Του Κώστα Παππά
Η Ελλάδα κάθε χρόνο δεν αντιμετωπίζει πλέον απλώς ένα πρόβλημα θερινών πυρκαγιών. Αντιμετωπίζει μια μακροχρόνια περιβαλλοντική κρίση. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS/Copernicus), την τελευταία δεκαετία έχουν καεί στη χώρα περισσότερα από 5 εκατομμύρια στρέμματα, γεγονός που κατατάσσει την Ελλάδα στις πλέον πληγείσες μεσογειακές χώρες από τις δασικές πυρκαγιές.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Το 2016 κάηκαν περίπου 317.000 στρέμματα, το 2017 200.000, το 2018 120.000, το 2019 107.000, ενώ το 2020 περίπου 149.000 στρέμματα. Η δραματική κορύφωση ήρθε το 2021, όταν οι πυρκαγιές κατέκαψαν περίπου 1,25 εκατομμύρια στρέμματα, κυρίως στη Βόρεια Εύβοια, την Αττική και την Πελοπόννησο. Ακόμη πιο καταστροφικό αποδείχθηκε το 2023, με περίπου 1,75 εκατομμύρια στρέμματα καμένης γης, τη μεγαλύτερη ετήσια καταστροφή των τελευταίων δεκαετιών. Το 2024 καταγράφηκαν περίπου 445.000 στρέμματα, ενώ και το 2025 η καμένη έκταση παρέμεινε ιδιαίτερα υψηλή.
Οι περιοχές που πλήρωσαν το βαρύτερο τίμημα είναι ο Έβρος, η Βόρεια Εύβοια, η Αττική, η Ρόδος, η Χίος, η Κρήτη και η Πελοπόννησος. Η πυρκαγιά του Έβρου το 2023 ξεπέρασε τα 800.000 στρέμματα, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και καταστρέφοντας μεγάλο μέρος του Εθνικού Πάρκου Δαδιάς, μιας περιοχής μοναδικής οικολογικής αξίας.
Η περιβαλλοντική διάσταση αυτής της καταστροφής είναι τεράστια. Κάθε καμένο στρέμμα σημαίνει απώλεια δασικού πλούτου, καταστροφή οικοτόπων, θάνατο χιλιάδων ζώων και φυτών, διάβρωση του εδάφους και αύξηση του κινδύνου πλημμυρών. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι μεγάλο μέρος των καμένων εκτάσεων αφορά περιοχές Natura 2000, δηλαδή προστατευόμενα οικοσυστήματα με υψηλή βιοποικιλότητα. Παράλληλα, οι πυρκαγιές απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, επιταχύνοντας την κλιματική αλλαγή που με τη σειρά της ευνοεί ακόμη πιο ακραίες πυρκαγιές.
Πέντε εκατομμύρια στρέμματα μέσα σε δέκα χρόνια δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι η απώλεια ενός σημαντικού μέρους του φυσικού κεφαλαίου της χώρας. Και όσο η πρόληψη, η διαχείριση των δασών και η προσαρμογή στην κλιματική κρίση παραμένουν ανεπαρκείς, η Ελλάδα θα συνεχίσει να μετρά κάθε καλοκαίρι όχι μόνο στάχτες, αλλά και ένα κομμάτι από το μέλλον της.
