Του Κώστα Παππά
Η πρωτοβουλία του Αλέξη Τσίπρα για τη συγκρότηση ομάδας εργασίας με στόχο τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού κειμένου πολιτικών αρχών και κατευθύνσεων φιλοδοξεί να αποτελέσει την αφετηρία ενός νέου προοδευτικού εγχειρήματος. Ένα εγχείρημα που, σύμφωνα με τις διακηρύξεις του, επιδιώκει να ενώσει πολιτικά ρεύματα της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας, συγκροτώντας μια αξιόπιστη και πειστική εναλλακτική απέναντι στην κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού. Ωστόσο, πίσω από τις φιλόδοξες εξαγγελίες, ελλοχεύουν σοβαροί πολιτικοί κίνδυνοι που σχετίζονται κυρίως με τον χρόνο και τον τρόπο υλοποίησης αυτής της πρωτοβουλίας.
Η καθυστέρηση στην ανακοίνωση ενός νέου κόμματος ή ενός σαφούς πολιτικού φορέα δημιουργεί ένα κενό που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί. Η παρατεταμένη αναμονή, η οποία συνοδεύεται από τη συγγραφική δραστηριότητα του Αλέξη Τσίπρα και το αφήγημα της «Ιθάκης», ενδέχεται να ερμηνευθεί όχι ως στρατηγική ωρίμανση, αλλά ως αμφιθυμία και έλλειψη αποφασιστικότητας. Σε ένα πολιτικό περιβάλλον που απαιτεί καθαρές θέσεις και γρήγορα αντανακλαστικά, η αργοπορία μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη αδυναμίας και όχι ως δείγμα σοβαρότητας.
Το ευρύ κάλεσμα προς την κεντροαριστερά, αν και θεωρητικά ελκυστικό, εμπεριέχει επίσης ρίσκο. Όταν η πρόσκληση απευθύνεται σε όλους, χωρίς σαφές πολιτικό πλαίσιο και χωρίς ξεκάθαρη ηγετική δομή, υπάρχει ο κίνδυνος να χαθεί το στίγμα και να θολώσει το μήνυμα. Η πολιτική ιστορία του ίδιου του Αλέξη Τσίπρα προσφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: η επιμονή του στην απλή αναλογική και στη λογική των μελλοντικών συμμαχιών, οι οποίες τελικά δεν υλοποιήθηκαν ποτέ, αποδείχθηκε πολιτικά κοστοβόρα. Η προσδοκία συνεργασιών που δεν ήρθαν άφησε τον ΣΥΡΙΖΑ εκτεθειμένο και ενίσχυσε την εικόνα πολιτικής αδυναμίας.
Σήμερα, υπάρχει ο κίνδυνος να επαναληφθεί το ίδιο μοτίβο. Η αναφορά στην «καθυστέρηση της αναγκαίας ώσμωσης ιδεών και πολιτικών ρευμάτων» μπορεί να λειτουργεί ως αυτοκριτική, ταυτόχρονα όμως υπογραμμίζει ένα πρόβλημα που συνεχίζεται. Όσο η πρωτοβουλία παραμένει σε επίπεδο επεξεργασίας κειμένων και γενικών διακηρύξεων, χωρίς συγκεκριμένο πολιτικό φορέα και χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα, τόσο αυξάνεται η αμφισβήτηση.
Στην εξίσωση αυτή προστίθεται πλέον και ένας ακόμη παράγοντας που εξηγεί, χωρίς όμως να δικαιολογεί πλήρως, τη στρατηγική της αναμονής. Ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται να μετρά πλέον τα βήματά του με μεγαλύτερη προσοχή μετά την ανακοίνωση προθέσεων της Μαρίας Καρυστιανού για τη δημιουργία νέου πολιτικού κόμματος. Η πιθανότητα εμφάνισης ενός νέου φορέα, με έντονο κοινωνικό και ηθικό φορτίο, αλλά και με απήχηση σε ένα ευρύτερο, αντισυστημικό ακροατήριο, αναγκάζει τον πρώην πρωθυπουργό να επανεκτιμήσει το πολιτικό timing και τις ισορροπίες.
Ωστόσο, αυτή η επιφυλακτικότητα ενέχει διπλό ρίσκο. Από τη μία πλευρά, η υπερβολική προσαρμογή στις κινήσεις τρίτων μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια πρωτοβουλίας και πολιτικού αιφνιδιασμού. Από την άλλη, η εικόνα ενός ηγέτη που περιμένει να δει πώς θα διαμορφωθεί το τοπίο πριν τοποθετηθεί, ενισχύει την εντύπωση αμηχανίας και όχι στρατηγικής ψυχραιμίας. Σε ένα ήδη κατακερματισμένο προοδευτικό πεδίο, η απουσία καθαρής ηγετικής κίνησης αφήνει χώρο σε νέους παίκτες να καλύψουν το πολιτικό κενό.
Σε τελική ανάλυση, η πρόκληση για τον Αλέξη Τσίπρα δεν είναι μόνο να διατυπώσει ένα συνεκτικό προγραμματικό κείμενο, αλλά να αποδείξει ότι διαθέτει την πολιτική βούληση και την αποφασιστικότητα να μετατρέψει τη θεωρία σε πράξη. Διαφορετικά, η καθυστέρηση κινδυνεύει να μετατραπεί από ευκαιρία ανασύνταξης σε χαμένη πολιτική στιγμή.
