Σαραντινού Λεύκη
Πρόκειται για ένα ιστορικό μυθιστόρημα το οποίο διατρέχει σχεδόν εκατό χρόνια Ιστορίας. Η υπόθεσή του διαδραματίζεται κατά την Ύστερη Αναγέννηση και η αφήγηση ξεκινά το 1533 και τελειώνει το 1608. Με το βιβλίο αυτό ολοκληρώνεται η τριλογία για τους Ναΐτες και τους Ιωαννίτες ιππότες και τις Ύστερες Σταυροφορίες.
Η τριλογία ξεκίνησε με το «Χαμσίν ο άνεμος της ανατολής», συνέχισε με το βιβλίο «Οι σταυροί της Ρόδου» και ολοκληρώνεται τώρα με το Ξίφος της Μάλτας. Η συνέχεια μεταξύ των βιβλίων είναι μονάχα χρονολογική, αν και οι ήρωες είναι από την ίδια οικογένεια, και τα βιβλία διαβάζονται ανεξάρτητα το ένα από το άλλο.
Στο Χαμσίν βασικός ήρωας είναι ο Φιλίπ ντε Ριντφόρν, από τη γνωστή γαλλική οικογένεια που έδωσε και έναν Μεγάλο Μάγιστρο στους Ναΐτες ιππότες, τον Ζεράρ ντε Ριντφόρ (1140-1189), που ήταν αληθινό ιστορικό πρόσωπο. Χρονικά το βιβλίο εκτείνεται μεταξύ 1271-1314, εξετάζει δηλαδή την πτώση των σταυροφορικών κρατιδίων της Ανατολής στους μουσουλμάνους. Ασχολείται και με τα δύο τάγματα, εκείνα των Ιωαννιτών και των Ναϊτών, ενώ περιγράφει διεξοδικά και τα γεγονότα της διάλυσης του τάγματος των Ναϊτών ιπποτών από τον Φίλιππο τον Ωραίο τις πρώτες δεκαετίες του δέκατου τέταρτου αιώνα.
Ο εγγονός του πρωταρχικού εκείνου Φιλίπ ντε Ριντφορ, κεντρικού ήρωα στο «Χαμσίν ο άνεμος της ανατολής» , επίσης Φίλιππος, και εξελληνισμένος, πλέον, απόγονός του, είναι αυτούς που πρωταγωνιστεί στους Σταυρούς της Ρόδου, ένα βιβλίο που εξετάζει τις δύο πολιορκίες της Ρόδου από τους Οθωμανούς, το 1480 και το 1522 και εκτείνεται χρονικά από το 1478 ως το 1523. Το τάγμα των Ναΐτών έχει πια εξαρθρωθεί και εδώ έχουμε να κάνουμε μόνο με το τάγμα των Ιωαννιτών.
Στο τρίτο βιβλίο της Τριλογίας, «Το ξίφος της Μάλτας», πρωταγωνιστής είναι ο Φίλιππος Κοντόρατος, ένας ακόμα εξελληνισμένος απόγονος της οικογένειας ντε Ριντφόρν, που κατοικεί στο νησί της Μάλτας, στο οποίο η οικογένειά του μετοίκησε μετά την κατάληψη της Ρόδου από τους Οθωμανούς του 1522. Ο Φίλιππος ξεφεύγει από τη μοίρα των ανθρώπων της οικογένειάς του, να υπηρετούν, δηλαδή, ως υπηρετικό προσωπικό τους ιππότες στο νησί, και διαλέγει τον δρόμο της τέχνης. Καταφεύγει στη Βενετία και σπουδάζει ζωγράφος παρά τον διάσημο Τιτσιάνο.
Ο απαγορευμένος έρωτας ανάμεσα σε δύο πρώτα ξαδέλφια είναι ο κινητήριος μίτος της υπόθεσης του βιβλίου αυτού, και αυτό είναι το γεγονός που θα αναγκάσει τον Φίλιππο να φύγει από τη Μάλτα μαζί με την επιθυμία του να γίνει ζωγράφος. Ας μην ξεχνάμε ότι το 829 στη Σύνοδο του Παρισιού είχε ανακοινωθεί ότι απαγορεύονταν οι γάμοι μέχρι και βαθμούς συγγένειας. Το 1215, η Τέταρτη Σύνοδος του Λατερανού κατέβασε το όριο των γάμων αυτών στους τέσσερις.
Μιλάμε, επομένως, για ιστορικό μυθιστόρημα, που συνδυάζει γνώσεις Ιστορίας με μυθοπλασία και περιπέτεια. Το τρίτο βιβλίο της τριλογίας έχει έντονο αποτύπωμα της τέχνης της εποχής εκείνης, τόσο της μουσικής δηλαδή της Ύστερης Αναγέννησης στη Βενετία όσο και της ζωγραφικής. Στο τέλος του βιβλίου εμφανίζεται ολοζώντανος μπροστά στα μάτια μας και ο ίδιος ο μεγάλος ζωγράφος Καραβάτζιο, ο οποίος, ως γνωστόν πήγε στη Μάλτα για να ζωγραφίσει την Εκκλησία των Ιωαννιτών στη Βαλέττα.
Τα επιμέρους ιστορικά θέματα που εμφανίζονται στο βιβλίο είναι τα εξής: Οθωμανοί και Βενετοί στη Μεσόγειο κατά την Ύστερη Αναγέννηση, η αρχή των νεώτερων χρόνων και το τέλος του Μεσαίωνα, η Ύστερη Αναγέννηση στη Βενετία,η ζωγραφική τεχνική αναγεννησιακής εποχής και το πέρασμα από την αβγοτέμπερα στο λάδι, λογοτεχνία, καθώς και η μουσική εποχής. Επιπροεθέτως, εξετάζεται με κάθε λεπτομέρεια η πολιορκία της Μάλτας από τους Οθωμανούς το 1565, το ιπποτικό τάγμα των Ιωαννιτών, η τοπογραφία Μάλτας και της Βενετίας εκείνη την εποχή, η ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571, η Σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου 1572, η επιδημία πανώλης Βενετίας το 1576, οι διαμάχες προτεσταντών-καθολικών, η παρουσία του Καραβάτζιο στη Μάλτα και, τέλος, οι πόλεμοι Ισπανών-Γάλλων στην Ιταλία.
Ορισμένα από τα αληθινά ιστορικά πρόσωπα που εμφανίζονται στις σελίδες του βιβλίου, εκτός από Ιωαννίτες ιππότες, με πιο γνωστό τον Μάγιστρος Ζαν Παριζό ντε λα Βαλέτ, είναι ζωγράφοι, όπως ο Τιντορέτο, ο Καραβάτζιο, ο Τιτσιάνο, αλλά και μουσικοί, όπως ο Άντριαν Βίλαρτ, ο οργανίστας Μερούλο και οι Γκαμπριέλι, ο Δον Χουάν ο Αυστριακός και ο Θερβάντες.
Εν κατακλείδι, Ιστορία και μύθος, κινηματογραφική δράση και περιπέτεια, ζωντανή πρόζα και περιγραφές συνθέτουν «Το ξίφος της Μάλτας» προσφέροντάς μας μία περιήγηση σε μία εποχή που παραμένει άγνωστη για τους περισσότερους Έλληνες.
