Του Κώστα Παππά
Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να προειδοποιεί για σοβαρή επιδείνωση των προοπτικών, εφόσον η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί. Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι το βασικό σενάριο ανάπτυξης του οργανισμού καθίσταται πλέον ολοένα και λιγότερο ρεαλιστικό.
Σύμφωνα με τις αρχικές προβλέψεις, η παγκόσμια ανάπτυξη αναμενόταν να διαμορφωθεί στο 3,1%, με τον πληθωρισμό στο 4,4%. Ωστόσο, η παρατεταμένη σύγκρουση και η άνοδος των τιμών της ενέργειας οδηγούν ήδη την οικονομία προς δυσμενέστερα μονοπάτια. Όπως τόνισε η Γκεοργκίεβα, κάθε ημέρα που περνά απομακρύνει την οικονομία από το βασικό σενάριο, με το λεγόμενο «δυσμενές σενάριο» να θεωρείται πλέον πιο πιθανό.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να επιβραδυνθεί στο 2,5% το 2026, με τον πληθωρισμό να αυξάνεται στο 5,4%. Ακόμη πιο ανησυχητικές είναι οι προβλέψεις για ένα σοβαρότερο σενάριο, όπου η ανάπτυξη υποχωρεί στο 2% και ο πληθωρισμός αγγίζει το 5,8%. Η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί περαιτέρω, εάν οι τιμές του πετρελαίου εκτοξευθούν στα 125 δολάρια ανά βαρέλι, εξέλιξη που θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέες πληθωριστικές πιέσεις και να αποσταθεροποιήσει τις προσδοκίες των αγορών.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η ενεργειακή αγορά, με τις ανησυχίες να εντείνονται λόγω πιθανών διαταραχών στην προσφορά. Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Mike Wirth, προειδοποίησε ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ , από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου , ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι πρώτες επιπτώσεις αναμένονται στις ασιατικές οικονομίες, οι οποίες είναι ιδιαίτερα εξαρτημένες από τις ενεργειακές εισαγωγές.
Παράλληλα, η κρίση επεκτείνεται και στις αλυσίδες εφοδιασμού, με τις τιμές των λιπασμάτων να έχουν ήδη αυξηθεί κατά 30% έως 40%, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε άνοδο των τιμών των τροφίμων κατά 3% έως 6%. Οι πιέσεις αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν και άλλους τομείς της οικονομίας, επιτείνοντας το ήδη δύσκολο περιβάλλον.
Η Γκεοργκίεβα υπογράμμισε την ανάγκη προσεκτικής διαχείρισης της κρίσης, καλώντας τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αποφύγουν μέτρα που διατηρούν τεχνητά υψηλή τη ζήτηση ενέργειας. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, σε περίπτωση περιορισμού της προσφοράς, η ζήτηση οφείλει να προσαρμοστεί, διαφορετικά οι επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία θα είναι ακόμη πιο οδυνηρές.
