Του Κώστα Παππά
Αντιμέτωπη με έναν μόνιμο και διαρκώς διογκούμενο πλημμυρικό κίνδυνο βρίσκεται η Αττική, καθώς περισσότερο από το 26% της έκτασής της, δηλαδή περίπου 829 τετραγωνικά χιλιόμετρα, κατατάσσεται πλέον σε ζώνες υψηλού κινδύνου. Το αναθεωρημένο σχέδιο διαχείρισης πλημμυρών του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αποτυπώνει με σαφήνεια μια σκληρή πραγματικότητα: μεγάλα τμήματα του Λεκανοπεδίου και των παράκτιων περιοχών παραμένουν ευάλωτα σε ακραία καιρικά φαινόμενα, τα οποία εντείνονται λόγω της κλιματικής κρίσης.
Μέχρι πρότινος, στις ζώνες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονταν οι παράκτιες περιοχές Σαρωνίδας – Αναβύσσου – Παλαιάς Φωκαίας, η χαμηλή ζώνη Λουτρακίου, η περιοχή των Μεσογείων, οι χαμηλές ζώνες των ρεμάτων Μεγάρων – Νέας Περάμου, τα ρέματα Ασπροπύργου – Ελευσίνας, η λεκάνη της τεχνητής λίμνης Μαραθώνα, η παράκτια πεδινή περιοχή Μαραθώνα – Νέας Μάκρης, η λεκάνη του ποταμού Κηφισού, καθώς και οι παράκτιες περιοχές Γλυφάδας – Βούλας.
Στο αναθεωρημένο σχέδιο του 2025, ωστόσο, προστέθηκαν νέες περιοχές που στο παρελθόν είχαν βρεθεί στο περιθώριο του σχεδιασμού, όπως οι χαμηλές ζώνες της Σαλαμίνας και της Αίγινας, τα ρέματα του Κορινθιακού, οι περιοχές των Αγίων Θεοδώρων, τα ρέματα Καλάμου – Ωρωπού, αλλά και η περιοχή στο Μάτι. Πρόκειται για ζώνες που έχουν πλημμυρίσει στο παρελθόν και, όπως τονίζουν επιστήμονες, σε αρκετές περιπτώσεις η αποφυγή σοβαρών καταστροφών οφείλεται περισσότερο στην τύχη παρά στην πρόληψη.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα που αποτυπώνει ο χάρτης των δυνητικά υψηλών κινδύνων πλημμύρας στο Λεκανοπέδιο. Σε ένα σενάριο ακραίας βροχόπτωσης –το οποίο πλέον θεωρείται απολύτως ρεαλιστικό εκτεταμένες περιοχές από το Κέντρο Πολιτισμού «Σταύρος Νιάρχος» έως τον Ρέντη και μέχρι τον σταθμό των ΗΣΑΠ στο λιμάνι του Πειραιά ενδέχεται να βρεθούν κάτω από το νερό.
Για τις αιτίες της σημερινής κατάστασης μιλά ο καθηγητής Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών του ΕΚΠΑ, Ευθύμιος Λέκκας, επισημαίνοντας ότι η Αττική βρίσκεται σε διαρκή κίνδυνο αστικών και αιφνίδιων πλημμυρών. Όπως τονίζει στη Realnews, «η σημερινή εικόνα είναι αποτέλεσμα δεκαετιών ανεξέλεγκτης αστικής ανάπτυξης, η οποία δεν μπορεί πλέον να ανατραπεί». Σύμφωνα με τον ίδιο, η κλιματική αλλαγή επιδείνωσε ένα ήδη προβληματικό πολεοδομικό μοντέλο, καθώς μεγάλα ύψη βροχής πέφτουν σε περιοχές με υψηλή τρωτότητα.
«Το νερό δεν μπορεί να κατεισδύσει στο έδαφος, καθώς οι πλαγιές είναι χτισμένες και τα ρέματα μπαζωμένα, με αποτέλεσμα να κινείται ανεξέλεγκτα», σημειώνει, φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το ρέμα της Πικροδάφνης, όπου πολυκατοικίες έχουν ανεγερθεί εκατέρωθεν της κοίτης, ενώ υπάρχει και λεκάνη συσσώρευσης υδάτων στον Άγιο Δημήτριο.
Όπως υπογραμμίζει ο καθηγητής, η πλήρης ανατροπή της σημερινής πολεοδομικής εικόνας θα απαιτούσε κατεδάφιση μεγάλου μέρους του οικιστικού ιστού, μια επιλογή εξαιρετικά δύσκολη πολιτικά και κοινωνικά. «Προς το παρόν, το βάρος πρέπει να δοθεί σε παρεμβάσεις εκτός του αστικού ιστού, στις ζώνες γύρω από την πόλη, όπου μπορούν να γίνουν έργα που θα περιορίσουν, έστω και μερικώς, τα πλημμυρικά φαινόμενα», καταλήγει.
