Η ετήσια έκθεση του Πυρηνικού Παρατηρητηρίου Απαγόρευσης Όπλων (Nuclear Weapons Ban Monitor), που δημοσιεύθηκε σήμερα, 26 Μαρτίου, αποκαλύπτει μια ανησυχητική τάση: παρά τη συνολική μείωση του αριθμού των πυρηνικών όπλων σε σχέση με την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, τα όπλα που είναι άμεσα διαθέσιμα για χρήση αυξάνονται σταθερά τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με την έκθεση, η οποία εκπονήθηκε από τη νορβηγική ανθρωπιστική οργάνωση Norwegian People’s Aid (NPA) σε συνεργασία με την Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων (Federation of American Scientists), στις αρχές του 2026 τα εννέα πυρηνικά κράτη διέθεταν συνολικά 12.187 πυρηνικές κεφαλές.
Ο αριθμός αυτός είναι δραματικά μειωμένος σε σύγκριση με την κορύφωση της δεκαετίας του 1980, όταν υπήρχαν περισσότερες από 70.000 κεφαλές. Από τις αρχές του 2025, σημειώθηκε μείωση κατά 144 όπλα.
Ωστόσο, το ανησυχητικό στοιχείο αφορά τα όπλα που βρίσκονται σε κατάσταση άμεσης ετοιμότητας. Το 2025, ο αριθμός των πυρηνικών κεφαλών που είναι γρήγορα διαθέσιμες για χρήση ανήλθε σε 9.745, σημειώνοντας αύξηση 141 κεφαλών σε σχέση με το 2024.
Η ισοδυναμία με 135.000 βόμβες της Χιροσίμα
Η έκθεση κάνει μια συγκλονιστική σύγκριση για να αποτυπώσει το μέγεθος της καταστροφικής δύναμης που βρίσκεται στα χέρια των πυρηνικών δυνάμεων: ο συνολικός αριθμός των άμεσα διαθέσιμων κεφαλών αντιστοιχεί σε 135.000 βόμβες στο μέγεθος εκείνης που έπεσε στη Χιροσίμα το 1945, μια βόμβα που στοίχισε τη ζωή σε 140.000 ανθρώπους.
Από αυτές τις κεφαλές, 4.012 είχαν τοποθετηθεί το 2025 σε βαλλιστικούς πυραύλους, είτε σε υπόγειες σιλό, είτε σε κινητούς εκτοξευτήρες, είτε σε υποβρύχια και βάσεις βομβαρδιστικών, καταγράφοντας αύξηση 108 σε σχέση με το 2024.
«Ο κόσμος γίνεται πιο επικίνδυνος»
Ο Χανς Κρίστενσεν, διευθυντής του Προγράμματος Πυρηνικών Πληροφοριών της Ομοσπονδίας Αμερικανών Επιστημόνων και ένας εκ των βασικών συντελεστών της έκθεσης, χαρακτήρισε την εξέλιξη ιδιαίτερα ανησυχητική.
«Η συνεχής ετήσια αύξηση των αναπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών είναι μια ανησυχητική εξέλιξη, που αυξάνει τους κινδύνους ταχείας κλιμάκωσης, λανθασμένων υπολογισμών και κατά λάθος χρήσης», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «αυτό κάνει τον κόσμο πιο επικίνδυνο για όλους μας».
Η διάβρωση των συμφωνιών ελέγχου
Το Παρατηρητήριο επισημαίνει ότι η αύξηση αυτή είναι ακόμη πιο ανησυχητική εν μέσω κλιμακούμενων συγκρούσεων στην Ευρώπη, την Ασία και τη Μέση Ανατολή, στις οποίες εμπλέκονται πυρηνικά κράτη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη «διάβρωση του μακροχρόνιου καθεστώτος αφοπλισμού, μη διάδοσης και ελέγχου των εξοπλισμών», συμπεριλαμβανομένης της λήξης τον περασμένο Φεβρουάριο της συνθήκης New START – της τελευταίας συμφωνίας μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων, Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Ρέιμοντ Γιόχανσεν, επικεφαλής της NPA, προειδοποίησε ότι «αυτό που βιώνουμε είναι κάτι περισσότερο από μια νέα κούρσα εξοπλισμών. Είναι μια ανατροπή των σκληρά κερδισμένων περιορισμών στους πυρηνικούς κινδύνους».
Ο κόσμος κινείται σε αντίθετες κατευθύνσεις
Η έκθεση αποτυπώνει μια διχασμένη πραγματικότητα: από τη μία πλευρά, αυξάνεται ο αριθμός των χωρών που τάσσονται υπέρ της πλήρους απαγόρευσης των πυρηνικών όπλων. Μέχρι το τέλος του 2025, 99 χώρες είχαν προσχωρήσει στη Συνθήκη για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων (TPNW), είτε ως πλήρη μέλη είτε ως υπογράφοντες, η οποία είχε διαπραγματευτεί στα Ηνωμένα Έθνη το 2017.
Από την άλλη πλευρά, τα ίδια τα πυρηνικά κράτη –κανένα από τα οποία δεν έχει προσχωρήσει στη συνθήκη– επενδύουν μαζικά στον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των οπλοστασίων τους. Παράλληλα, 33 λεγόμενα κράτη «ομπρέλας» (χώρες που τελούν υπό πυρηνική προστασία) υποστηρίζουν ενεργά αυτές τις πολιτικές.
Συνολικά, 47 χώρες αντιτίθενται ενεργά στη Συνθήκη για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων, με τα τρία τέταρτα αυτών να βρίσκονται στην Ευρώπη.
Η προειδοποίηση για την Ευρώπη
Η Μελίσα Παρκ, επικεφαλής της Διεθνούς Εκστρατείας για την Κατάργηση των Πυρηνικών Όπλων (ICAN), η οποία τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 2017 για το έργο της υπέρ της συνθήκης, απηύθυνε σαφή προειδοποίηση προς τις ευρωπαϊκές χώρες.
«Τα κράτη που ισχυρίζονται ότι τα πυρηνικά όπλα τους προσφέρουν ασφάλεια, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι δεν υπάρχει καταφύγιο κάτω από μια πυρηνική ομπρέλα», δήλωσε, καλώντας τις να προσχωρήσουν στην παγκόσμια πλειοψηφία που υποστηρίζει τον πλήρη πυρηνικό αφοπλισμό.
