Του Κώστα Παππά
Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή για τη διεθνή ασφάλεια και την ενεργειακή σταθερότητα, οι εξελίξεις γύρω από το Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μέση Ανατολή διαμορφώνουν ένα σκηνικό έντονης κινητικότητας αλλά και συγκρατημένης αισιοδοξίας. Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, έστω και υπό προϋποθέσεις, λειτουργεί ως καταλύτης εξελίξεων, την ώρα που διπλωματικές επαφές εντείνονται και αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης.
Σύμφωνα με δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, το Ιράν εμφανίζεται διατεθειμένο να αναστείλει επ’ αόριστον το πυρηνικό του πρόγραμμα, χωρίς ωστόσο να λάβει τα παγωμένα κεφάλαια που διατηρούνται στις ΗΠΑ. Παράλληλα, εξετάζεται συνεργασία για τη μεταφορά εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός ιρανικού εδάφους, σε μια κίνηση που, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα στο πυρηνικό ζήτημα.
Την ίδια στιγμή, το ζήτημα της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο παραμένει στο επίκεντρο. Η απόφαση ευρωπαϊκών χωρών να σχεδιάσουν ναυτική αποστολή για την προστασία των θαλάσσιων οδών προκάλεσε την αντίδραση της Ουάσινγκτον, με τον Αμερικανό πρόεδρο να καλεί το ΝΑΤΟ να μην εμπλακεί στην περιοχή. Ωστόσο, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοιχτά όσο διαρκεί η εκεχειρία στον Λίβανο, συνδέοντας ευθέως την ελευθερία της ναυσιπλοΐας με την περιφερειακή σταθερότητα.
Η αρχική επιβεβαίωση για «πλήρως ελεύθερη διέλευση» συνοδεύτηκε από μια πιο σύνθετη πραγματικότητα, καθώς οι ΗΠΑ διευκρίνισαν ότι ο ναυτικός αποκλεισμός κατά του Ιράν παραμένει σε ισχύ μέχρι την επίτευξη τελικής συμφωνίας. Η αντίφαση αυτή υπογραμμίζει την εύθραυστη ισορροπία που επικρατεί, με την Τεχεράνη να προειδοποιεί ότι μπορεί να επανεξετάσει το άνοιγμα των Στενών εάν δεν αρθούν οι πιέσεις στα λιμάνια της.
Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα, με την τιμή του πετρελαίου να καταγράφει σημαντική πτώση, αντανακλώντας την προσδοκία για αποκλιμάκωση και ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών.
Παράλληλα, το Ισραήλ διατηρεί σκληρή στάση, επισημαίνοντας ότι η εκεχειρία στον Λίβανο είναι προσωρινή και ότι ο στρατηγικός στόχος παραμένει ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ. Την ίδια ώρα, οι Φρουροί της Επανάστασης δηλώνουν έτοιμοι για αντίδραση, εντείνοντας το κλίμα επιφυλακής.
Ωστόσο, διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για επικείμενη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με πιθανή υπογραφή αρχικού μνημονίου και ολοκλήρωση εντός δύο μηνών. Αν οι διαπραγματεύσεις προχωρήσουν, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ίσως αποδειχθεί όχι απλώς μια τακτική κίνηση, αλλά το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς το τέλος μιας επικίνδυνης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
