Του Κώστα Παππά
Η ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός αποτέλεσε μία από τις πιο συζητημένες παρεμβάσεις του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, καθώς ξεπέρασε τα στενά όρια της οικονομίας και άγγιξε τον σκληρό πυρήνα της γεωπολιτικής ισχύος. Στο επίκεντρο βρέθηκε η Γροιλανδία, ένα νησί που μέχρι πρόσφατα απασχολούσε κυρίως αναλυτές και στρατιωτικούς κύκλους, αλλά πλέον αναδεικνύεται σε κομβικό πεδίο ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος μίλησε με ασυνήθιστη ευθύτητα για τη στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας, τονίζοντας ότι «δεν πρόκειται για ζήτημα πολυτέλειας, αλλά για ζήτημα ασφάλειας». Υπογράμμισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να αγνοήσουν έναν χώρο που ελέγχει την πρόσβαση στον Αρκτικό κύκλο, φιλοξενεί κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές και διαθέτει πλούσιο υπέδαφος σε σπάνιες γαίες και ενεργειακούς πόρους. Σύμφωνα με τον ίδιο, όποιος ελέγχει τη Γροιλανδία, αποκτά πλεονέκτημα στο μέλλον των παγκόσμιων ισορροπιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον αυξανόμενο ρόλο της Κίνας και της Ρωσίας στην Αρκτική, σημειώνοντας ότι «άλλοι παίκτες κινούνται γρήγορα και αποφασιστικά, ενώ η Δύση συζητά». Με αυτόν τον τρόπο έθεσε ένα σαφές δίλημμα στους Ευρωπαίους: συνεργασία με τις ΗΠΑ σε μια κοινή στρατηγική ή αποδοχή του γεγονότος ότι οι αποφάσεις θα ληφθούν χωρίς αυτούς. Η τοποθέτησή του δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνείας· η Ουάσιγκτον έχει σχέδιο και σκοπεύει να το υλοποιήσει.
Η αντίδραση της Ευρώπης, ωστόσο, φάνηκε υποτονική. Παρά το γεγονός ότι η Γροιλανδία συνδέεται θεσμικά με τη Δανία και άρα με την Ευρωπαϊκή ήπειρο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίζονται διχασμένοι και διστακτικοί. Η έλλειψη ενιαίας εξωτερικής πολιτικής και η προσήλωση σε διαδικασίες καθιστούν την Ευρώπη θεατή σε εξελίξεις που την αφορούν άμεσα. Το δίλημμα που ανέδειξε ο Τραμπ είναι σκληρό αλλά ρεαλιστικό: ισχύς ή περιθωριοποίηση.
Η ομιλία στο Νταβός δεν αφορούσε μόνο τη Γροιλανδία. Ανέδειξε μια συνολική αντίληψη για τον κόσμο, όπου οι στρατηγικές επιλογές τίθενται με σαφήνεια και χωρίς διπλωματικές ωραιοποιήσεις. Ο Τραμπ έστειλε το μήνυμα ότι η εποχή των αμφισημιών τελειώνει. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η Ευρώπη θα βρει τη βούληση να απαντήσει με την ίδια αποφασιστικότητα ή αν θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις από το περιθώριο.
