epikaira.gr
Η σημερινή συζήτηση στη Βουλή για το κράτος δικαίου διεξάγεται σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο πολιτικό κλίμα, όπου οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών εντείνουν τις ανησυχίες για τη λειτουργία των θεσμών. Αφορμή στάθηκε, μεταξύ άλλων, η δημόσια επίθεση κορυφαίου υπουργού της κυβέρνησης κατά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με χαρακτηρισμούς που ξεπερνούν τα όρια της θεσμικής ευπρέπειας. Η στάση αυτή δεν μπορεί να ιδωθεί αποκομμένα από το περιεχόμενο των δικογραφιών που διαβιβάζονται από τον ευρωπαϊκό θεσμό, οι οποίες φαίνεται πως προκαλούν έντονη πολιτική δυσφορία.
Την ίδια στιγμή, εντείνεται η φημολογία ότι ο πρωθυπουργός, ενόψει εκλογών, προτίθεται να προχωρήσει σε αλλαγές στην ηγεσία της Δικαιοσύνης. Πρόκειται για μια εξέλιξη που προκαλεί εύλογα ερωτήματα, ιδίως όταν τα πρόσωπα που σήμερα κατέχουν καίριες θέσεις καταβάλλουν, σύμφωνα με πολλές εκτιμήσεις, σοβαρές προσπάθειες για την αποκατάσταση του κύρους της Δικαιοσύνης στα μάτια των πολιτών. Αντί η πολιτεία να στηρίξει αυτή την προσπάθεια, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα σενάριο αντικατάστασης, το οποίο αναπόφευκτα ενισχύει τις υποψίες περί πολιτικών παρεμβάσεων.
Εάν πράγματι υπήρχε βούληση για ουσιαστική ενίσχυση του κράτους δικαίου, η συζήτηση θα έπρεπε να μετατοπιστεί σε βαθύτερες θεσμικές τομές. Η αλλαγή του τρόπου επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, με διαδικασίες που θα εξασφαλίζουν πλήρη ανεξαρτησία από την εκτελεστική εξουσία, αποτελεί ένα πάγιο αίτημα που παραμένει αναπάντητο. Ωστόσο, η κυβέρνηση δεν φαίνεται διατεθειμένη να ανοίξει αυτό το κεφάλαιο, γεγονός που γεννά το εύλογο ερώτημα: γιατί αποφεύγεται μια τέτοια μεταρρύθμιση;
Παράλληλα, στο εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης καταγράφονται τριγμοί. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η κοινοβουλευτική ομάδα της Νέας Δημοκρατίας εμφανίζεται δυσαρεστημένη με τον τρόπο διαχείρισης σημαντικών υποθέσεων, όπως τα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών. Οι ψίθυροι έχουν αρχίσει να μετατρέπονται σε ανοιχτή γκρίνια, ενώ δημοσιογραφικές αποκαλύψεις των ΕΠΙΚΑΙΡΩΝ και άλλες υποθέσεις, όπως αυτή της ΕΤΑΔ, χωρίς ωστόσο να φαίνεται να προκαλούν την αναμενόμενη πολιτική αντίδραση και χωρίς να ιδρώνει το αυτί κανενός.
Το γενικότερο κλίμα διαμορφώνεται από μια αίσθηση καθεστωτικής νοοτροπίας και αλαζονείας, που διαπερνά τη λειτουργία της εξουσίας. Η επίκληση της εκλογικής νίκης ως μοναδικής πηγής νομιμοποίησης δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την απουσία λογοδοσίας. Η δημοκρατία δεν εξαντλείται στις εκλογές, αλλά απαιτεί συνεχή έλεγχο, διαφάνεια και σεβασμό στους θεσμούς. Ιστορικά, άλλωστε, τέτοιες νοοτροπίες έχουν ανατραπεί εκ των έσω και αυτό είναι κάτι που η πολιτική ηγεσία οφείλει να λάβει σοβαρά υπόψη.
Την ίδια ώρα, οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις. Οι διεθνείς εξελίξεις, και ιδιαίτερα η ένταση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στο Ιράν, επιβαρύνουν περαιτέρω την ήδη δύσκολη καθημερινότητα. Τα μέτρα στήριξης, όπως τα επιδόματα τύπου fuel pass, δεν επαρκούν για να ανακουφίσουν τα νοικοκυριά, που βλέπουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς να ασφυκτιούν.
Μέσα σε αυτό το ασταθές διεθνές περιβάλλον, η εξωτερική πολιτική της χώρας καλείται να ισορροπήσει μεταξύ συμμαχιών και εθνικών συμφερόντων. Η επιλογή στρατηγικής σύμπλευσης με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες δημιουργεί προσδοκίες, αλλά και υποχρεώσεις. Δεν μπορεί να υπάρχουν διπλά μηνύματα: μια ρητορική εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης και μια διαφορετική προς τους συμμάχους εκτός αυτής. Η κυβέρνηση οφείλει να ξεκαθαρίσει αν η χώρα συμμετέχει ως ισότιμος εταίρος, με συγκεκριμένα ανταλλάγματα, ή αν αποδέχεται έναν ρόλο παθητικού υποστηρικτή χωρίς ουσιαστικά οφέλη.
Σε μια περίοδο πολλαπλών κρίσεων, η ανάγκη για ισχυρούς θεσμούς, καθαρές πολιτικές επιλογές και ουσιαστική λογοδοσία καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ.
