Του Κώστα Παππά
Το σενάριο διάλυσης ή βαθιάς αποσύνθεσης του ΝΑΤΟ δεν αφορά πλέον μόνο μακρινά μέτωπα ή θεωρητικές στρατηγικές αναλύσεις. Τα τελευταία χρόνια, ακόμη και περιοχές που θεωρούνταν «ήσυχες», όπως η Γροιλανδία, αποκτούν κεντρικό ρόλο στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό, μετατρέποντας τη Συμμαχία σε όμηρο αντικρουόμενων συμφερόντων. Μια μονομερής στρατιωτική ή στρατηγική κίνηση των ΗΠΑ σε ένα τέτοιο μέτωπο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως θρυαλλίδα για μια πρωτοφανή κρίση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Η Γροιλανδία, τυπικά μέρος του Βασιλείου της Δανίας, αποτελεί κρίσιμο γεωστρατηγικό κόμβο στον Αρκτικό Κύκλο. Οι αμερικανικές βάσεις, τα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης και η αυξανόμενη σημασία των αρκτικών θαλάσσιων οδών την καθιστούν κλειδί για την αμερικανική ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, η περιοχή γίνεται πεδίο ανταγωνισμού με τη Ρωσία και την Κίνα, γεγονός που αυξάνει τον πειρασμό για την Ουάσινγκτον να κινηθεί αποφασιστικά ακόμη και χωρίς τη συναίνεση των Ευρωπαίων συμμάχων.
Μια τέτοια επιλογή θα έφερνε το ΝΑΤΟ σε οριακό σημείο. Αν οι ΗΠΑ προχωρούσαν σε στρατιωτική επιχείρηση ή σε δραστική στρατιωτικοποίηση της Γροιλανδίας αγνοώντας τη Δανία και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, το μήνυμα θα ήταν σαφές: η Συμμαχία λειτουργεί πλέον à la carte, με τους κανόνες να εφαρμόζονται επιλεκτικά. Για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αυτό θα σήμαινε ότι το ΝΑΤΟ παύει να είναι εγγύηση ασφάλειας και μετατρέπεται σε εργαλείο αμερικανικής ισχύος.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να ξορκίσουν αυτό το ενδεχόμενο, διότι γνωρίζουν ότι η διάλυση ή η αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ θα άφηνε την ήπειρο στρατιωτικά εκτεθειμένη. Παρά τις εξαγγελίες για «στρατηγική αυτονομία», η Ευρώπη εξαρτάται ακόμη από τις ΗΠΑ σε κρίσιμους τομείς: πυρηνική αποτροπή, δορυφορική επιτήρηση, αεράμυνα και διοίκηση επιχειρήσεων. Χωρίς την αμερικανική ομπρέλα, ακόμη και χώρες με ισχυρές ένοπλες δυνάμεις θα δυσκολεύονταν να αντιδράσουν συντονισμένα σε μια σοβαρή κρίση.Η Γροιλανδία, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένας παγωμένος τόπος στον χάρτη, αλλά ένα σύμβολο του διλήμματος που αντιμετωπίζει το ΝΑΤΟ: συλλογική ασφάλεια ή μονομερής ισχύς. Αν υπερισχύσει το δεύτερο, η Ευρώπη κινδυνεύει να ξυπνήσει σε έναν κόσμο όπου η Συμμαχία υπάρχει μόνο στα χαρτιά και η ασφάλειά της εξαρτάται από ελπίδες, όχι από εγγυήσεις.
