Σε μία περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας και αβεβαιότητας, με ενεργά πολεμικά μέτωπα όχι πολύ μακριά από την Ελλάδα, είναι επιτακτική η ανάγκη «έξτρα» θωράκισης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Αθήνα πήρε τώρα «μπρος», αλλά βρίσκονται, ήδη, σε εξέλιξη καιρό τώρα, μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα (και) για την Πολεμική Αεροπορία.
Κάτι που αποδεικνύει πόσο σοβαρά έχει πάρει η Ελλάδα την άμυνα και ασφάλειά της, πολύ πριν αρχίσει να «πέφτει» στο ευρωπαϊκό τραπέζι των Βρυξελλών το θέμα επαναξοπλισμού.
Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές στη «Ν», τα εξοπλιστικά προγράμματα δεν αποτελούν αντίδραση στις τρέχουσες εξελίξεις. Εντάσσονται σε έναν μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό. Η συνεχής αναβάθμιση του στόλου αλλά και η ένταξη νέων μέσων ενισχύουν την επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας. Κάτι που συμβάλλει καθοριστικά στη διασφάλιση της εθνικής κυριαρχίας.
Ενισχύεται η ποιοτική υπεροχή της ΠΑ
Πέρα από την απόκτηση νέων εξοπλισμών (μαχητικά αεροσκάφη F-35), η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αναβάθμιση του στόλου.
Έτσι, συνδυαστικά, με την απόκτηση νέων μέσων και την αναβάθμιση υφιστάμενων, ενισχύεται η ποιοτική υπεροχή της Πολεμικής Αεροπορίας.
Το σημαντικότερο;
Η ισχύς της Πολεμικής Αεροπορίας δεν είναι μόνο εξοπλισμοί. Όπως έχει τονίσει ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας (και για τους τρεις κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων), στον πυρήνα βρίσκονται οι άνθρωποι. Άνδρες και γυναίκες των Ενόπλων Δυνάμεων. Οι ιπτάμενοι, οι τεχνικοί, το προσωπικό υποστήριξης.
Σημαντικό κεφάλαιο για την ΠΑ, αλλά και ένα «σχολείο» είναι η ενεργή παρουσία της σε διεθνείς ασκήσεις.
Οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν στη «Ν», ότι με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η διαλειτουργικότητα με συμμαχικές χώρες και ενδυναμώνεται η θέση της Ελλάδας (και) στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Οι κοινές ασκήσεις, η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η συμμετοχή σε πολυεθνικές αποστολές αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για τη διατήρηση υψηλού επιπέδου ετοιμότητας και την προσαρμογή στα σύγχρονα δεδομένα.
Πως διαμορφώνεται ο στόλος
Το 2030 ο στόλος της Πολεμικής Αεροπορίας, όπως είχε προαναγγείλει ο Νίκος Δένδιας, θα διαθέτει 200 σύγχρονα αεροσκάφη 4ης και 5ης γενεάς, με τη σταδιακή απόσυρση-πώληση των αεροσκαφών 3ης και 4ης (Phantom, Mirage 2000, Mirage 2000-5, F-16 Block30).
Στόχος πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας του ΥΠΕΘΑ είναι η ομογενοποίηση του στόλου. Τούρο διότι θα είναι πιο εύκολη η συντήρηση και η υποστήριξή τους, χαμηλότερο κόστος ανταλλακτικών καθώς θα είναι κοινά, ευκολότερη εκπαίδευση.
Έτσι ο στόλος, διαμορφώνεται ως εξής. Η ΠΑ έχει ήδη αποκτήσει:
24 μαχητικά αεροσκάφη Rafale
50 εκσυγχρονισμένα F-16 Viper
Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, η ΠΑ θα διαθέτει 82 αεροσκάφη F-16 Viper ενώ μετά το πρόσφατο Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ), «πέρασε» ο εκσυγχρονισμός και των F-16 Block 50.
Όπως είχε γράψει η «Ν», μετά το πέρας της συνεδρίασης του ΚΥΣΕΑ, σε ό,τι αφορά τα προγράμματα της Πολεμικής Αεροπορίας, εγκρίθηκε ο σχεδιασμός αναβάθμισης των υποδομών για την ένταξη των μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F35, με το πρώτο να παραλαμβάνεται το 2028, το ζήτημα της αναβάθμισης των F-16 Block 50 σε Viper και το «Follow On Support» των μεταγωγικών αεροσκαφών C-27.
«Νομίζω ότι με τα Viper αυτά η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία θα υπερβεί τα 100, κατά πολύ τα 100, F-16 Viper και μαζί με τα Rafale και τα F-35 νομίζω θα είναι μια από τις πιο ισχυρές αεροπορίες στην Ευρώπη», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ο ΥΕΘΑ.
Υπενθυμίζεται ότι μέχρι τώρα αναβαθμίζονται τα F-16 Block 52+ και F-16 Block 52+ adv.
Παραδόθηκε το 50ο F-16 Viper – Ο ρόλος της ΕΑΒ
Στο πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ).
Ήδη, την 15η Απριλίου, η Πολεμική Αεροπορία παρέλαβε το 50ό F-16V, στο πλαίσιο του προγράμματος εκσυγχρονισμού που υλοποιεί η Lockheed Martin σε συνεργασία με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ).
Η μετάβαση στην έκδοση Viper ενισχύει τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας, επιτρέποντας στους χειριστές να εντοπίζουν, να παρακολουθούν και να αντιδρούν σε απειλές με μεγαλύτερη ταχύτητα και ακρίβεια.
Οι δυνατότητες αυτές επιβεβαιώθηκαν πρόσφατα υπό πραγματικές συνθήκες κατά τη διεξαγωγή της άσκησης ΗΝΙΟΧΟΣ 2026 – μιας επιχείρησης σε περιβάλλον υψηλής έντασης με συμμετοχή πολλαπλών αεροσκαφών, όπου οι προηγμένοι αισθητήρες και τα συστήματα αποστολής υποστήριξαν την εκτέλεση σύνθετων αποστολών σε πλήρη συνεργασία με τις συμμαχικές δυνάμεις.
«Η παράδοση του 50ού F-16 Viper επιβεβαιώνει ότι μια προσπάθεια με ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις εξελίσσεται πλέον με σταθερό και επιταχυνόμενο ρυθμό, προσφέροντας ουσιαστικά οφέλη στις επιχειρησιακές δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας. Παραμένουμε πλήρως προσηλωμένοι στην ολοκλήρωση του προγράμματος με συνέπεια και υπευθυνότητα», δήλωσε ο Εκτελεστικός Πρόεδρος της ΕΑΒ, Αλέξανδρος Διακόπουλος.
Πέραν της ενίσχυσης, όμως, των επιχειρησιακών δυνατοτήτων, το πρόγραμμα F-16V έχει ουσιαστικό αποτύπωμα και στην εγχώρια τεχνική υποστήριξη του στόλου. Με την υποστήριξη των ομάδων της Lockheed Martin, το έργο που υλοποιείται στην ΕΑΒ ενισχύει την τεχνική επάρκεια των Ελλήνων μηχανικών και τεχνικών, διασφαλίζοντας ότι η συντήρηση και ο εκσυγχρονισμός του στόλου πραγματοποιούνται εγχώρια, προς όφελος της μακροπρόθεσμης επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Ο στόλος των μεταγωγικών
Σημαντικό πρόγραμμα είναι και η αναβάθμιση του στόλου των μεταγωγικών αεροσκαφών (σσ C-27, C-130) και η απόκτηση νέων.
Άλλωστε στο τελευταίο «εξοπλιστικό» ΚΥΣΕΑ, πέρασε και το «Follow On Support» των μεταγωγικών αεροσκαφών C-27.
Αυτή τη στιγμή η χώρα έχει 12 μεταγωγικά αεροπλάνα, ενώ σύμφωνα με τον Νίκο Δένδια, η χώρα θα πάει σε μια γενιά τουλάχιστον δύο ή τριών νέων μεταγωγικών αεροσκαφών αφού ενημερωθεί η αρμόδια επιτροπή της Βουλής.
Υπενθυμίζεται ότι, μιλώντας από την 355 Μοίρα Τακτικών Μεταφορών (355ΜΤΜ) της 112 Πτέρυγας Μάχης (112 ΠΜ), στην Αεροπορική Βάση Ελευσίνας, ο ΥΕΘΑ είχε υπογραμμίζει ότι «θυμάμαι πολύ καθαρά τις ημέρες – και δεν είναι μακριά αυτές οι ημέρες – που είχαμε ένα ή κανένα C-130 και ένα ή κανένα C-27 διαθέσιμο. Και σήμερα είδαμε 10 μεταγωγικά αεροπλάνα, 5+5, στον διάδρομο της Ελευσίνας. Και επίσης, από εκεί και πέρα υπάρχουν άλλα δύο αεροπλάνα σε τακτική συντήρηση. Δηλαδή, συνολικά, βρισκόμαστε ήδη στα 12 αεροπλάνα».
Τα F-35 και οι υποδομές
Δεν έμεινε.. πολύ και για την άφιξη των πρώτων μαχητικών αεροσκαφών F-35, καθώς σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα -και εκτός απροόπτου- το 2028 θα καταφθάσουν τα πρώτα. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα θα παραλάβει 20+20 μαχητικά F-35.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η ένταξη των F-35 αναμένεται να αλλάξει σημαντικά τις δυνατότητες της ελληνικής αεροπορικής ισχύος, καθώς πρόκειται για αόρατα μαχητικά αεροσκάφη (stealth), προηγμένης σύντηξης δεδομένων από αισθητήρες και δυνατότητα επιχειρήσεων σε δικτυοκεντρικό περιβάλλον.
«Αυτό σημαίνει ότι η Πολεμική Αεροπορία θα μπορεί να λειτουργεί πιο ολοκληρωμένα σε συνεργασία με άλλα μέσα, ενισχύοντας την εικόνα του πεδίου επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο».
Παράλληλα, σημαντικό μέρος του προγράμματος αφορά τις υποδομές υποστήριξης στην Ελλάδα, καθώς η επιχειρησιακή ένταξη ενός τόσο προηγμένου συστήματος απαιτεί εξειδικευμένες εγκαταστάσεις συντήρησης, ασφαλείας και εκπαίδευσης.
Οι προετοιμασίες για την υποδοχή των F-35 έχουν ήδη ξεκινήσει στην 117 Πτέρυγα Μάχης, (Στρατιωτικό Αεροδρόμιο, Ανδραβίδας).
Σύμφωνα με ειδικούς, οι εργασίες για υποδοχή μαχητικών πέμπτης γενιάς δεν αφορούν -μόνο- ζήτημα μεγαλύτερου διαδρόμου προσγείωσης, αλλά μιας συνολικής αναβάθμισης αεροπορικής βάσης σε επίπεδο υποδομών, ασφάλειας και επιχειρησιακής υποστήριξης.
Σύμφωνα με πρότυπα του NATO και αντίστοιχες οδηγίες της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας, μια βάση που φιλοξενεί μαχητικά πρέπει να πληροί συγκεκριμένα κριτήρια ανθεκτικότητας και λειτουργικότητας.
Σε επίπεδο υποδομών, το πρώτο και βασικό στοιχείο είναι ο διάδρομος προσγείωσης.
Για μαχητικά F-35 απαιτείται επαρκές μήκος (τυπικά γύρω στα 2.400–2.500 μέτρα ή και περισσότερο), υψηλή φέρουσα ικανότητα (pavement classification number – PCN) και αντοχή σε επαναλαμβανόμενες απονηώσεις με πλήρες φορτίο.
Ένα κρίσιμο στοιχείο των προδιαγραφών του NATO είναι η λεγόμενη «διασπορά» (dispersal).
Σύμφωνα με στρατιωτικά πρότυπα, τα μαχητικά δεν συγκεντρώνονται σε ένα σημείο αλλά κατανέμονται σε πολλαπλά shelters ή hardstands, ώστε να μειώνεται η τρωτότητα σε επιθέσεις.
Σε πολλές βάσεις προβλέπονται ακόμη και θωρακισμένα shelters (hardened aircraft shelters), ή τουλάχιστον προστατευμένες θέσεις με αναχώματα και επαρκείς αποστάσεις μεταξύ των αεροσκαφών, ώστε να αποφεύγεται αλυσιδωτή καταστροφή σε περίπτωση πλήγματος .
Πέρα από τα γεωμετρικά και δομικά στοιχεία, εξίσου σημαντικές είναι οι υποστηρικτικές εγκαταστάσεις.
Διεθνείς αναλύσεις επισημαίνουν ότι μια βάση μαχητικών πρέπει να διαθέτει πλήρη υποδομή ανεφοδιασμού καυσίμων, αποθήκες πυρομαχικών, χώρους οπλισμού, συνεργεία συντήρησης και επαρκή χώρο για επιχειρησιακή ετοιμότητα και turnaround των αεροσκαφών. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό το σκέλος θεωρείται πιο κρίσιμο ακόμη και από το ίδιο το μήκος του διαδρόμου, καθώς χωρίς αυτά τα συστήματα το αεροσκάφος δεν μπορεί να επιχειρήσει πλήρως οπλισμένο ή σε «ρυθμό πολέμου».
Για τα F-35, ειδικά, οι απαιτήσεις είναι ακόμη πιο αυστηρές λόγω της τεχνολογικής του πολυπλοκότητας.
Το αεροσκάφος απαιτεί ελεγχόμενο περιβάλλον συντήρησης, εξειδικευμένα συστήματα υποστήριξης, αυστηρές προδιαγραφές θερμοκρασίας και καθαρότητας αέρα για κρίσιμα συστήματα, καθώς και προηγμένες ψηφιακές υποδομές για τη διαχείριση δεδομένων και αποστολών.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που τονίζουν διεθνείς μελέτες είναι η ανθεκτικότητα της βάσης σε περίπτωση κρίσης.
Οι σύγχρονες Nατοϊκές βάσεις σχεδιάζονται με γνώμονα ότι μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και υπό απειλή, με διασπορά αεροσκαφών, εναλλακτικούς τροχοδρόμους, ταχεία απογείωση και δυνατότητα επιχειρήσεων από πολλαπλά σημεία ή ακόμη και από προσωρινούς διαδρόμους.
Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για πλήρη μετασχηματισμό αεροπορικής βάσης σε σύγχρονο επιχειρησιακό κόμβο υψηλής διαθεσιμότητας, ικανό να υποστηρίξει επιχειρήσεις σε περιβάλλον υψηλής απειλής.
