Συνέντευξη στον Κώστα Παππά
Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, όπου η ενέργεια, τα νομίσματα και η ασφάλεια διαμορφώνουν εκ νέου τον παγκόσμιο χάρτη ισχύος, η συνέντευξη του διεθνούς δικηγόρου και Δρ Συγκριτικού Συνταγματικού Δικαίου Ορέστη Ομράν-Κουκουβιτάκη στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ επιχειρεί να φωτίσει τις βαθύτερες αιτίες πίσω από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Με αφετηρία την ένταση γύρω από το Ιράν και τον ρόλο των ΗΠΑ και του Ισραήλ, η ανάλυσή του ξεπερνά τις απλουστευτικές ερμηνείες περί πυρηνικών ή ενεργειακών ανταγωνισμών και αναδεικνύει ένα σύνθετο πλέγμα στρατηγικών, πολιτικών και οικονομικών παραμέτρων.
Ο ίδιος εστιάζει τόσο στο υπαρξιακό δίλημμα ασφάλειας του Ισραήλ όσο και στις ευρύτερες ισορροπίες ισχύος που διαμορφώνονται μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο του δολαρίου και των ενεργειακών συναλλαγών. Παράλληλα, αναλύει τις δυναμικές της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου και τις στρατηγικές επιλογές των κρατών, αποδομώντας φαινομενικά «παράδοξα» της οικονομικής πολιτικής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του στη θέση της Ελλάδας μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, επισημαίνοντας τις προοπτικές γεωπολιτικής και οικονομικής αναβάθμισης. Μέσα από μια νηφάλια αλλά αισιόδοξη ματιά, σκιαγραφεί τις ευκαιρίες που αναδύονται για τη χώρα μας σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.
Οι αιτίες για την επέμβαση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν , είναι μόνο όσα μαθαίνουμε για την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και τον έλεγχο των υπό επεξεργασία πυρηνικών του ή τον έλεγχο της ενεργειακή επάρκειας της Κίνας ή κάτι πιο βαθύ που ξεκινά πολλά χρόνια πίσω;
Οι αιτίες που οδηγούν μια υπερδύναμη σαν τις ΗΠΑ να οδηγηθούν σε μια τέτοια απόφαση για πόλεμο είναι πολλές. Είναι ένα πλέγμα καταστάσεων οι οποίες οδηγούν στο να ληφθεί αυτή η απόφαση. Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί την πραγματικότητα ότι το Ιράν έχει αναπτύξει ένα πυρηνικό πρόγραμμα με σκοπό την κατασκευή πυρηνικής βόμβας. Βλέπουμε τι γίνεται με τους πυρηνικούς εξοπλισμούς στον πλανήτη. Η αλήθεια είναι ότι οι χώρες που έχουν αποκτήσει πυρηνικά όπλα κατά κάποιο τρόπο είναι στο απυρόβλητο. Αν συνέβαινε αυτό από το Ιράν τότε θα ήταν ένας αποσταθεροποιητικός παράγοντας στην Μέση Ανατολή και ευρύτερα στον πλανήτη. Τώρα για την ενεργειακή επάρκεια της Κίνας , αυτό που γράφεται δεν είναι μακριά από την πραγματικότητα. Η κίνα αποτελεί εδώ και χρόνια έναν στρατηγικό εταίρο του Ιράν. Αν δει κάποιος τα νούμερα όμως μπορεί να καταλάβει ότι δεν υπήρχε στην πραγματικότητα υπερεξάρτηση της Κίνας από το Ιράν, σε ότι αφορά την προμήθεια αργού πετρελαίου. Είναι μια τεράστια οικονομία που έχει καθημερινά πολύ μεγάλες ανάγκες σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο και εκ των πραγμάτων χρειάζεται πολλούς προμηθευτές. Το Ιράν παραμένει από τους βασικούς της προμηθευτές , αλλά για να είμαστε απολύτως ρεαλιστές, καμία τέτοια πολεμική εκστρατεία δεν ξεκινά για να αφαιρέσεις από έναν στρατηγικό σου αντίπαλο έναν από τους ενεργειακούς του προμηθευτές. Θα μπορούσε η Αμερική με πολλούς άλλους τρόπους να αποκλείσει την Κίνα από τους ενεργειακούς προμηθευτές της. Παρ όλα αυτά σίγουρα παίζει κάποιο ρόλο χτυπώντας κάποιος από τους συμμάχους ενός βασικού σου εχθρού. Στην πραγματικότητα νομίζω ότι ο λόγος που βλέπουμε αυτόν τον πόλεμο είναι το δίλλημα στο οποίο βρέθηκε το Ισραήλ , με αποτέλεσμα οι ΗΠΑ να το ακολουθήσουν σε αυτόν τον πόλεμο. Το Ισραήλ αντιμετωπίζει ένα υπαρξιακό πρόβλημα με την ενδεχόμενη ανάπτυξη πυρηνικών από το Ιράν. Διαμορφώθηκαν μετά από πολλά χρόνια οι συνθήκες να πειστούν οι ΗΠΑ από το αφήγημα του Ισραήλ. Νομίζω ότι και αυτός είναι ο πραγματικός λόγος που οδήγησε στον πόλεμο που βλέπουμε.
Μπορείτε να μας πείτε ποια είναι η σύνδεση μεταξύ αμερικανικής ενεργειακής πολιτικής, δολαρίου και χωρών του κόλπου;
Η παγκόσμια νομισματική μονάδα κόστους του πετρελαίου εδώ και πολλά χρόνια από τον ΟΠΕΚ είναι το δολάριο. Καθημερινά οι τιμές διαμορφώνονται σε δολάρια που αποτελούν τον δείκτη της αυξομείωσης των τιμών του πετρελαίου. Οι ΗΠΑ κατόρθωσαν όπως έκαναν και σε άλλα σημεία του πλανήτη να επιβάλουν το δολάριο ως το κοινώς αποδεκτό νόμισμα για τις συναλλαγές σε πετρέλαιο. Το γεγονός ότι υπήρχαν και υπάρχουν ακόμα συναλλαγές σε άλλα νομίσματα , δείτε η Ρωσία μετά τον ρωσοουκρανικό πόλεμο και τον αποκλεισμό της από τις ευρωπαϊκές αγορές επιδίωξε να πληρώνουν σε ρουβλια και όχι σε ευρώ. Το ίδιο και οι Ιρανοί που πληρώνονταν σε γουάν και προμήθευαν πετρέλαιο στους Κινέζους . Προφανώς και οι ΗΠΑ διέκριναν ότι τα εναλλακτικά νομίσματα δίνουν ένα προσωρινό προβάδισμα σε άλλες οικονομίες του πλανήτη , διότι αν κάποιος μπορεί να συναλλάσσεται σε δικό του νόμισμα του οποίου την ισοτιμία μπορεί να ελέγξει , μπορεί να επιβάλλει καλύτερες τιμές στην αγορά ενέργειας , άρα η φθηνότερη ενέργεια σίγουρα παίζει κάποιο ρόλο.
Αυτό μπορεί να ήταν προάγγελος για τη δημιουργία ενός καλαθιού νομισμάτων για τις Πετρελαιοπαραγωγικές χώρες της περιοχής που θα δημιουργούσε κραδασμούς και υπερπληθωρισμό στις ΗΠΑ;
Δε νομίζω ότι υπήρχε πρόθεση για ένα καλάθι νομισμάτων , αλλά η πρόθεση για επιβολή εναλλακτικών νομισμάτων στις συναλλαγές αυτές , η οποία ήταν σίγουρα ανησυχητική για τις ΗΠΑ . Όμως η επιρροή των ΗΠΑ στις χώρες του Περσικού κόλπου είναι τεράστια και ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο υπο την προεδρία Τραμπ, είναι τόσο ισχυρές οι σχέσεις που δεν γίνεται θέμα αν μια πετρελαιοπαραγωγός χώρα όπως το Ιράν πουλάει και σε διαφορετικά νομίσματα , δεν θα ήταν συντριπτικός παράγοντας για να ξεκινήσει κάποιος μια πολεμική εκστρατεία.
Παρατηρείται το οξύμωρο ενώ οι ΗΠΑ είναι η παγκόσμια δύναμη σε σχέση με το πετρέλαιο , γιατί προχωρά σε εισαγωγή πετρελαίου; Έχει να κάνει με την ποιότητα του ορυκτού καυσίμου;
καμία πετρελαιοπαραγωγός χωρα δεν διαμορφώνει το καθημερινό ισοζύγιο εισαγωγών εξαγωγών με βάση το ότι είναι πετρελαιοπαραγωγός χώρα. Δεν είναι μόνο η ποιότητα , αλλά και οι τιμές που μπορεί να βρει κάποιος. Μια υπερδύναμη όπως οι ΗΠΑ μπορεί να εισάγει φθηνότερα από οσο εξάγει. Στην πραγματικότητα κερδίζοντας χρήματα. Οι ΗΠΑ εξάγουν κυρίως ακριβό πετρέλαιο , το οποίο για την ποιότητά του είναι ακριβό και εξάγουν πολύ ακριβό υγροποιημένο φυσικό αέριο , το οποίο είναι σε πολύ μεγάλη ζήτηση αυτή τη στιγμή διεθνώς , άρα τους Αμερικάνους παρ ότι είναι η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα στον πλανήτη τοςυ συμφλερει να καταναλώνουν φθηνό εισαγόμενο πετρέλαιο και να εξάγουν ακριβό πετρέλαιο και υγροποιημένο φυσικό αέριο που παράγουν στη χώρα τους. Άρα υπάρχει αυτή η παραδοξότητα , αλλά εξηγείται με απλούς οικονομικούς όρους.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό ποιόν ρόλο θα μπορούσε να διαδραματίσει η Ελλάδα;
Από την στιγμή που εντοπίζουμε πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των πετρελαιοπαραγωγών χωρών στον πλανήτη και σε γεωστρατηγικό και σε γεωπολιτικό επίπεδο η μετατροπή της χώρας μας σε παραγωγό πετρελαίου και φυσικού αερίου θα οδηγήσει αυτόματα σε μια πολύ μεγάλη αναβάθμιση του περιφερειακού μας ρόλου αρχικά και κατά δεύτερον του διεθνούς γεωπολιτικού μας ρόλου με αποτέλεσμα ο τρόπος που αντιμετωπίζεται χώρα μας διεθνώς να αλλάξει ριζικά. Πέρα από την προφανή οικονομική αναβάθμιση την οποία αναμένουμε , το να εξάγουμε πετρέλαιο και φυσικό αέριο και να καλύπτουμε μέρος των καθημερινών μας αναγκών είναι πολύ σημαντικό. Από την άλλη το να μπορούμε να εξάγουμε και να αυξήσουμε ένα πολύ μεγάλο μέρος των εσόδων μας οδηγεί σεάμεση αναβάθμιση από το μέσο εισόδημα μέχρι τα δημόσια οικονομικά και την αποπληρωμή του δημοσίου χρέους. Για το γεωπολιτικό μας ρόλο ήδη είμαστε σε καλό σημείο λόγω των αγωγών που θα συνδέουν την Μέση Ανατολή , πόσο μάλλον να γίνουμε χώρα παραγωγός.
Θα μας επιτρέψουν να ψηλώσουμε τόσο πολύ ;
Εγώ είμαι αισιόδοξος. Είναι τόσο δυναμικές οι σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ κρατών που όποιος δρα έξυπνα, αθόρυβα και στο παρασκήνιο όλων αυτών των εξελίξεων μπορεί να δυναμώσει πολύ γρήγορα και σε πολύ μεγαλύτερην κλίμακα από ότι συνέβαινε στο παρελθόν . αυτό που βλέπαμε ότι η Ελλάδα αντιμετώπιζε σημαντικά εμπόδια κάθε φορά , θεωρώ ότι με το ρευστό σκηνικό στο οποίο βρισκόμαστε είμαστε μπροστά σε μια μεγάλη ευκαιρία για την χώρα μας. Αν κάνουμε αυτό πουν θέλουμε σωστά , οργανωμένα και με σχέδιο θα φτάσουμε σε ένα επίπεδο που δεν είχαμε φανταστεί. Αυτό που βλέπουμε τώρα τις μεγάλες συμφωνίες με τις ΗΠΑ , το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει παραμερίσει σε κάποιο βαθμό την Τουρκία λόγω των συμμαχιών που έχουμε συνάψει στην περιοχή μας είναι επίσης σημαντικό. Αν δράσουμε σωστά υπάρχει η ευκαιρία να κάνουμε σπουδαία πράγματα .
