Του Κώστα Παππά
Η ενεργειακή κρίση και η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά κια τον πόλεμο στο Ιράν, μετά από αυτόν την Ουκρανίας, επαναφέρουν δυναμικά στο προσκήνιο μια λύση που για χρόνια παρέμενε στο περιθώριο: την πυρηνική ενέργεια. Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε έντονα μετά τη σημερινή παρέμβαση του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη , ο οποίος από το Παρίσι υπογράμμισε ότι η Ελλάδα πρέπει να εξετάσει σοβαρά τον ρόλο που θα μπορούσαν να παίξουν οι σύγχρονες πυρηνικές τεχνολογίες στο ενεργειακό της μείγμα.
Μιλώντας στη διεθνή σύνοδο για την πυρηνική ενέργεια, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε τη σύσταση διυπουργικής επιτροπής που θα μελετήσει την πιθανότητα αξιοποίησης μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης για τη διασφάλιση ενεργειακής επάρκειας και σταθερών τιμών ηλεκτρικού ρεύματος σε μια εποχή όπου οι τιμές των ορυκτών καυσίμων παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις.
Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια η ιδέα της πυρηνικής ενέργειας κερδίζει έδαφος σε ολόκληρη την Ευρώπη, κυρίως λόγω της ανάγκης για ενεργειακή ανεξαρτησία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει περιορισμένα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές, γεγονός που καθιστά το ενεργειακό σύστημα ευάλωτο σε γεωπολιτικές κρίσεις και διεθνείς αναταράξεις στις τιμές.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Γαλλία πρωταγωνιστεί στην προσπάθεια επαναφοράς της πυρηνικής ενέργειας στο κέντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Ο Πρόεδρος Μακρόν έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η πυρηνική ενέργεια αποτελεί βασικό εργαλείο για την ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης και την ταυτόχρονη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η Γαλλία άλλωστε παράγει ήδη το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής της ενέργειας από πυρηνικούς σταθμούς, γεγονός που της επιτρέπει να διατηρεί σχετικά χαμηλότερες εκπομπές και σταθερό κόστος παραγωγής.
Όταν γίνεται λόγος για «ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας», αναφερόμαστε αποκλειστικά στη χρήση της για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ή για επιστημονικούς και ιατρικούς σκοπούς και όχι για στρατιωτικές εφαρμογές. Στους πυρηνικούς αντιδραστήρες η ενέργεια παράγεται από τη διαδικασία της πυρηνικής σχάσης, η οποία απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες θερμότητας. Η θερμότητα αυτή χρησιμοποιείται για την παραγωγή ατμού, ο οποίος κινεί τουρμπίνες και παράγει ηλεκτρικό ρεύμα, με ελάχιστες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Παράλληλα, η επαναφορά της πυρηνικής ενέργειας συνδέεται και με τις δυσκολίες που αντιμετώπισε η ενεργειακή μετάβαση αποκλειστικά μέσω ανανεώσιμων πηγών. Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια αναπτύχθηκαν εντυπωσιακά την τελευταία δεκαετία, όμως αποδείχθηκαν εξαρτημένες από τις καιρικές συνθήκες και απαιτούν μεγάλες υποδομές αποθήκευσης ενέργειας, οι οποίες ακόμη δεν έχουν αναπτυχθεί επαρκώς σε μεγάλη κλίμακα. Αυτό δημιούργησε κενά στην ενεργειακή επάρκεια πολλών χωρών, ιδίως σε περιόδους χαμηλής παραγωγής από ήλιο και άνεμο.
Έτσι, όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρχίζουν να βλέπουν την πυρηνική ενέργεια όχι ως αντίπαλο των ανανεώσιμων πηγών, αλλά ως συμπληρωματικό πυλώνα ενός σταθερού ενεργειακού συστήματος. Σε έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικές κρίσεις μπορούν να εκτινάξουν μέσα σε λίγες ημέρες τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται ως μια στρατηγική επιλογή για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.Η συζήτηση που άνοιξε σήμερα στο Παρίσι δείχνει ότι η ενεργειακή πολιτική της επόμενης δεκαετίας ίσως είναι πολύ διαφορετική από αυτή που σχεδιαζόταν πριν λίγα χρόνια. Και η πυρηνική ενέργεια φαίνεται πως επιστρέφει δυναμικά στο τραπέζι των αποφάσεων.
