Tου Κώστα Παππά
Η προσπάθεια της Τουρκίας να μετατρέψει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε επίσημο εσωτερικό νόμο συνιστά μία από τις πιο σοβαρές γεωπολιτικές κινήσεις των τελευταίων ετών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να προσδώσει θεσμικό και νομικό χαρακτήρα σε μια στρατηγική που μέχρι σήμερα λειτουργούσε κυρίως ως πολιτικό και διπλωματικό εργαλείο πίεσης απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Το προτεινόμενο νομοσχέδιο δεν περιορίζεται σε συμβολικές διακηρύξεις. Αντίθετα, επιδιώκει να δεσμεύσει θεσμικά το τουρκικό κράτος, τις ένοπλες δυνάμεις και την ακτοφυλακή στην εφαρμογή συγκεκριμένων διεκδικήσεων σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Με αυτόν τον τρόπο, η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει ένα εσωτερικό «νομικό οπλοστάσιο», παρακάμπτοντας ουσιαστικά τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), την οποία η ίδια δεν έχει υπογράψει.
Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται η δυνατότητα μονομερούς ανακήρυξης ΑΟΖ έως και 200 ναυτικά μίλια, χωρίς διαπραγμάτευση με γειτονικά κράτη. Παράλληλα, το τουρκικό αφήγημα επαναφέρει τη θεωρία ότι τα ελληνικά νησιά δεν διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, περιορίζοντας ουσιαστικά την επήρειά τους μόνο στα χωρικά ύδατα. Η συγκεκριμένη προσέγγιση αγγίζει ευθέως περιοχές στρατηγικής σημασίας όπως το Καστελλόριζο, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κρήτη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η θεσμική κατοχύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να ενσωματώσει τις σχετικές συντεταγμένες στο εσωτερικό της δίκαιο. Ουσιαστικά, δημιουργεί μια ενιαία γραμμή διεκδικήσεων από τα τουρκικά παράλια έως τη Λιβύη, αγνοώντας την παρουσία και τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Το νομοσχέδιο επεκτείνεται ακόμη και σε ζητήματα έρευνας και διάσωσης, αλιείας και ελέγχου θαλάσσιων δραστηριοτήτων, επιδιώκοντας έναν σταδιακό διοικητικό και επιχειρησιακό έλεγχο μεγάλου τμήματος του Αιγαίου. Πρόκειται για μια στρατηγική δημιουργίας τετελεσμένων, όχι απαραίτητα μέσω στρατιωτικής σύγκρουσης, αλλά μέσω θεσμικής και διπλωματικής πίεσης.
Για την Αθήνα, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα. Η ελληνική πλευρά καλείται να αποφασίσει εάν θα συνεχίσει να απαντά αποκλειστικά σε διπλωματικό επίπεδο ή αν θα προχωρήσει σε κινήσεις υψηλότερου στρατηγικού αποτυπώματος, όπως η επέκταση των χωρικών υδάτων νότια και ανατολικά της Κρήτης στα 12 ναυτικά μίλια, αξιοποιώντας πλήρως τα δικαιώματα που προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
