Ύστερα από τρεις εβδομάδες έντονων διαβουλεύσεων και τριβών μεταξύ Λονδίνου και Ουάσιγκτον -με τον Ντόναλντ Τραμπ να ασκεί τακτικά σκληρή κριτική στην απροθυμία του Κιρ Στάρμερ να εμπλακεί στον πόλεμο κατά του Ιράν– οι βρετανικές βάσεις παραχωρούνται τελικά προς χρήση στις ΗΠΑ.
Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει ότι η απόφαση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της «συλλογικής αυτοάμυνας» της περιοχής. Οι επιχειρήσεις χαρακτηρίζονται ως «αμυντικές» και στοχεύουν στην εξουδετέρωση θέσεων εκτόξευσης πυραύλων που χρησιμοποιούνται για επιθέσεις εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Η παραχώρηση των βάσεων προσφέρει στις ΗΠΑ επιπλέον στρατηγικά σημεία κοντά σε αυτή την κρίσιμη υδάτινη οδό. Η σημασία των Στενών είναι τεράστια, καθώς από εκεί διέρχεται το ένα πέμπτο (1/5) της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου. Το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει τη δίοδο, προκαλώντας κατακόρυφη αύξηση στις τιμές του πετρελαίου.
Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Ουάσιγκτον, η οποία πιέζει για την άμεση επαναλειτουργία της οδού, παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ την Παρασκευή, σε δηλώσεις του έξω από τον Λευκό Οίκο εξέφρασε την πεποίθηση ότι το ζήτημα θα επιλυθεί νομοτελειακά… κάποια στιγμή, υποβαθμίζοντας μάλιστα τη σημασία των Στενών του Ορμούζ για τις ΗΠΑ, λέγοντας ότι «δεν τα χρησιμοποιούμε» όπως κάνουν χώρες της Ευρώπης και της Ασίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε και κάτι όμως, στέλνοντας μήνυμα στο Στάρμερ, παρά την αλλαγή στάσης του Βρετανού Πρωθυπουργού. «Μου προκάλεσε κάποια έκπληξη η στάση του Ηνωμένου Βασιλείου… θα έπρεπε να είχαν δράσει πολύ πιο γρήγορα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πώς έχει αλλάξει η στάση του Ηνωμένου Βασιλείου στο θέμα της χρήσης των βάσεων του από τις ΗΠΑ
Αρχικά, η βρετανική κυβέρνηση αρνήθηκε να δώσει άδεια στις ΗΠΑ για τη χρήση βρετανικών στρατιωτικών βάσεων με σκοπό την υποστήριξη αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν.
Ωστόσο, στις 28 Φεβρουαρίου, την ημέρα που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν κοινά πλήγματα κατά του καθεστώτος, ο Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι βρετανικά αεροσκάφη βρίσκονταν «στον αέρα» στη Μέση Ανατολή ως μέρος μιας αμυντικής επιχείρησης «για την προστασία των ανθρώπων μας, των συμφερόντων μας και των συμμάχων μας».
«Αμυντική» δράση μόνο
Την επόμενη ημέρα, ο Στάρμερ ανακοίνωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έδωσε άδεια στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τη βάση RAF Fairford στο Gloucestershire και το Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό για «αμυντικά» πλήγματα.
Ο Στάρμερ είπε ότι αυτά τα πλήγματα θα στοχεύουν ιρανικές τοποθεσίες που έβαλλαν κατά βρετανικού προσωπικού και συμμάχων στην περιοχή, τόνισε όμως ότι το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να μην συμμετέχει σε «επιθετική δράση» και αρνήθηκε να δώσει άδεια στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις του για αυτόν τον σκοπό. Αυτό ήταν που εξόργισε και τον Αμερικανό πρόεδρο που έφτασε στο σημείο να πει (στις 3 Μαρτίου) ότι «Δεν είναι δα και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ».
Η νέα απόφαση
Λίγο αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ «δειλούς» επειδή δεν έκαναν περισσότερα για να βοηθήσουν στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι ενέκρινε τη χρήση των βάσεών της από τις ΗΠΑ για την εξαπόλυση πληγμάτων σε ιρανικές τοποθεσίες που «στοχεύουν» τα Στενά.
«Οι αρχές πίσω από την προσέγγιση του Ηνωμένου Βασιλείου στη σύγκρουση παραμένουν οι ίδιες: το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει προσηλωμένο στην υπεράσπιση των ανθρώπων μας, των συμφερόντων μας και των συμμάχων μας, ενεργώντας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και χωρίς να παρασύρεται στην ευρύτερη σύγκρουση», αναφέρθηκε χαρακτηριστικά.
«Δεν είναι τεράστια ανατροπή»
Άρα τι άλλαξε; Ουσιαστικά, πρόκειται για μια διεύρυνση των όρων υπό τους οποίους επιτρέπεται στον στρατό των ΗΠΑ να χρησιμοποιεί τις βρετανικές βάσεις σε ενέργειες κατά του Ιράν. Από το πρώτο Σαββατοκύριακο του πολέμου, ουσιαστικά το Ηνωμένο Βασίλειο συμφώνησε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν τις βρετανικές βάσεις, απλά για συγκεκριμένη και περιορισμένη αμυντική δράση. Τώρα, οι ΗΠΑ μπορούν να χρησιμοποιούν αυτές τις βάσεις, στο Gloucestershire και στον Ινδικό Ωκεανό, για να στοχεύουν ιρανικές πυραυλικές και άλλες εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται για επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
«Αλλά ας είμαστε σαφείς: αυτό δεν σημαίνει ότι οι ίδιες οι βρετανικές δυνάμεις πρόκειται να εμπλακούν σε πλήγματα κατά στόχων στο Ιράν.
Επομένως, δεν πρόκειται για μια μείζονα ανατροπή της πολιτικής της Βρετανίας. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, κάτι που αποτελούσε “κόκκινη γραμμή” εξαρχής», τονίζει σε ανάλυσή του ο Damian Grammaticas από το BBC, σημειώνοντας πως σίγουρα ορισμένοι θα προειδοποιήσουν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο κινδυνεύει να παρασυρθεί σε μια βαθύτερη εμπλοκή στον πόλεμο.
Η ιρανική κυβέρνηση ξεκίνησε τις απειλές ήδη από την Παρασκευή ότι θεωρεί την άδεια του Ηνωμένου Βασιλείου για τη χρήση των βρετανικών βάσεων από τις ΗΠΑ ως «συμμετοχή σε επίθεση». Μάλιστα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σεγιέντ Αμπάς Αραγτσί, ισχυρίστηκε ότι ο Σερ Κιρ «θέτει σε κίνδυνο τις ζωές των Βρετανών».
Αντιδράσεις στη – Κατηγορούν τον Στάρμερ για κωλοτούμπα
Αντιδρώντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ηγέτιδα των Συντηρητικών Κέμι Μπάντενοχ χαρακτήρισε την απόφαση «τη μητέρα όλων των κυβιστήσεων».
Νωρίτερα σε δηλώσεις της σε δημοσιογράφους, η Μπάντενοχ χαρακτήρισε την κριτική του Ντόναλντ Τραμπ προς τις χώρες του ΝΑΤΟ «εντελώς αναληθή». Όταν ρωτήθηκε αν τα σχόλια του Τραμπ ήταν εκτός ορίων, η Μπάντενοχ απάντησε «ναι». «Αυτή η ανοησία με έναν ατελείωτο πόλεμο λέξεων δεν είναι καλή για τη δυτική συμμαχία», δήλωσε.
Ο εκπρόσωπος των Φιλελεύθερων Δημοκρατών για θέματα εξωτερικών υποθέσεων, Κάλουμ Μίλερ, δήλωσε ότι η απόφαση της κυβέρνησης έδειξε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «παρασύρεται όλο και περισσότερο στον ολισθηρό δρόμο του Τραμπ», ενώ κάλεσε τον Σερ Κιρ να επιτρέψει στο Κοινοβούλιο να ψηφίσει επί των όρων της συμφωνίας με τις ΗΠΑ για τη χρήση των βρετανικών βάσεων.
Ο ηγέτης του Πράσινου Κόμματος, Ζακ Πολάνσκι, δήλωσε ότι πρόκειται για «άλλη μια ανησυχητική κλιμάκωση» και τόνισε ότι στους βουλευτές «πρέπει να δοθεί δικαίωμα ψήφου για την εμπλοκή μας».
Εκπρόσωπος της Ντάουνινγκ Στριτ δήλωσε σχετικά με τις συζητήσεις των υπουργών της κυβέρνησης την Παρασκευή: «Συμφώνησαν ότι τα απερίσκεπτα πλήγματα του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων εκείνων σε σκάφη με βρετανική σημαία (Red Ensign) και σε πλοία των στενών συμμάχων μας και των εταίρων μας στον Κόλπο, κινδύνευαν να ωθήσουν την περιοχή περαιτέρω στην κρίση και να επιδεινώσουν τον οικονομικό αντίκτυπο που γίνεται αισθητός στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε όλο τον κόσμο.
Επιβεβαίωσαν ότι η συμφωνία για τη χρήση των βρετανικών βάσεων από τις ΗΠΑ στο πλαίσιο της συλλογικής αυτοάμυνας της περιοχής περιλαμβάνει αμερικανικές αμυντικές επιχειρήσεις για την υποβάθμιση των πυραυλικών τοποθεσιών και των δυνατοτήτων που χρησιμοποιούνται για την επίθεση σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ». Η Ντάουνινγκ Στριτ πρόσθεσε ότι οι υπουργοί επιθυμούν «επείγουσα αποκλιμάκωση και ταχεία επίλυση του πολέμου».
