Του Κώστα Παππά
Με ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον και έντονο παρασκήνιο πραγματοποιήθηκε χθες η παρουσίαση του βιβλίου των Γιάννη Αρβανιτόπουλου και Κώστα Φίλη «Η Νέα Παγκόσμια Τάξη», καθώς τα βλέμματα ήταν στραμμένα κυρίως στην τοποθέτηση του πρώην πρωθυπουργού Κώστας Καραμανλής, ο οποίος επέλεξε για ακόμη μία φορά να ασκήσει αιχμηρή αλλά θεσμική κριτική προς την κυβέρνηση του Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η εκδήλωση απέκτησε από νωρίς χαρακτηριστικά πολιτικού γεγονότος υψηλής σημασίας, καθώς έδωσαν το «παρών» κορυφαία στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, πρώην υπουργοί, ακαδημαϊκοί και πρόσωπα με ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα. Ανάμεσα στους παρευρισκόμενους ξεχώρισαν ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος απέφυγε να σχολιάσει τα σενάρια περί δημιουργίας νέου κόμματος, ο Προκόπης Παυλόπουλος, η Όλγα Κεφαλογιάννη, ο Χρήστος Σταϊκούρας, ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, αλλά και πλήθος βουλευτών και στελεχών της κυβερνητικής παράταξης. Η σύνθεση του ακροατηρίου ανέδειξε πως η παρέμβαση Καραμανλή δεν αντιμετωπίστηκε ως μια απλή βιβλιοπαρουσίαση, αλλά ως μία πολιτική παρέμβαση με ξεκάθαρα μηνύματα προς το εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας και το Μέγαρο Μαξίμου.
Ο πρώην πρωθυπουργός κινήθηκε σε δύο βασικούς άξονες: αφενός στην ανάλυση της νέας διεθνούς πραγματικότητας και αφετέρου στην κριτική για την εσωτερική κατάσταση της χώρας, τους θεσμούς και την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης.
Αναλύοντας τις διεθνείς εξελίξεις, ο Κώστας Καραμανλής περιέγραψε έναν κόσμο που απομακρύνεται ραγδαία από τη μεταπολεμική ισορροπία, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «ένας νέος πολυπολικός κόσμος αναδύεται». Όπως τόνισε, η διεθνής σκηνή οδηγείται σε μια εποχή «realpolitik σφαιρών επιρροής και ωμής βίας», όπου οι διεθνείς κανόνες και το Διεθνές Δίκαιο υποχωρούν μπροστά στη λογική του ισχυρού.
Μέσα από αυτή την ανάλυση, ο πρώην πρωθυπουργός επιχείρησε ουσιαστικά να εξηγήσει γιατί η Ελλάδα δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους πολιτικής αδράνειας ή επικοινωνιακής διαχείρισης, ειδικά απέναντι στην τουρκική αναθεωρητική στρατηγική. Οι αναφορές του στη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» είχαν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς υπογράμμισε ότι η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει σε μόνιμη κρατική στρατηγική τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η πιο ηχηρή αιχμή αφορούσε ευθέως την πολιτική των «ήρεμων νερών» που προβάλλει η κυβέρνηση Μητσοτάκη στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο κ. Καραμανλής προειδοποίησε ότι η αποφυγή εντάσεων δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εικόνα αδυναμίας, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως «πρέπει να μας προβληματίσει η αποτελεσματικότητα της πολιτικής των “ήρεμων νερών”». Μάλιστα τόνισε ότι όταν η στάση της Ελλάδας «παρερμηνεύεται ως υποχωρητικότητα στην άσκηση και του παραμικρού δικαιώματός μας», τότε το κόστος για τη χώρα μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερο από το πρόσκαιρο όφελος της αποκλιμάκωσης.
Παράλληλα, ο πρώην πρωθυπουργός έστειλε σαφές μήνυμα ότι η Ελλάδα πρέπει να επιδείξει πιο επιθετική δημόσια διπλωματία απέναντι στους συμμάχους και εταίρους της, αναδεικνύοντας συνεχώς το μέγεθος της τουρκικής προκλητικότητας και επεκτατικότητας. «Κανείς στην Ελλάδα δεν προσφέρεται για εκπτώσεις σε ζητήματα διεθνώς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων της χώρας», ανέφερε με νόημα.
Ωστόσο, ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν κυρίως οι αναφορές του στην ποιότητα της δημοκρατίας και στη λειτουργία των θεσμών στο εσωτερικό της χώρας. Ο Κώστας Καραμανλής άφησε σαφείς αιχμές για το σκάνδαλο των υποκλοπών, τονίζοντας πως «παράνομες ή τυπικά νομιμοφανείς παρακολουθήσεις πλήττουν επίσης τη Δημοκρατία». Η αποστροφή αυτή ερμηνεύτηκε ως μια ευθεία αλλά θεσμικά διατυπωμένη αποδοκιμασία κυβερνητικών πρακτικών που εξακολουθούν να προκαλούν πολιτική φθορά.
Ακόμη πιο βαρύνουσα θεωρήθηκε η αναφορά του στη Δικαιοσύνη και στην κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς. «Το μεγαλύτερο ίσως πλήγμα είναι η διευρυνόμενη βεβαιότητα της μεγάλης πλειοψηφίας των πολιτών ότι οι θεσμοί, πρωτίστως μάλιστα η Δικαιοσύνη, χειραγωγούνται», σημείωσε, σε μια φράση που θεωρήθηκε από πολλούς ως το πιο αιχμηρό σημείο της ομιλίας του.
Ο πρώην πρωθυπουργός δεν περιορίστηκε εκεί. Κατηγόρησε ευθέως όσους ασκούν εξουσία ότι επιδιώκουν να απαξιώσουν κάθε αντίθετη άποψη, λέγοντας ότι «καταφεύγουν με ευκολία στην προσπάθεια μείωσης και συκοφάντησης εκείνων που τολμούν να αμφισβητήσουν το δικό τους αφήγημα», ενώ έκανε ειδική αναφορά σε «καθοδηγούμενες αλλά ανώνυμες πέννες του διαδικτύου», αφήνοντας σαφείς υπαινιγμούς για μηχανισμούς πολιτικής και επικοινωνιακής στοχοποίησης.
Η συνολική παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή ερμηνεύεται ήδη από πολιτικούς παρατηρητές ως μία από τις πιο ουσιαστικές και αιχμηρές δημόσιες τοποθετήσεις του τελευταίου διαστήματος. Και αυτό γιατί ο πρώην πρωθυπουργός, χωρίς να υιοθετεί ακραίους τόνους, επέλεξε να θέσει ζητήματα δημοκρατίας, θεσμών, εθνικής στρατηγικής και εξωτερικής πολιτικής με τρόπο που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί από την κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα συνολικά.
