Του Κώστα Παππά
Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση για την επαναφορά της πυρηνικής ενέργειας στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής έχει αποκτήσει νέα δυναμική. Η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία και η διαχρονική εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο ανέδειξαν τα όρια και τις αδυναμίες της Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται ως εργαλείο όχι μόνο ενεργειακής επάρκειας, αλλά και γεωπολιτικής ενίσχυσης.
Ο Πρόεδρος της Γαλλία, Εμανουέλ Μακρόν, έχει τοποθετηθεί ξεκάθαρα υπέρ της ενίσχυσης της πυρηνικής παραγωγής, θεωρώντας την βασικό πυλώνα για την ευρωπαϊκή κυριαρχία. Η Γαλλία αποτελεί ήδη παράδειγμα, καθώς στηρίζει μεγάλο μέρος της ηλεκτροπαραγωγής της στην πυρηνική τεχνολογία, διατηρώντας σημαντικό βαθμό ενεργειακής ανεξαρτησίας σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η επιχειρηματολογία υπέρ της πυρηνικής ενέργειας βασίζεται σε τρεις κύριους άξονες: μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενους υδρογονάνθρακες, περιορισμός εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και σταθερότητα στην παραγωγή ενέργειας. Σε αντίθεση με τις ανανεώσιμες πηγές που εξαρτώνται από τις καιρικές συνθήκες, οι πυρηνικοί σταθμοί προσφέρουν συνεχή και προβλέψιμη παραγωγή, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος.
Ωστόσο, η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στο ενεργειακό πεδίο. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, η πυρηνική τεχνολογία συνδέεται και με τον αμυντικό σχεδιασμό της Ευρώπης. Η ενίσχυση της πυρηνικής βιομηχανίας μπορεί να λειτουργήσει ως βάση τεχνογνωσίας, υποδομών και στρατηγικής αποτροπής. Η Γαλλία, ως η μόνη χώρα της ΕΕ με πυρηνικό οπλοστάσιο, διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη συζήτηση για μια πιο αυτόνομη ευρωπαϊκή άμυνα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου επαναξιολογούνται οι σχέσεις με το ΝΑΤΟ και η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα εξάπλωση πυρηνικών όπλων, αλλά ενίσχυση της στρατηγικής αποτροπής και της αμυντικής βιομηχανίας μέσω επενδύσεων σε προηγμένες τεχνολογίες, μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες και ερευνητικά προγράμματα. Η σύνδεση ενέργειας και άμυνας δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο σκέψης, όπου η πυρηνική ισχύς μετατρέπεται σε πολλαπλασιαστή γεωπολιτικής επιρροής.
Βεβαίως, παραμένουν ισχυρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα από χώρες όπως η Γερμανία, που έχουν επιλέξει την απομάκρυνση από την πυρηνική ενέργεια, επικαλούμενες ζητήματα ασφάλειας και περιβαλλοντικού ρίσκου. Η ιστορική μνήμη από ατυχήματα όπως στο Τσερνόμπιλ και στη Φουκουσίμα εξακολουθεί να επηρεάζει την κοινή γνώμη.
Το διακύβευμα, τελικά, δεν είναι μόνο ενεργειακό. Είναι στρατηγικό. Αν η Ευρώπη επιλέξει να επενδύσει συστηματικά στην πυρηνική τεχνολογία, μπορεί να ενισχύσει τόσο την ενεργειακή της αυτάρκεια όσο και την αμυντική της αυτονομία, διαμορφώνοντας έναν πιο ισχυρό και ανεξάρτητο ρόλο στη διεθνή σκηνή.
