Από τον Γιώργο Πολιτάκη
Mόλις τον προηγούμενο μήνα κυκλοφόρησε από τις εκδοσεις ΚΑΡΔΑΜΙΤΣΑ το βιβλίο του Ι. -Α. Γ. ΒΛΑΧΟΥ «Ομηρικά έπη. Αθέατες όψεις». Στο βιβλίο αυτό ο συγγραφέας εξετάζει σε βάθος, λιγότερο προφανείς και συχνά παραγνωρισμένες πτυχές της ομηρικής ποίησης, φέρνοντας στο προσκήνιο ερωτήματα που ανατρέπουν καθιερωμένες αναγνώσεις της Ιλιάδας και της Οδύσσειας.
Μέσα από οκτώ μελέτες, τεκμηριωμένες με την εξαντλητική επιμέλεια λεπιδοπτερολόγου, το βιβλίο φωτίζει αινιγματικά σημεία των επών: από συμβολισμούς και μυστηριώδεις αφηγήσεις έως λεπτομέρειες που φαίνεται να κρύβουν βαθύτερα νοήματα. Θέματα όπως ο κόμπος της άμαξας του Πριάμου, η παράδοξη αναζήτηση των Διοσκούρων από την Ελένη, η σημασία του λατρευτικού επιθέτου «Παλλάς» ή ακόμη, η ηλικία των ηρώων επανεξετάζονται με κριτική ματιά και φιλολογική ακρίβεια.
Το έργο προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση στα ομηρικά κείμενα, αναδεικνύοντας νέες ερμηνευτικές δυνατότητες και συμβάλλοντας ουσιαστικά στη σύγχρονη μελέτη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Εξετάζει σε βάθος λιγότερο προφανείς και συχνά παραγνωρισμένες πτυχές της ομηρικής ποίησης, φέρνοντας στο προσκήνιο ερωτήματα που ανατρέπουν καθιερωμένες αναγνώσεις της Ιλιάδας και της Οδύσσειας.
Αντιγράφω από τα “αυτιά” του βιβλίου.
“Σε ολόκληρη την αρχαία Γραμματεία, για δύο μόνον άμαξες αναφέρεται ότι ήταν δεμένες με έναν κόμπο που δεν φαίνονταν οι άκρες του: εκείνη που, στο Γόρδιον της Φρυγίας, λύνει τον κόμπο της ο Μέγας Αλέξανδρος, κι εκείνη με την οποία, στην Ιλιάδα, φέρνει πίσω στην Τροία ο Πρίαμος την σορό του Έκτορα. Μήπως δεν πρόκειται για σύμπτωση, αλλά κάτι τις συνδέει;
« Ενώ ατενίζει από τα τείχη της Τροίας τον στρατό των Ελλήνων, η Ωραία Ελένη διερωτάται πώς και δεν βλέπει ανάμεσά τους τα δύο αδέλφια της, τους -ήδη προ πολλού νεκρούς- Διόσκουρους; Έπαθε παράκρουση, ή μήπως κάποιους άλλους υπαινίσσεται;
Τι σχέση υπάρχει ανάμεσα στο σκοτεινής σημασίας λατρευτικό επίθετο της Αθηνάς ως «Παλλάδος», με το οποίο αναφέρεται σε αυτήν ο Όμηρος, και τους χορούς με μπάλα που περιγράφονται σε ορισμένα επεισόδια της Οδύσσειας;
Όλοι μας φανταζόμαστε τον Οδυσσέα να είναι σαράντα πέντε, το πολύ πενήντα ετών, όταν επιστρέφει στην Ιθάκη. Μήπως, όμως, ήταν πολύ μεγαλύτερος; Μήπως πιο ηλικιωμένοι είναι και οι υπόλοιποι πρωταγωνιστές του έπους; Σε ετούτα και πολλά άλλα, απρόσμενα και εκ πρώτης όψεως άτοπα ή και προκλητικά ερωτήματα δίνεται μία τεκμηριωμένη απάντηση στις οκτώ μελέτες τού ανά χείρας βιβλίου. »
Εκτός όλων αυτών θέλω να σημειώσω την εξαιρετική εμφάνιση του βιβλίου την οποία έχει επιμεληθεί ο πανεπιστημιακός καθηγητής γραφιστικής Γ. Ματθιόπουλος. Τίτλοι κεφαλαίων, κείμενο, εικόνες και σημειώσεις άρτια σε εμφάνιση με μεγάλα περιθώρια που αφήνουν το βιβλίο να αναπνέει. Last but not least, το εξαιρετικά λεπτομερές ευρετήριο.
Μια σοβαρή έκδοση.
