Του Αντώνη Μακατούνη
Υπήρξε παιδί- θαύμα, έχοντας ένα μεγάλο ταλέντο στο τραγούδι. Αξιοσημείωτο είναι ότι η νηπιαγωγός του παρατήρησε το έκδηλο ταλέντο του από κάποιες πρόβες ενόψει μίας (τότε) επετειακής εορτής. Όπως ο ίδιος εξομολογείται μεγάλο στήριγμα είναι οι γονείς του και ιδιαιτέρως ο κληρικός πατέρας του -π. Μιχαήλ Παππάς- που έχει μεγάλη αγάπη στην παράδοση.
Ο λόγος για τον Θεοφάνη Παππά που μετρά ήδη τρεις δισκογραφικές δημιουργίες με επίκεντρο το δημοτικό και παραδοσιακό τραγούδι και με έμφαση στα Ηπειρώτικα, λόγω καταγωγής και βιωμάτων όπως υπογραμμίζει σχετικά. Στον απόηχο της εθνικής και θρησκευτικής εορτής της 25ης Μαρτίου μίλησε στα epikaira.gr
«Κάθε στίχος, κάθε τραγούδι, κάθε ηχογράφηση αντικατοπτρίζουν τον εαυτό μου ολόκληρο τη δεδομένη στιγμή. Ήμουν ακόμα στον βρεφονηπιακό σταθμό, όταν η δασκάλα μου, στις πρόβες μιας επετειακής εορτής, παρατήρησε την έφεσή μου στη μουσική και το μετέφερε στους γονείς μου» αναφέρει αρχικά και μεταξύ άλλων ο -σήμερα- εικοσάχρονος Θεοφάνης.
Στο ερώτημα «Πώς αποτυπώνεται η 25η Μαρτίου στο δημοτικό τραγούδι», απαντά, μεταξύ άλλων, «Τα τραγούδια που εξυμνούν την ελευθερία- ο «Θούριος» του Ρήγα- τραγούδια που εξυμνούν κατορθώματα και ήρωες -τα γνωστά «κλέφτικα»- καθώς και τραγούδια που μας μεταφέρουν εικόνες συγκίνησης, αλλά και εικόνες καταστροφής και κακουχιών –«Άκρα του τάφου σιωπή». Αποκορύφωμα αυτής της πλουσιοτάτης μουσικής «ιστοριογραφίας» αποτελεί ο «Ύμνος εις την ελευθερίαν» ο οποίος μάλιστα είχε μελοποιηθεί πρώτη φορά κατά παραδοσιακό τρόπο, προτού λάβει την γνωστή του μελωδική μορφή από τον συνθέτη Ν. Μάντζαρο».
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη:
Υπήρξες παιδί- θαύμα με την ενασχόλησή σου -από τη νηπιακή σου ηλικία- με το τραγούδι. Ποιές οι πρώτες σου αναμνήσεις και τα «μουσικά σκιρτήματα»;
Η μουσική, και ειδικότερα το τραγούδι, ήταν και είναι για μένα στοιχεία τα οποία αποτελούν μέρος αναπόσπαστο της ίδιας της υπόστασής μου. Θυμάμαι, λοιπόν, το τραγούδι να συμπορεύεται με εμένα. Κάθε στίχος, κάθε τραγούδι, κάθε ηχογράφηση αντικατοπτρίζουν τον εαυτό μου ολόκληρο τη δεδομένη στιγμή. Ήμουν ακόμα στον βρεφονηπιακό σταθμό, όταν η δασκάλα μου, στις πρόβες μιας επετειακής εορτής, παρατήρησε την έφεσή μου στη μουσική και το μετέφερε στους γονείς μου. Στην πορεία, ακολούθησαν αρκετές πρόβες, μουσικά διαλείμματα με τους γονείς μου, ιδίως με τον πατέρα μου, ο οποίος έχει ιδιαίτερη αδυναμία και αγάπη στην παράδοση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια αρκετά ευχάριστη και πρωτόγνωρη για ένα παιδί εμπειρία, την πρώτη είσοδό μου σε στούντιο, και την ηχογράφηση του πρώτου δίσκου με τίτλο «μικρές αγάπες της παράδοσης».
Συνεχίζεις με αγάπη να ασχολείσαι με το δημοτικό τραγούδι. Ποιά δημοτικά και παραδοσιακά τραγούδια ξεχωρίζεις και γιατί;
Στον απύθμενο πλούτο των δημοτικών και παραδοσιακών τραγουδιών που μας έχουν κληρονομήσει οι πρόγονοί μας, κάθε είδος και περιοχή εμφανίζει τα δικά της μοναδικά χαρακτηριστικά και ιδιώματα. Όλα τα δημοτικά άσματα είναι ξεχωριστά, λόγω όμως της καταγωγής μου, καθώς και βιωμάτων, έχω μια ιδιαίτερη αγάπη και κλίση στα πεντατονικά της Ηπείρου. Έχουν τη δύναμη να μιλούν, μέσω της μελωδίας, μέσω του στίχου, στον ακροατή τους, με τον ερμηνευτή ως ενδιάμεσο κρίκο του χθες και του αύριο. Πρόκειται για ενός είδους αρχέγονη ψυχοθεραπεία, και μάλιστα ομαδική, όπου δια μέσω του ερμηνευτή εκφράζεται το συναίσθημα όλης της κοινότητας και του συνόλου των ακροατών. Έτσι, δύνανται μέσω της μουσικής να συνδιαλέγονται μαζί του, να εκφράζονται μέσω αυτού, αφήνοντας τα ψυχικά πάθη να κυλίσουν και να χαθούν στον απόηχο της μελωδίας. Με αυτόν τον τρόπο προσφέρουν σε εμένα την δύναμη να εναρμονίζω τον εσωτερικό μου κόσμο, καθώς και την δυνατότητα να προσφέρω και σε άλλους το ίδιο προνόμιο, μέσω της ερμηνείας αυτής της μουσικής.
Βρισκόμαστε στον απόηχο της 25ης Μαρτίου που είναι μία πολύ σημαντική ημερομηνία- σταθμός για τη Νεότερη ιστορία της Ελλάδος. Πώς αποτυπώνεται στο δημοτικό τραγούδι;
Η δημοτική ανθολογία, σε αυτήν την εξαιρετικά σημαντική θεματολογία, είναι πλούσια σε άσματα τα οποία την εξυμνούν και εξιστορούν. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να συμβαίνει διαφορετικά: Η 25η Μαρτίου, η ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, του μηνύματος της απολύτρωσης από τα δεσμά του Θανάτου, καθώς και η συμβολική ημέρα Έναρξης του απελευθερωτικού αγώνα, της απολύτρωσης από τα δεσμά των Οθωμανών, αποτελεί κάλλιστα την γενέθλιο ημέρα του Νεότερου Ελληνισμού. Αποτυπώνονται, ως εικόνες, πολλαπλές σκηνές και αισθήσεις της εποχής εκείνης. Τα τραγούδια που εξυμνούν την ελευθερία- ο «Θούριος» του Ρήγα- τραγούδια που εξυμνούν κατορθώματα και ήρωες -τα γνωστά «κλέφτικα»- καθώς και τραγούδια που μας μεταφέρουν εικόνες συγκίνησης, αλλά και εικόνες καταστροφής και κακουχιών –«Άκρα του τάφου σιωπή». Αποκορύφωμα αυτής της πλουσιοτάτης μουσικής «ιστοριογραφίας» αποτελεί ο «Ύμνος εις την ελευθερίαν» ο οποίος μάλιστα είχε μελοποιηθεί πρώτη φορά κατά παραδοσιακό τρόπο, προτού λάβει την γνωστή του μελωδική μορφή από τον συνθέτη Ν. Μάντζαρο.
Μία από τις τελευταίες σου δισκογραφικές δημιουργίες είναι το «Όταν μιλώ για σένα». Πες μου τα συναισθήματά σου.
Ο συγκεκριμένος δίσκος, το «Όταν μιλώ για σένα», αποτελεί για εμένα ένα δημιούργημα για το οποίο αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά, σε συνδυασμό με μια πληθώρα συναισθημάτων. Ήταν η πρώτη φορά που κλήθηκα να επιμεληθώ και να συνθέσω εξ ολοκλήρου έναν δίσκο. Από τα μέσα της καραντίνας, όπου ξεκίνησα την σύνθεση των τραγουδιών, έως την τελειοποίηση του δίσκου, το καλοκαίρι του 2025, κύριο μέλημά μου ήταν να δημιουργηθεί με σεβασμό στην παράδοση, ακολουθώντας την πεντατονία, αλλά δίνοντας συνάμα ένα ιδιαίτερο και προσωπικό στοιχείο. Ο δίσκος, επίσης, εντάσσεται ως μια ανάμνηση, ως ένα ιδιαίτερο αναμνηστικό, όπου μαζί με τις μελωδίες, μου φέρνει μια νοσταλγία εμπειριών, προβών, συνθέσεων και δημιουργικών διαλειμμάτων, τα οποία με συντροφεύουν μέσω αυτού. Είναι, λοιπόν, ένα ευχάριστο, νοσταλγικό πόνημα, που ελπίζω να μεταδίδει την δική μου αγάπη για το ηπειρώτικο ηχόχρωμα και στον ακροατή.
Έχει δοθεί η απαραίτητη έμφαση -κατά τη γνώμη σου- στη μεγάλη αξία των δημοτικών Τραγουδιών;
Θεωρώ πως, σε σχέση με προηγούμενες χρονικές περιόδους, τα δημοτικά τραγούδια δεν βρίσκονται υψηλά στις ελληνικές μουσικές προτιμήσεις, αν και αρκετοί επιθυμούν να τα ακούσουν, να τα διασώσουν, να τα εντάξουν στην καθημερινότητά τους, ως πλέον αναπόσπαστο κομμάτι αυτής. Λέγεται συχνά πως όπου και να κοιτάξει κανείς γύρω του, βλέπει πολλά νέα είδη, για κάποιους μη ανήκοντα καν στο μουσικό φάσμα, και πως η παράδοση έχει χαθεί, και εν μέρει, για αυτούς, μπορεί να ισχύει. Όμως, έχει να κάνει και με το «Πού» θα ψάξει κανείς, πού θα κοιτάξει, διότι, όπως δεν αναζητά κανείς άνθη στην έρημο, έτσι δεν μπορεί να αναζητήσει την παράδοση εκεί που δεν της επιτρέπουν οι συνθήκες να ανθίσει. Οι παραδοσιακοί φορείς με την σειρά τους, πολιτιστικοί σύλλογοι, τραγουδιστές, δεν είναι αμέτοχοι σε αυτό. Αυτοί καλούνται, με το έργο τους, με την αφοσίωσή τους, να αναδείξουν την πραγματική ομορφιά της παράδοσης, καθώς και να μεταβιβάσουν το πνεύμα της στις νεότερες γενιές. Η παράδοση έχει αξία αναμφισβήτητη, αλλά καρπεί μόνον εκεί που της προσφέρεται γόνιμο έδαφος. Αυτόν, λοιπόν, τον στόχο έχει ο ερμηνευτής, ως ένας μουσικός «σπορέας»: να σπείρει τον σπόρο, και όσο μπορεί, να ετοιμάσει το έδαφος ώστε να φέρει καρπό.
Ποια είναι τα σχέδιά σου για το μέλλον;
Αυτήν την στιγμή, φοιτώ στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών. Εκτός από την Μουσική, αγαπώ ιδιαίτερα την ουσιώδη Μόρφωση, τις Τέχνες αλλά και τον Αθλητισμό. Επιθυμώ, λοιπόν, την περεταίρω ενασχόλησή μου με το αντικείμενο το οποίο σπουδάζω, χωρίς αυτό να σημαίνει μια ελάττωση στις μουσικές μου ενασχολήσεις. Έχω προσφάτως δημιουργήσει μια παραδοσιακή «ζυγιά», ενασχολούμαι με την καταγραφή και ερμηνεία της Ηπειρώτικης πεντατονικής παράδοσης, καθώς και παραδίδω μαθήματα Ηπειρώτικων πολυφωνικών, με σκοπό την διάσωση και διάδοση αυτής της τόσο ιδιαίτερης μουσικής έκφρασης. Στο εγγύς μέλλον θα θεωρούσα προτεραιότητα αλλά και τιμή μου την ένταξή μου στην Διπλωματική Ακαδημία, καθώς και την μετέπειτα είσοδό μου στον διπλωματικό κλάδο.
