Του Κώστα Παππά
Πίσω από τους πανηγυρισμούς για τους ρυθμούς ανάπτυξης, τις αναβαθμίσεις της οικονομίας και τα διαδοχικά πρωτογενή πλεονάσματα, κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά εκατομμύρια πολίτες. Το ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα έχει εκτιναχθεί στα 371 δισ. ευρώ, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την κοινωνική συνοχή και τη βιωσιμότητα της πραγματικής οικονομίας.
Από αυτό το ποσό, τα 224 δισ. ευρώ αφορούν ληξιπρόθεσμες οφειλές που βαραίνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Τα χρέη προς την εφορία έχουν φτάσει τα 105 δισ. ευρώ, οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία ξεπερνούν τα 47 δισ. ευρώ, ενώ περίπου 103 δισ. ευρώ δανείων βρίσκονται είτε στις τράπεζες είτε στα χαρτοφυλάκια των servicers και των funds. Πρόκειται για ένα οικονομικό βάρος που λειτουργεί ως μόνιμη θηλιά στον λαιμό εκατοντάδων χιλιάδων οικογενειών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Επτά χρόνια μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αντιφατική. Από τη μία πλευρά η κυβέρνηση προβάλλει τη βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών. Από την άλλη, όμως, οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξανόμενα χρέη, υψηλό κόστος ζωής, ενεργειακή ακρίβεια και περιορισμένη αγοραστική δύναμη.
Η επιλογή της οικονομικής πολιτικής των τελευταίων ετών βασίστηκε κυρίως στη δημοσιονομική πειθαρχία, στην αύξηση των φορολογικών εσόδων και στην ταχεία εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών μέσω της μεταφοράς κόκκινων δανείων σε funds. Ωστόσο, η εξυγίανση των τραπεζών δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη ανακούφιση των δανειοληπτών. Αντίθετα, χιλιάδες πολίτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με πλειστηριασμούς και επιθετικές πρακτικές διαχείρισης απαιτήσεων από εταιρείες servicers.
Την ίδια στιγμή, η φορολογική επιβάρυνση και οι συσσωρευμένες ασφαλιστικές οφειλές συνεχίζουν να διογκώνονται. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση και να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, ενώ τα νοικοκυριά εξαντλούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για να καλύψουν βασικές ανάγκες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση προωθεί το νέο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, μια κεντρική βάση δεδομένων που θα συγκεντρώνει πληροφορίες για τις οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες, τους servicers και τους παρόχους υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το μέτρο θα επιτρέψει την ακριβέστερη καταγραφή και ανάλυση του προβλήματος. Ωστόσο, επικριτές της κυβερνητικής πολιτικής σημειώνουν ότι η καταγραφή των χρεών δεν συνιστά λύση. Αντί για γενναίες ρυθμίσεις, ουσιαστική προστασία της πρώτης κατοικίας και ένα νέο πλαίσιο βιώσιμης αποπληρωμής οφειλών, οι πολίτες βλέπουν να ενισχύεται ο μηχανισμός παρακολούθησης και είσπραξης.
Το ιδιωτικό χρέος δεν αποτελεί απλώς έναν οικονομικό δείκτη. Είναι ο καθρέφτης των αδυναμιών ενός αναπτυξιακού μοντέλου που δημιουργεί υψηλά κέρδη για λίγους, αλλά αφήνει μεγάλα τμήματα της κοινωνίας παγιδευμένα στην υπερχρέωση. Και όσο η κυβέρνηση επιμένει να αξιολογεί την οικονομία αποκλειστικά μέσα από τους αριθμούς των αγορών και των οίκων αξιολόγησης, τόσο θα μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα στη «βιτρίνα» της ανάπτυξης και στην πραγματικότητα που βιώνουν οι πολίτες.
Η Ελλάδα μπορεί να καταγράφει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, όμως μια κοινωνία που χρωστά 371 δισ. ευρώ δεν μπορεί να θεωρείται οικονομικά υγιής. Το ιδιωτικό χρέος είναι η μεγάλη εκκρεμότητα της ελληνικής οικονομίας και ταυτόχρονα η πιο ηχηρή διάψευση του κυβερνητικού αφηγήματος περί ευημερίας για όλους
