Συνέντευξη στον Κώστα Παππά
Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων και αυξανόμενων προκλήσεων για τη διεθνή ναυτιλία, ο Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, παραχώρησε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στο ΕΠΙΚΑΙΡΑ Magazine, αναλύοντας τις επιπτώσεις των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή στην ελληνική ναυτιλία και οικονομία. Με φόντο την ένταση στα Στενά του Ορμούζ και τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, ο κ. Γκίκας φωτίζει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο ελληνόκτητος στόλος, δίνοντας έμφαση στην ασφάλεια των ναυτικών και τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα, ξεκαθαρίζει τη στάση της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι σε ενδεχόμενη στρατιωτική εμπλοκή, ενώ αναφέρεται στα μέτρα προστασίας των Ελλήνων ναυτικών σε επικίνδυνες περιοχές. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις οικονομικές συνέπειες της κρίσης, όπως η αύξηση του ενεργειακού κόστους και οι πιθανές επιπτώσεις στις ακτοπλοϊκές μετακινήσεις ενόψει της τουριστικής περιόδου.
Στη συνέντευξη, ο Υφυπουργός δεν παραλείπει να αναδείξει τη στρατηγική σημασία της ελληνικής ναυτιλίας, καθώς και τις πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού νηολογίου μέσω ψηφιακού εκσυγχρονισμού. Μια συζήτηση που αποτυπώνει με σαφήνεια το σύνθετο και διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιείται η ελληνική ναυτιλία σήμερα.
Κύριε Υπουργέ, πώς επηρεάζει η σύγκρουση μεταξύ Ιράν και άλλων δυνάμεων την Ελληνική Ναυτιλία, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του Ελληνόκτητου στόλου δραστηριοποιείται σε κρίσιμες περιοχές όπως τα Στενά του Ορμούζ;
Ο αντίκτυπος της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, είναι άμεσος και πολυεπίπεδος για την παγκόσμια ναυτιλία και φυσικά για την Ελληνόκτητη, η οποία διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο διεθνώς, μεταφέροντας σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου σε βασικά αγαθά και ενεργειακά προϊόντα.
Αυτό που επηρεάζεται πρωτίστως, είναι αυτονόητα η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, των ίδιων των πλοίων και των πληρωμάτων τους. Από την αρχή του πολέμου έχουμε 27 επιβεβαιωμένες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στην ευρύτερη περιοχή. Ευτυχώς κανένα πλοίο δεν έφερε την Ελληνική Σημαία, ούτε είχε Έλληνες ναυτικούς. Όμως 5 πλοία από τα 27 ήταν Ελληνικών συμφερόντων.
Οι κίνδυνοι συνεπώς είναι πολλαπλοί.
Για τον λόγο αυτό, το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής εκδίδει διαρκώς συστάσεις και οδηγίες προς τις ναυτιλιακές εταιρείες και τα Ελληνικά πλοία που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή των Στενών του Ορμούζ, του Κόλπου του Ομάν και του Περσικού Κόλπου, με γνώμονα την προστασία της ανθρώπινης ζωής και την ασφαλή ναυσιπλοΐα. Υπάρχει δηλαδή μια αμφίδρομη επικοινωνία.
Παράλληλα, η παρατεταμένη κρίση, έχει «παγώσει» την ομαλή κυκλοφορία των ενεργειακών προϊόντων – πετρελαίου και φυσικού αερίου – και αυτό δεν είναι τυχαίο.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες παγκοσμίως, μέσω της οποίας διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και το 25% της παγκόσμιας παραγωγής φυσικού αερίου.
Όλα αυτά συνεπάγονται αύξηση του κόστους ενέργειας, μείζονες πληθωριστικές πιέσεις και γενικότερη περιδίνηση της παγκόσμιας οικονομίας, με απρόβλεπτες συνέπειες.
Εξετάζει η Ελληνική κυβέρνηση το ενδεχόμενο παροχής στρατιωτικής συνοδείας ή άλλης μορφής προστασίας για τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης των Ελληνόκτητων πλοίων από την περιοχή;
Κύριε Παππά, η Ελληνική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν τίθεται θέμα συμμετοχής της χώρας μας σε οποιαδήποτε επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ, όπως είναι σήμερα η κατάσταση. Και ορθώς πράττει, διότι οι σημερινές συνθήκες όχι μόνο δεν ευνοούν, αλλά ουσιαστικά αποκλείουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Μιλάμε για ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα, πλάτους 21 ναυτικών μιλίων, με εξαιρετικά υψηλό βαθμό επιχειρησιακού κίνδυνου. Όσο δεν διασφαλίζεται ότι οι βόρειες ακτές του περάσματος είναι ασφαλείς – ότι δεν υπάρχουν, για παράδειγμα, νάρκες ή κίνδυνος προσβολής πλοίων από ιρανικά drone ή ταχύπλοα – δεν μπορεί να τεθεί ζήτημα επέκτασης της επιχείρησης «Ασπίδες» στα Στενά του Ορμούζ. Τα χαρακτηριστικά άλλωστε, της επιχείρησης «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα, είναι τελείως διαφορετικά…
Μόνον όταν ηρεμήσουν τα πράγματα και υπάρξει επιστροφή των εμπλεκομένων στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και παραμένει η ανάγκη διασφάλισης της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στην περιοχή, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο συνοδείας πλοίων, υπό την προϋπόθεση λήψης σχετικής απόφασης από την ΕΕ.
Ποια μέτρα λαμβάνονται για την προστασία των Ελλήνων ναυτικών που βρίσκονται εν πλω σε αυτές τις επικίνδυνες ζώνες, και υπάρχει σχεδιασμός για ενδεχόμενη απομάκρυνσή τους αν η κατάσταση επιδεινωθεί;
Καταρχάς να πούμε, πως από την πρώτη στιγμή, με οδηγίες του Υπουργού, Βασίλη Κικίλια, υπάρχει συνεχής επικοινωνία με τα πλοία που βρίσκονται εντός του Περσικού Κόλπου αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, μέσω του Θαλάμου Επιχειρήσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Εφόσον κάποιος ναυτικός αιτηθεί αποναυτολόγηση από πλοίο που βρίσκεται σε περιοχή ενόπλων συγκρούσεων, η διαδικασία πραγματοποιείται άμεσα, με παράκαμψη των συνήθων προθεσμιών.
Σε περιπτώσεις όπου υφίστανται ζητήματα ασφάλειας κατά την αποβίβαση, το Υπουργείο παρεμβαίνει άμεσα, ενημερώνοντας τις Αρχές του Κράτους Λιμένα και τις Ελληνικές Προξενικές Αρχές, ώστε να διασφαλιστεί ασφαλής αποβίβαση και επαναπατρισμός.
Μέχρι σήμερα ωστόσο, δεν έχει υποβληθεί αίτημα επαναπατρισμού Έλληνα ναυτικού από τα υπό Ελληνική Σημαία πλοία που βρίσκονται στην περιοχή.
Πριν από λίγες μέρες χτυπήθηκε πλοίο με Ελληνική σημαία στη Μαύρη Θάλασσα. Κάποιες φήμες έκαναν λόγο για ουκρανικό χτύπημα. Τι γνωρίζετε για την υπόθεση αυτή και σε ποιες ενέργειες προέβη το Υπουργείο;
Πράγματι, επρόκειτο για δεξαμενόπλοιο με Ελληνική Σημαία, το οποίο ήταν ναυλωμένο από τη Chevron και έπλεε έξω από το Νοβοροσίσκ στη Μαύρη Θάλασσα.
Η εκτίμηση που υπάρχει είναι, ότι το περιστατικό αυτό εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο πίεσης που ασκείται από χώρες της περιοχής και ενδεχομένως συνδέεται και με τις αποφάσεις που ελήφθησαν για να επιτραπεί η διακίνηση ρωσικού πετρελαίου.
Είναι απαράδεκτο να στοχοποιούνται πλοία με Ελληνική Σημαία, τα οποία λειτουργούν νόμιμα και να τίθεται σε κίνδυνο η ζωή των ναυτικών, οι οποίοι επιτελούν το καθήκον τους με επαγγελματισμό και ευθύνη, μέσα σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό και ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Η Ελληνική Ναυτιλία δεν μπορεί και δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πεδίο άσκησης πιέσεων, ή σε στόχο, στο πλαίσιο ευρύτερων γεωπολιτικών και πολεμικών αντιπαραθέσεων.
Από την πλευρά μας, έχουμε προβεί σε κάθε αναγκαία ενέργεια και έχουμε θέσει το ζήτημα στα αρμόδια fora, αλλά και στο επίπεδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με στόχο την προάσπιση της ασφάλειας των ναυτικών μας και των συμφερόντων της Ελληνικής Ναυτιλίας.
Με δεδομένη την εκτίναξη στις τιμές του καυσίμου να περιμένουμε ανατιμήσεις και στα ακτοπλοϊκα εισιτήρια για το Πάσχα και το Καλοκαίρι; Επίσης ποια είναι η πολιτική της κυβέρνησης για την ενίσχυση των δρομολογίων στις άγονες γραμμές;
Επειδή η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη και απρόβλεπτη, δεν χωρούν εύκολες εκτιμήσεις ή προβλέψεις. Εντούτοις, το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής θα προσπαθήσει και φέτος, όπως έκανε και πέρσι, να αποτρέψει αυξήσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, παρότι οι συνθήκες είναι σαφώς πιο απαιτητικές.
Όπως έχει πει και ο Υπουργός μας, Βασίλης Κικίλιας, οι συναντήσεις μας με εκπροσώπους του ακτοπλοϊκού κλάδου, αλλά και με στελέχη του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είναι συνεχείς και εξετάζονται όλα τα διαθέσιμα μέτρα που μπορούν να ενεργοποιηθούν, ανάλογα με την πορεία της κατάστασης.
Επιπλέον, όπως εξήγγειλε και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, προκειμένου να συγκρατηθούν οι τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων, θα δοθεί ειδική αποζημίωση – ύψους 57 εκ. € – προς τις ακτοπλοϊκές εταιρείες, η οποία θα καλύπτει τις υποχρεωτικές εκπτώσεις στα εισιτήρια.
Σε ό,τι αφορά στις άγονες γραμμές, έχει ήδη προκηρυχθεί διαγωνισμός για τα σχετικά δρομολόγια με ορίζοντα τετραετίας, γεγονός που αναμένεται να ενισχύσει τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την αξιοπιστία των θαλάσσιων συγκοινωνιών, διασφαλίζοντας παράλληλα καλύτερες συνθήκες εξυπηρέτησης τόσο για τις τοπικές κοινωνίες όσο και για τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Στόχος μας είναι η ισότιμη πρόσβαση των νησιωτών σε βασικές υπηρεσίες, αγαθά και ευκαιρίες, καθώς και η βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών.
Η ελληνική εμπορική ναυτιλία αποτελεί μια υπερδύναμη. Υπάρχουν σκέψεις στην κυβέρνηση, ώστε να ληφθούν κατάλληλα μέτρα για να αυξηθούν οι ελληνικές σημαίες στα ελληνόκτητα πλοία; Θυμίζουμε ότι ανάλογες σκέψεις είχαν γίνει στο παρελθόν και από τις κυβερνήσεις του Ανδρέα Παπανδρέου και του Κώστα Καραμανλή.
Η προσέλκυση πλοίων και ναυτιλιακών επιχειρήσεων στο Ελληνικό νηολόγιο αποτελεί σταθερή πολιτική μας προτεραιότητα, που συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ελληνικής Ναυτιλίας.
Σήμερα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, 571 πλοία άνω των 3.000 GT, είναι εγγεγραμμένα στο Ελληνικό νηολόγιο παρουσιάζοντας μια διαφοροποίηση σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Αντίστοιχα, οι εγκατεστημένες στην Ελλάδα ναυτιλιακές επιχειρήσεις ανέρχονται αυτήν τη στιγμή σε 1791, παρουσιάζοντας σημαντική αύξηση, αν αναλογιστεί κανείς ότι το 2015 ήταν 1.343.
Αυτό δείχνει ότι υπάρχει μια θετική δυναμική. Ωστόσο, γνωρίζουμε πολύ καλά ότι χρειάζεται να γίνουν ακόμη περισσότερα, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η ελκυστικότητα του Ελληνικού νηολογίου.
Για τον λόγο αυτό, προχωρούμε με συνέπεια στον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών του Υπουργείου Ναυτιλίας. Έχει ήδη δημιουργηθεί η ψηφιακή εφαρμογή niologio.gov.gr, ένα μέσο εκσυγχρονισμού και ψηφιοποίησης της διαδικασίας νηολόγησης των ποντοπόρων πλοίων, για την ταχύτερη εξυπηρέτηση των ναυτιλιακών εταιρειών.
Άλλες ψηφιακές εφαρμογές που έχει αναπτύξει το Υπουργείο μας με στόχο την απλοποίηση και συντόμευση των διαδικασιών, είναι το «myNaftiliaLive.gov.gr» που δίνει τη δυνατότητα στους ναυτικούς να προγραμματίζουν ηλεκτρονικά ραντεβού για τη διεκπεραίωση των γραφειοκρατικών τους ζητημάτων και η «e-Θυρίδα Ναυτικού» για την εξ’ αποστάσεως εξυπηρέτηση των πολιτών στο σύνολο των διαδικασιών που σχετίζονται με θέματα απογραφής των ναυτικών.
Παράλληλα, μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026, αναμένεται να ολοκληρωθεί το «e-Ναυλοσύμφωνο» που υλοποιείται σε συνεργασία με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Ακολουθεί και το «e-Ναυτολόγιο».
