Του Σάββα Παυλίδη
Μόλις 24 ώρες μετά τις δημόσιες «μπιχτές» του Κυριάκου Μητσοτάκη προς τον Αντώνη Σαμαρά, όπου, με τρόπο αιχμηρό, κατηγόρησε όσους εκφράζουν ανησυχία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ότι ανήκουν στην κατηγορία των “επαγγελματιών ανησυχούντων”, ήρθε μια εξέλιξη που εκθέτει ανεπανόρθωτα το κυβερνητικό αφήγημα.
Η επιστολή της Τουρκίας προς τον ΟΗΕ στις 16 Φεβρουαρίου, με την οποία επαναφέρει και διευρύνει τις αμφισβητήσεις για την επήρεια των ελληνικών νησιών, υπερασπίζεται ανοιχτά το τουρκολιβυκό μνημόνιο και θέτει υπό συζήτηση συμφωνίες όπως αυτή με την Αίγυπτο, επιβεβαιώνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι το πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων παραμένει ρευστό, ανοιχτό σε ερμηνείες και, κυρίως, ανοιχτό σε διεκδικήσεις που θέτουν υπό αίρεση κυριαρχικά δικαιώματα.
Αυτή η εξέλιξη δεν είναι μια «κακή στιγμιαία ρητορική», ούτε ένα απλό επεισόδιο που λύνεται μόνο με διαβουλεύσεις υψηλού επιπέδου. Αντίθετα, δείχνει ότι η Άγκυρα διεκδικεί ενεργό ρόλο στην ερμηνεία του Δικαίου της Θάλασσας, αμφισβητώντας προσεγγίσεις που θεωρούνται αυτονόητες για την Ελλάδα, οι συμφωνίες ΑΟΖ δεν είναι αυτοδικαίως «ασφαλείς», αλλά υπόκεινται σε συνεχή επαναδιαπραγμάτευση στο διεθνές πεδίο. Και το σημαντικότερο, ότι η ίδια η Τουρκία δεν εγκαταλείπει διεκδικήσεις που, μέχρι πρόσφατα, θεωρούνταν εκτός συζήτησης για μεγάλο μέρος των ελληνικών πολιτικών κύκλων.
Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι: ποιος πραγματικά γνωρίζει το βάθος και τα όρια των συμφωνιών που διαπραγματεύονται; Η επίκληση μιας «ήρεμης κατάστασης» ή η απαξίωση των ανησυχιών ως προϊόν υπερβολής δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανάλυση των πραγματικών δεδομένων.
Αν οι τελευταίες δηλώσεις Μητσοτάκη απέβλεπαν στο να καθησυχάσουν το εσωτερικό ακροατήριο — ή ακόμα και σε πολιτικό αντίπαλο — τότε η τουρκική επιστολή στον ΟΗΕ φέρνει στο φως μια διαφορετική πραγματικότητα: η εικόνα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι ακόμα περίπλοκη, αμφιλεγόμενη και χωρίς σαφή κατάληξη, δικαιώνοντας τους… “επαγγελματίες ανησυχούντες”.
Στρίμωγμα Ανδρουλάκη σε Μητσοτάκη στη Βουλή
Την ίδια ώρα στα σχοινιά στρίμωξε προ ολίγου στη Βουλή τον Κυριάκο Μητσοτάκη ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης με φόντο ως επί το πλείστον το σκάνδαλο των υποκλοπών. Ο πρωθυπουργός, παρότι είχε αναφέρει αρχικά πως θα τοποθετηθεί στη δευτερολογία του στις υποκλοπές, τελικά το μόνο που έκανε ήταν να αποδεχθεί την πρόταση που διατύπωσε χθες ο Νίκος Ανδρουλάκης περί προ ημερησίας συζήτηση στη Βουλή. «Είχατε προαναγγείλει μια συζήτηση για το Κράτος Δικαίου. Καταθέστε πρόταση για προ ημερησίας για το Κράτος Δικαίου και να συζητήσουμε», είπε κλείνοντας την τοποθέτησή του.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης ανέβηκε στο βήμα της Βουλής με αιχμή την πρόσφατη δικαστική απόφαση για την υπόθεση των παρακολουθήσεων. Μίλησε για «ιστορική απόφαση» που δεν δικαιώνει μόνο τον ίδιο προσωπικά, αλλά «όσους τόλμησαν να σταθούν απέναντι σε σκοτεινές πρακτικές». Χαρακτήρισε την εξέλιξη «μεγάλη ήττα του παρακράτους που οργανώθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου» και τόνισε ότι το κράτος «δεν θα είναι ποτέ ξανά λάφυρο στα χέρια του εκάστοτε πρωθυπουργού».
Η φράση αυτή αποτελεί ευθεία πολιτική επίθεση με σαφή αποδέκτη. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ υπενθύμισε ότι ένα Μονομελές Πλημμελειοδικείο άνοιξε ξανά τον δρόμο ουσιαστικής έρευνας – σε βαθμό κακουργήματος – για πτυχές του σκανδάλου. «Επιβεβαιώθηκε ότι η παρακολούθησή μου δεν ήταν ένα “λάθος”, αλλά ένας παρακρατικός μηχανισμός», είπε, αποδομώντας το κυβερνητικό αφήγημα περί «μεμονωμένων ιδιωτών».
Και εκεί ήταν που στρίμωξε πραγματικά τον πρωθυπουργό. «Διαβάσατε ότι το δικαστήριο ζητεί νέα έρευνα για κατασκοπεία; Κατασκοπεία, κ. Μητσοτάκη. Τι θα κάνετε;» ρώτησε με έμφαση. Το ερώτημα δεν ήταν νομικό, ήταν βαθιά πολιτικό. Αν πρόκειται για ιδιώτες που παγίδευσαν υπουργούς και αρχηγούς των Ενόπλων Δυνάμεων, ποιες είναι οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης; Η απάντηση δεν ήρθε ποτέ με σαφήνεια.
Ωστόσο, και στο ενεργειακό πεδίο ο Νίκος Ανδρουλάκης εμφανίστηκε καλά προετοιμασμένος. Κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι παρέδωσε τον ενεργειακό χώρο «σε λίγους και ισχυρούς», ότι τα «πράσινα τιμολόγια» μεταφέρουν όλο το ρίσκο στον καταναλωτή και ότι η βεβιασμένη απολιγνιτοποίηση έγινε χωρίς επαρκείς επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση. Έθεσε το ζήτημα της Πτολεμαΐδας 5, μίλησε για την αγοραστική δύναμη των πολιτών που καθιστά το ρεύμα από τα ακριβότερα στην Ευρώπη και έθεσε ευθέως θέμα εθνικής κυριαρχίας με αφορμή το καλώδιο διασύνδεσης με την Κύπρο.
Η απάντηση του πρωθυπουργού κινήθηκε σε διαφορετικό μήκος κύματος: στατιστικά στοιχεία για τιμολόγια 21% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αναφορές σε επενδύσεις στα δίκτυα, στην αύξηση των ΑΠΕ και στη στρατηγική απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Όμως η επιθετική αποστροφή «Δεν μετακομίζετε στο ΚΚΕ;» έδειξε ότι η πίεση είχε αφήσει αποτύπωμα.
Στη δευτερολογία του, ο Νίκος Ανδρουλάκης επανήλθε με αιχμηρό ύφος: «Στην Ελλάδα ζείτε, κ. Μητσοτάκη;» ρώτησε, μεταφέροντας τη συζήτηση από τους μέσους όρους στην πραγματικότητα των νοικοκυριών. Υπενθύμισε ότι η αγοραστική δύναμη είναι το κλειδί και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «κρύβει τα πραγματικά στοιχεία».
