Του Κώστα Παππά
Η σημερινή συζήτηση στη Βουλή για το κράτος δικαίου θα μπορούσε να είναι μια κορυφαία στιγμή θεσμικής αυτογνωσίας. Αντί γι’ αυτό, μοιάζει περισσότερο με ένα σύντομο πολιτικό ανέκδοτο και μάλιστα κακόγουστο.
Την ώρα που η δημόσια σφαίρα κατακλύζεται από αλλεπάλληλες αποκαλύψεις για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και ενώ το σκάνδαλο των υποκλοπών εξακολουθεί να ρίχνει βαριά σκιά πάνω από τη λειτουργία των θεσμών, η επίκληση του «κράτους δικαίου» ακούγεται σχεδόν ειρωνική. Όχι γιατί η έννοια έχει χάσει τη σημασία της, αλλά γιατί η πραγματικότητα τη διαψεύδει καθημερινά.
Σε μια χώρα όπου τα σκάνδαλα δεν αποτελούν εξαιρέσεις αλλά επαναλαμβανόμενο μοτίβο, όπου κάθε νέα ημέρα φέρνει και μια καινούργια αποκάλυψη, η πολιτική συζήτηση μοιάζει αποκομμένη από την κοινωνική εμπειρία. Η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς δεν διαβρώνεται απλώς καταρρέει, υπό το βάρος μιας αίσθησης ατιμωρησίας και θεσμικής αδράνειας.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η τοποθέτηση του Πρωθυπουργού αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Όχι μόνο για όσα θα πει, αλλά κυρίως για όσα δεν θα μπορέσει να πείσει. Διότι η πολιτική ευθύνη δεν είναι αφηρημένη έννοια· αποτυπώνεται στις επιλογές, στις παραλείψεις και τελικά στα αποτελέσματα μιας διακυβέρνησης.
Όταν πρώην υπουργοί και βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας βρίσκονται υπό έλεγχο, όταν κρίσιμες υποθέσεις παραμένουν θολές και αναπάντητες, τότε η συζήτηση για το κράτος δικαίου δεν μπορεί να γίνεται με όρους επικοινωνίας. Απαιτεί απαντήσεις, λογοδοσία και πάνω απ’ όλα πράξεις.
Διαφορετικά, η Βουλή δεν θα λειτουργεί ως χώρος δημοκρατικού ελέγχου, αλλά ως σκηνικό μιας παράστασης όπου οι λέξεις χάνουν το νόημά τους. Και το «κράτος δικαίου» θα παραμένει μια έννοια που επικαλούμαστε, όχι μια πραγματικότητα που βιώνουμε.
