Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο να καταρρεύσει η κυβέρνηση της Κούβας ακόμη και μέσα στο καλοκαίρι, έχοντας ήδη καταρτίσει σχέδια στρατιωτικής αντίδρασης σε περίπτωση που το νησί βυθιστεί στο χάος, όπως αποκαλύπτουν στο Axios Αμερικανοί αξιωματούχοι.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει εγκρίνει στρατιωτική εισβολή στο νησί, καθώς προτιμά μια ειρηνική αλλαγή του καθεστώτος. Μέχρι τότε, η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να επιβάλλει αυστηρές οικονομικές κυρώσεις, προκειμένου να ασκήσει τη μέγιστη δυνατή πίεση στην Αβάνα. «Δεν θέλουμε να εξολοθρεύσουμε απότομα το καθεστώς. Υπάρχει συγκεκριμένη μεθοδολογία σε αυτό. Γίνεται σταδιακά», ανέφερε χαρακτηριστικά κυβερνητικός αξιωματούχος.
Αυτή η μεθοδική, κλιμακούμενη πίεση προς το κομμουνιστικό καθεστώς εξυπηρετεί παράλληλα την ανάγκη του Ντόναλντ Τραμπ να κερδίσει χρόνο, καθώς αυτό το διάστημα η προσοχή του είναι πλήρως στραμμένη στο μέτωπο του Ιράν. Μόλις κλείσει αυτή η εκκρεμότητα, ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να επικεντρωθεί στην Κούβα και να λάβει τις τελικές αποφάσεις για τις επόμενες κινήσεις των ΗΠΑ.
«Το ζήτημα με το Ιράν δεν έχει κλείσει ακόμα και ο πρόεδρος δεν βιάζεται», δήλωσε ένας άλλος ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης. «Ο Τραμπ θέλει να εξαντλήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή, τα μέσα αυτά δεν είναι τόσα πολλά όσα ήταν στο παρελθόν», σημείωσε. Ένας τρίτος ανώτερος αξιωματούχος επεσήμανε πάντως πως η Ουάσιγκτον διαθέτει ένα αρκετά πλούσιο οπλοστάσιο, ειδικά όσον αφορά τις κυρώσεις και την αυστηρή επιβολή τους, ενώ την ίδια ώρα μελετώνται και πρόσθετα μέτρα.
Η στρατηγική των ΗΠΑ στην Κούβα έχει ως απώτερο στόχο να εξαλείψει την ιστορική πηγή της μαρξιστικής αναταραχής και του αντι-αμερικανικού ακτιβισμού στη Λατινική Αμερική, η οποία γεννήθηκε το 1959 με την επανάσταση των Φιντέλ και Ραούλ Κάστρο. Για να γονατίσει την Αβάνα, η Ουάσιγκτον στόχευσε αρχικά τη Βενεζουέλα και τον σοσιαλιστή ηγέτη της, Νικολά Μαδούρο, ο οποίος στήριζε οικονομικά την Κούβα μέσω δωρεάν αποστολών πετρελαίου αλλά και εξαγωγών.
Ο Μαδούρο, ο οποίος είχε κατηγορηθεί από τις ΗΠΑ για «ναρκοτρομοκρατία» ήδη από το 2020, συνελήφθη τελικά σε μια τολμηρή αμερικανική επιδρομή στις 3 Ιανουαρίου. Μετά τη σύλληψή του, οι δωρεάν αποστολές πετρελαίου από τη Βενεζουέλα διακόπηκαν οριστικά, βυθίζοντας την Κούβα σε μια πρωτοφανή οικονομική κρίση, για την οποία οι δύο χώρες σήμερα αλληλοκατηγορούνται.
Τον περασμένο μήνα, η Διοίκηση Νότιας Αμερικής των ΗΠΑ (SOUTHCOM), η οποία εποπτεύει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Καραϊβική, πραγματοποίησε μια άσκηση προσομοίωσης με σκοπό την προετοιμασία για ενδεχόμενη στρατιωτική δράση στην Κούβα. «Όλα τα σενάρια βρίσκονται στο τραπέζι, αλλά δεν έχει προγραμματιστεί κάποια επικείμενη εισβολή. Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ δώσει το πράσινο φως, είμαστε έτοιμοι για όλα», ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος.
Σύμβουλος του Τραμπ αναφέρθηκε επίσης στην κλασική τακτική του προέδρου να ασκεί ασφυκτική πίεση στους αντιπάλους του. Στο πλαίσιο αυτό, την 1η Μαΐου υπεγράφη εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο επιβλήθηκαν «δευτερεύουσες κυρώσεις» στη χώρα. Αυτές στοχεύουν εταιρείες – ιδίως ξένες– ώστε να σταματήσουν άμεσα κάθε συνεργασία με τον κουβανικό στρατιωτικοβιομηχανικό οργανισμό-ομπρέλα, γνωστό ως GAESA.
Η εντολή αυτή ανάγκασε ήδη την καναδική μεταλλευτική εταιρεία Sherritt International, καθώς και τις μεγάλες ναυτιλιακές CMA CGM και Hapag-Lloyd, να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους στην Κούβα. Παράλληλα, αναμένεται η αποχώρηση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και ξενοδοχειακών ομίλων από την Ισπανία, τον Παναμά και το Μεξικό. «Δεν έχουμε ξαναδεί τέτοια πίεση στο παρελθόν. Πρόκειται για μια εντελώς νέα κατάσταση», δήλωσε ο Μαξ Μέιζλις, πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, που ειδικεύεται στις κυρώσεις κατά της Κούβας.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, είναι ο βασικός αρχιτέκτονας της πολιτικής του Τραμπ για τη Λατινική Αμερική και ο άνθρωπος που ηγείται της εκστρατείας κατά του GAESA. Ο Ρούμπιο ανακοίνωσε τις κυρώσεις στις 7 Μαΐου, ενώ τις ανέδειξε σε κεντρικό θέμα στο μήνυμα που απηύθυνε στους πολίτες του νησιού στις 20 Μαΐου, με αφορμή την Ημέρα Ανεξαρτησίας της Κούβας.
Την ίδια ακριβώς ημέρα, το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ άσκησε ποινική δίωξη για φόνο εναντίον του Ραούλ Κάστρο, ο οποίος κατηγορείται ότι διέταξε την κατάρριψη των αεροσκαφών της ανθρωπιστικής οργάνωσης «Brothers to the Rescue» το 1996.
Στις 21 Μαΐου, ο Ρούμπιο ανακοίνωσε επίσης τη σύλληψη της αδελφής της γυναίκας που διευθύνει τo GAESA, αφού είχε ακυρωθεί η πράσινη κάρτα της. Δύο ημέρες αργότερα, το Fox News μετέδωσε ότι αξιωματούχοι του υπουργείου Οικονομικών διεξάγουν έρευνα για τον αριστερό streamer Χασάν Πίκερ και την ακτιβιστική ομάδα Code Pink, για πιθανή παραβίαση των αμερικανικών κυρώσεων κατά τη διάρκεια ταξιδιού τους στην Κούβα τον περασμένο Μάρτιο.
Πολλοί έσπευσαν να συγκρίνουν την απαγγελία κατηγοριών κατά του Κάστρο με την πρόσφατη επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα. Ωστόσο, οι αναλυτές εντοπίζουν τρεις θεμελιώδεις διαφορές:
Έλλειψη διαδόχου: Οι ΗΠΑ δεν έχουν επιλέξει ακόμα τους Κουβανούς αξιωματούχους που θα μπορούσαν να αναλάβουν τα ηνία μιας προσωρινής κυβέρνησης στην Αβάνα σε περίπτωση κατάρρευσης του καθεστώτος. Αντίθετα, στην περίπτωση της Βενεζουέλας, ο Τραμπ είχε αποφασίσει την αντικατάσταση του Μαδούρο από την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκεζ, πολύ πριν πραγματοποιηθεί η αμερικανική επιδρομή της 3ης Ιανουαρίου στο Καράκας. «Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν υπάρχει μια αντίστοιχη “Ντέλσι” στην Κούβα. Μπορεί να υπάρχουν πρόσωπα που της μοιάζουν, αλλά δεν έχει δοθεί ακόμα το πράσινο φως από τον Τραμπ για να εμπλακούμε τόσο βαθιά», εξήγησε αξιωματούχος.
Η στρατηγική του «μαστίγιου και του καρότου»: Η αμερικανική πολιτική έναντι της Κούβας δεν περιλαμβάνει μόνο πιέσεις. Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν αυτόν τον μήνα τη χορήγηση ανθρωπιστικής βοήθειας ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων προς το νησί, με τον ρητό όρο ότι τα χρήματα δεν θα καταλήξουν στα χέρια της κυβέρνησης, αλλά θα διοχετευθούν μέσω της Καθολικής Εκκλησίας και άλλων φιλανθρωπικών οργανώσεων. Σημειώνεται ότι πέρυσι, μετά το πέρασμα του τυφώνα «Μελίσα», η Ουάσιγκτον είχε προσφέρει επιπλέον 6 εκατομμύρια δολάρια στο νησί.
«Αν ο στόχος μας ήταν απλώς να επιταχύνουμε την κατάρρευση με κάθε κόστος, δεν θα είχαμε στείλει καμία βοήθεια», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ, περιγράφοντας την τακτική των ΗΠΑ ως μια εκστρατεία που θέλει να δείξει στον κουβανικό λαό ότι μπορεί να έχει μια πολύ καλύτερη ζωή, αρκεί το καθεστώς να φύγει από τη μέση.
Το νομικό πλαίσιο του εμπάργκο και ο ρόλος του Κογκρέσου: Το εμπάργκο κατά της Κούβας είναι θεσμοθετημένο και κατοχυρωμένο στην αμερικανική νομοθεσία. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αρθεί μόνο εάν η Αβάνα απελευθερώσει όλους τους πολιτικούς κρατούμενους, διεξάγει ελεύθερες, δημοκρατικές εκλογές και εγγυηθεί τα πολιτικά δικαιώματα των πολιτών. Το συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο εμποδίζει τον Τραμπ να ομαλοποιήσει τις σχέσεις με μια νέα κυβέρνηση μέσω ενός απλού εκτελεστικού διατάγματος — όπως έκανε στην περίπτωση της Βενεζουέλας, όπου οι κυρώσεις είχαν επιβληθεί αποκλειστικά από την εκτελεστική εξουσία των ΗΠΑ.
«Το πρόβλημα στην περίπτωση της Κούβας είναι ότι το Κογκρέσο έχει τον τελικό λόγο», επεσήμανε Αμερικανός αξιωματούχος, σημειώνοντας με έμφαση ότι οι τρεις Κουβανοαμερικανοί εκπρόσωποι του Κογκρέσου από το Μαϊάμι τηρούν μια ιδιαίτερα σκληροπυρηνική στάση.
Από την άλλη πλευρά, ο υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Μπρούνο Ροντρίγκεζ Παρίγια, δήλωσε την Κυριακή στο Fox News ότι οι ΗΠΑ, και κυρίως ο Μάρκο Ρούμπιο, χειραγωγούν σκόπιμα την κοινή γνώμη προκειμένου να δικαιολογήσουν μια επικείμενη στρατιωτική επέμβαση.
«Η πολιτική κατάσταση είναι εξαιρετικά περίπλοκη και για τις δύο πλευρές», σχολίασε ένας από τους Αμερικανούς αξιωματούχους. «Η βασική διαφορά όμως είναι ότι εμείς έχουμε τον χρόνο με το μέρος μας. Το καθεστώς της Αβάνας δεν τον έχει», σημείωσε με νόημα.
