Οι αγορές μπορεί να επιχειρούν να προεξοφλήσουν ένα τέλος στον πόλεμο, μετά και τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων μέσα σε «δύο με τρεις εβδομάδες».
Ωστόσο, πίσω από την πρόσκαιρη ανακούφιση, τα θεμελιώδη μεγέθη της ενεργειακής κρίσης επιδεινώνονται – και μάλιστα ταχύτερα απ’ όσο αναμενόταν.
O Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) προειδοποιεί ότι ο Απρίλιος θα είναι αισθητά χειρότερος από τον Μάρτιο όσον αφορά την προσφορά πετρελαίου. Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της, Φατίχ Μπιρόλ, η εικόνα του περασμένου μήνα ήταν σε μεγάλο βαθμό «παραπλανητική»: φορτία πετρελαίου και LNG που είχαν ξεκινήσει πριν από το ξέσπασμα του πολέμου συνέχισαν να φτάνουν στα λιμάνια, συγκρατώντας προσωρινά τις ελλείψεις.
Αυτό το «μαξιλάρι» όμως εξαντλείται. «Τον Απρίλιο δεν θα υπάρχει τίποτα», σημειώνει χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι η απώλεια πετρελαίου θα είναι διπλάσια σε σχέση με τον Μάρτιο. Ήδη, περισσότερα από 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έχουν χαθεί από την αγορά – επίπεδα που ξεπερνούν αθροιστικά τις μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις του 1973, του 1979 και ακόμη και το σοκ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Η κρίση δεν περιορίζεται στο αργό πετρέλαιο. Η έλλειψη diesel και καυσίμων αεροπορίας εξελίσσεται σε κρίσιμο σημείο πίεσης, με τις επιπτώσεις να είναι ήδη ορατές στην Ασία και να αναμένονται στην Ευρώπη μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Το αποτέλεσμα θα είναι διπλό: νέα ώθηση στον πληθωρισμό και επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες οικονομίες – με ορισμένες χώρες να εξετάζουν ακόμη και σενάρια ενεργειακής κατανάλωσης με δελτίο.
Απελεύθερωση στρατηγικών αποθεμάτων
Μπροστά σε αυτή την εικόνα, η IEA εξετάζει το ενδεχόμενο νέας απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, πέραν των 400 εκατομμυρίων βαρελιών που έχουν ήδη συμφωνήσει να διαθέσουν οι 32 χώρες-μέλη της. Ωστόσο, η ίδια η υπηρεσία αναγνωρίζει τα όρια αυτού του εργαλείου. «Απλώς μειώνει τον πόνο, δεν αποτελεί λύση», τονίζει ο Μπιρόλ. «Η πραγματική λύση είναι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ».
Και εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος. Ακόμη και αν ο πόλεμος οδηγηθεί σε αποκλιμάκωση, η αποκατάσταση των ενεργειακών ροών δεν είναι δεδομένη. Ζημιές σε κρίσιμες υποδομές, καθυστερήσεις στην επανεκκίνηση της παραγωγής και, κυρίως, η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας δημιουργούν έναν μηχανισμό παρατεταμένης πίεσης στην αγορά.
Οι αγορές μπορεί να αντιδρούν σε τίτλους και πολιτικές δηλώσεις. Η φυσική αγορά ενέργειας, όμως, κινείται με διαφορετικούς χρόνους – και αυτή τη στιγμή δείχνει προς ένα πιο παρατεταμένο και βαθύ σοκ. Όπως προειδοποιεί η IEA, ακόμη και αν τα όπλα σιγήσουν σύντομα, οι συνέπειες της κρίσης θα συνεχίσουν να διαχέονται στην παγκόσμια οικονομία για μήνες.
