Του Κώστα Παππά
Η συζήτηση που έχει ανοίξει εκ νέου για την πιθανή επαναφορά των γνωστών επιδομάτων τύπου fuel pass και market pass αποκαλύπτει, για ακόμη μία φορά, την αδυναμία της οικονομικής πολιτικής να αντιμετωπίσει το πραγματικό πρόβλημα της ακρίβειας. Την ώρα που τα ελληνικά νοικοκυριά βιώνουν εδώ και χρόνια μια ασφυκτική οικονομική πραγματικότητα, η επανάληψη της ίδιας επιδοματικής συνταγής μοιάζει περισσότερο με προσωρινό «παυσίπονο» παρά με ουσιαστική λύση.
Η κατάσταση της καθημερινότητας για χιλιάδες οικογένειες είναι ήδη ιδιαίτερα δύσκολη. Οι τιμές στα βασικά αγαθά παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ τα καύσιμα εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα βάρη για τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι νέες ανατιμήσεις που καταγράφονται τόσο στην ενέργεια όσο και στα τρόφιμα δημιουργούν έναν ακόμη πιο ασφυκτικό κλοιό για τους πολίτες.
Ωστόσο, η απάντηση που φαίνεται να εξετάζεται από την κυβέρνηση κινείται και πάλι στη λογική των επιδομάτων. Το μοντέλο αυτό έχει ήδη δοκιμαστεί τα προηγούμενα χρόνια. Παρότι προσέφερε μια πρόσκαιρη ανακούφιση, αποδείχθηκε στην πράξη ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη ρίζα του προβλήματος. Τα επιδόματα εξανεμίζονται γρήγορα μέσα στο κύμα ακρίβειας, χωρίς να αλλάζουν ουσιαστικά τη συνολική εικόνα της αγοράς.Το ίδιο ισχύει και για τις παρεμβάσεις τύπου πλαφόν στα πρατήρια καυσίμων. Τέτοια μέτρα έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα και συχνά λειτουργούν περισσότερο επικοινωνιακά παρά ουσιαστικά. Η πραγματική ανάσα για τα νοικοκυριά θα μπορούσε να προκύψει μόνο μέσα από πιο τολμηρές και άμεσες παρεμβάσεις, όπως η σημαντική μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα και η μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και τρόφιμα.
Η φορολογική επιβάρυνση αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι τιμές παραμένουν τόσο υψηλές. Χωρίς μια ουσιαστική παρέμβαση σε αυτό το επίπεδο, οποιαδήποτε επιδοματική πολιτική απλώς μεταθέτει το πρόβλημα λίγο πιο μπροστά στον χρόνο.
Την ίδια στιγμή, ένα νέο κύμα αισχροκέρδειας φαίνεται να κάνει την εμφάνισή του στην αγορά. Οι αυξήσεις τιμών σε προϊόντα και υπηρεσίες δεν μπορούν πάντοτε να δικαιολογηθούν από το κόστος παραγωγής ή μεταφοράς. Παρά τις εξαγγελίες για ελέγχους, η αγορά συνεχίζει να λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτα, με αποτέλεσμα οι πολίτες να πληρώνουν για ακόμη μία φορά τον λογαριασμό.
Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο αυξημένων οικονομικών πιέσεων. Όταν οι συνθήκες είναι έκτακτες, απαιτούνται και έκτακτα, γενναία μέτρα. Η επιμονή σε λύσεις επιδοματικού χαρακτήρα δείχνει να εξαντλεί τα όριά της. Αυτό που χρειάζεται σήμερα η κοινωνία δεν είναι μια ακόμη προσωρινή ενίσχυση, αλλά ουσιαστικές πολιτικές που θα μειώσουν πραγματικά το κόστος ζωής και θα επιτρέψουν στα νοικοκυριά να σταθούν ξανά όρθια.
