Ένα πολύ σύντομο χρονικό περιθώριο φαίνεται πως δίνει ο Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν προκειμένου να καταθέσει την αντιπρότασή του στις ΗΠΑ, διαφορετικά η εκεχειρία που παρέτεινε μόλις χθες Τρίτη (21/4) θα τερματιστεί άμεσα, δήλωσαν τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Axios.
«Ο Τραμπ είναι πρόθυμος να δώσει άλλες τρεις έως πέντε ημέρες εκεχειρίας για να επιτρέψει στους Ιρανούς να εμφανιστούν και να καταθέσουν τις προτάσεις τους», δήλωσε μια αμερικανική πηγή που ενημερώθηκε για το θέμα. «Δεν πρόκειται να είναι απεριόριστη».
Οι διαπραγματευτές του Τραμπ πιστεύουν ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και την αντιμετώπιση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν είναι ακόμη εφικτή. Ωστόσο, ανησυχούν επίσης ότι μπορεί να μην… έχουν συνομιλητές στην Τεχεράνη για την πολυπόθητη συμφωνία.
Ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ μόλις που επικοινωνεί μέσω γραπτών ανακοινώσεων. Οι στρατηγοί των Φρουρών της Επανάστασης που έχουν πλέον τον έλεγχο της χώρας και οι πολιτικοί διαπραγματευτές του Ιράν διαφωνούν ανοιχτά για τη στρατηγική που πρέπει να χαράξουν.
«Είδαμε ότι υπάρχει ένα απόλυτο ρήγμα στο εσωτερικό του Ιράν μεταξύ των διαπραγματευτών και του στρατού – καθώς καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει πρόσβαση στον ανώτατο ηγέτη, ο οποίος δεν αντιδρά», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Αμερικανοί αξιωματούχοι άρχισαν να βλέπουν για πρώτη φορά τις διαιρέσεις μετά τον πρώτο γύρο συνομιλιών στην Ισλαμαμπάντ, όταν έγινε σαφές ότι ο διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, στρατηγός Αχμάντ Βαχίντι, και οι αναπληρωτές του είχαν απορρίψει πολλά από όσα είχαν συζητήσει οι ίδιοι οι διαπραγματευτές του Ιράν.
Χαμένοι στη… μεταξύ τους μετάφραση οι Ιρανοί
Το σχίσμα βγήκε στο φως μόλις την περασμένη Παρασκευή. Όταν ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, οι Φρουροί της Επανάστασης αρνήθηκαν να εφαρμόσουν την εντολή και άρχισαν να του επιτίθενται δημόσια.
Τις επόμενες ημέρες, το Ιράν δεν έδωσε καμία ουσιαστική απάντηση στην τελευταία πρόταση των ΗΠΑ και αρνήθηκε να δεσμευτεί για έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών στο Πακιστάν. Η ρήξη είναι εν μέρει συνέπεια της δολοφονίας του Αλί Λαριτζανί, του προηγούμενου γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, από το Ισραήλ τον Μάρτιο. Ο Λαριτζανί είχε την εξουσία και το πολιτικό βάρος για να συγκρατήσει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του Ιράν.
Ο αντικαταστάτης του, ο Μοχάμεντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, του οποίου η δουλειά είναι να συντονίζει την αποφάσεις που λαμβάνουν οι Φρουροί της Επανάστασης, η πολιτική ηγεσία και ο ανώτατος ηγέτης, όμως, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, δεν φαίνεται να είναι αποτελεσματικός.
Η συνεχής αλλαγή στάσης της Τεχεράνης
Οι τελευταίες 48 ώρες ήταν εξαιρετικά απογοητευτικές για τον Λευκό Οίκο, ιδιαίτερα για τον Αντιπρόεδρο Βανς, ο οποίος είχε ετοιμάσει τις βαλίτσες του για το Ισλαμαμπάντ για να ηγηθεί ενός δεύτερου γύρου ειρηνευτικών συνομιλιών.
Αντ’ αυτού, βρέθηκε να περιμένει τους στρατηγούς του IRGC που ελέγχουν πλέον το Ιράν να επιτρέψουν στον πρόεδρο του κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, και στον Αραγτσί, να ταξιδέψουν στο Πακιστάν για να τον συναντήσουν.
Το βράδυ της Δευτέρας, οι Ιρανοί φάνηκαν να έχουν δώσει στους Πακιστανούς μεσολαβητές το «πράσινο φως» για συνομιλίες. Μέχρι το πρωί της Τρίτης, αυτό το σήμα είχε εξαφανιστεί, και αντικαταστάθηκε από την απαίτηση οι ΗΠΑ να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό τους.
Το απόγευμα της Τρίτης, ο Τραμπ συναντήθηκε με την ομάδα εθνικής ασφαλείας του: τους Βανς, Γουίτκοφ, Κούσνερ, τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ, τον πρόεδρο του Γενικού Επιτελείου Στρατού, στρατηγό Νταν Κέιν, και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους.
Η δύσκολη απόφαση του Τραμπ
Ακόμα και ορισμένοι από τους συμβούλους του Τραμπ δεν ήξεραν προς τα πού κλίνει: ένα μαζικό πλήγμα στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν ή περισσότερος χρόνος για διπλωματία. Τελικά επέλεξε το δεύτερο.
«Ο βαθμός της ρήξης έγινε σαφής τις τελευταίες ημέρες και το ερώτημα ήταν: έχει νόημα να πάει κανείς στην Ισλαμαμπάντ με αυτόν τον τρόπο;» δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος. «Έτσι, η απόφαση ήταν να δοθεί στις διπλωματικές προσπάθειες λίγο περισσότερος χρόνος».
Αρκετοί Αμερικανοί αξιωματούχοι και συνεργάτες του Τραμπ κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: ο πρόεδρος πιστεύει ότι οι ΗΠΑ έχουν πετύχει ό,τι μπορούν στρατιωτικά και θέλουν από τον ολοένα και πιο αντιδημοφιλή πόλεμο. Δεν θα τον ξαναρχίσει μέχρι να εξαντλήσει κάθε άλλη επιλογή.
«Φαίνεται σίγουρα ότι ο Τραμπ δεν θέλει πλέον να χρησιμοποιεί στρατιωτική βία και έχει λάβει την απόφαση να τερματίσει τον πόλεμο», δήλωσε μια αμερικανική πηγή κοντά στον Τραμπ. Ωστόσο, εάν οι Πακιστανοί μεσολαβητές δεν μπορέσουν να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή του Ιράν εντός του παραθύρου του Τραμπ, η στρατιωτική επιλογή επιστρέφει στο τραπέζι.
Αμερικανοί αξιωματούχοι και Πακιστανοί μεσολαβητές περιμένουν τον Χαμενεΐ να «σπάσει τη σιωπή» του μέσα στις επόμενες μία ή δύο ημέρες και να δώσει στους διαπραγματευτές του μια σαφή οδηγία να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, σύμφωνα με μια περιφερειακή πηγή που γνωρίζει την προσπάθεια διαμεσολάβησης και μια ισραηλινή πηγή που γνωρίζει τις συζητήσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Τραμπ, η παράταση της εκεχειρίας είχε και επιπλέον κόστος για τους Ιρανούς, καθώς ο ναυτικός αποκλεισμός που διατηρήθηκε σφίγγει τον κλοιό στην Τεχεράνη που δεν μπορεί καν να πληρώσει στρατό και αστυνομία.
