Του Κώστα Παππά
Η προοπτική ενός παρατεταμένου πολέμου με εμπλοκή του Ιράν στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη γεωπολιτική εστία έντασης, αλλά μια πιθανή αφετηρία σοβαρών οικονομικών αναταράξεων με άμεσο αντίκτυπο στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αν η σύγκρουση διαρκέσει πάνω από έναν μήνα, οι διεθνείς αγορές ενέργειας θα αντιδράσουν νευρικά, ιδιαίτερα λόγω της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου. Μια παρατεταμένη διαταραχή στη ροή εφοδιασμού θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του αργού, συμπαρασύροντας τη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης σε επίπεδα που θα πιέσουν ασφυκτικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που εξαρτάται ενεργειακά από εισαγωγές, η άνοδος των καυσίμων μεταφράζεται σχεδόν αυτόματα σε νέο κύμα πληθωρισμού, αυξημένο κόστος μεταφορών και ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά.
Οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στην αντλία. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους θα περάσει στην εφοδιαστική αλυσίδα, ανεβάζοντας τις τιμές τροφίμων και υπηρεσιών, τη στιγμή που η αγοραστική δύναμη των πολιτών μόλις επιχειρεί να ανακάμψει από τις αλλεπάλληλες κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας. Παράλληλα, ο τουρισμός, η «βαριά βιομηχανία» της χώρας, κινδυνεύει να δεχθεί έμμεσο αλλά ουσιαστικό πλήγμα. Η γεωγραφική εγγύτητα της Ελλάδας με την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου ενδέχεται να επηρεάσει την ψυχολογία των ταξιδιωτών, ιδίως από μακρινές αγορές, ενώ η άνοδος των καυσίμων θα αυξήσει το κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων. Ακόμη και μια μικρή μείωση στις αφίξεις ή στις κρατήσεις τελευταίας στιγμής μπορεί να μεταφραστεί σε απώλεια εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για την οικονομία.
Την ίδια ώρα, η ελληνική ναυτιλία θα βρεθεί στο επίκεντρο των εξελίξεων. Η αύξηση των ασφαλίστρων και η πιθανή αναδιάταξη θαλάσσιων διαδρομών θα ανεβάσουν το κόστος μεταφοράς διεθνώς, επηρεάζοντας τις τιμές εμπορευμάτων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ενεργειακή αβεβαιότητα θα αναζωπυρώσει τις πιέσεις σε κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες, δοκιμάζοντας τη δημοσιονομική σταθερότητα. Αν ο πόλεμος παραταθεί, το σενάριο ενός νέου κύκλου ακρίβειας και επιβράδυνσης της ανάπτυξης δεν θα είναι απλώς θεωρητικό. Θα αποτελεί μια καθημερινή πραγματικότητα που θα επηρεάζει άμεσα την τσέπη των πολιτών και τη συνολική πορεία της οικονομίας.
