Του Κώστα Παππά
Οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Νίκου Δένδια από το Αγρίνιο άνοιξαν μια συζήτηση που σιγοβράζει εδώ και καιρό στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας. Πέρα από το άμεσο πολιτικό τους περιεχόμενο, τα όσα ανέφερε ανέδειξαν έναν βαθύτερο προβληματισμό: κατά πόσο το κόμμα παραμένει πιστό στην ιδρυτική του ταυτότητα ή αν σταδιακά μετασχηματίζεται σε έναν πολιτικό οργανισμό αποκομμένο από την κοινωνική του βάση.
Η παράταξη που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής οικοδομήθηκε πάνω σε μια ευρεία κοινωνική συμμαχία. Αγρότες, μικρομεσαίοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, άνθρωποι της περιφέρειας και της καθημερινής βιοπάλης αποτέλεσαν τον πυρήνα των μεγάλων εκλογικών της νικών. Η ΝΔ δεν ήταν απλώς ένα κόμμα εξουσίας· ήταν μια παράταξη που εξέφραζε εκατομμύρια πολίτες της κεντροδεξιάς, με σαφή λαϊκά χαρακτηριστικά και έντονη κοινωνική αναφορά.Σήμερα, ωστόσο, αυξάνονται οι φωνές που βλέπουν μια διαφορετική εικόνα. Η σταδιακή συρρίκνωση της κομματικής επιρροής σε κοινωνικά στρώματα που παραδοσιακά τη στήριζαν, η αίσθηση απομάκρυνσης από τα προβλήματα της καθημερινότητας και η έμφαση σε πολιτικές που συχνά εκλαμβάνονται ως τεχνοκρατικές ή απολύτως προσανατολισμένες σε μια στενή οικονομική ορθοδοξία, δημιουργούν ανησυχία.
Ο προβληματισμός αυτός δεν αφορά μόνο εκλογικά ποσοστά. Αγγίζει τον ίδιο τον χαρακτήρα του κόμματος. Πολλοί εντός της ΝΔ φοβούνται ότι η παράταξη μετατρέπεται σταδιακά σε ένα πιο «ελιτίστικο» κόμμα, με περιορισμένη κοινωνική γείωση, που απευθύνεται κυρίως σε ανώτερα οικονομικά στρώματα και σε ένα αστικό, κλειστό ακροατήριο. Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη φυσιογνωμία που περιέγραφε η ιδρυτική της διακήρυξη: μια μεγάλη λαϊκή, πατριωτική και κοινωνικά ευαίσθητη παράταξη.Η μετατόπιση προς ένα υβριδικό μοντέλο έντονου νεοφιλελευθερισμού, όπως υποστηρίζουν ορισμένα στελέχη, ενδέχεται να απομακρύνει ακόμα περισσότερο τη ΝΔ από τον κόσμο που τη στήριξε διαχρονικά. Οι αγρότες που βλέπουν αυξημένο κόστος παραγωγής, οι μικρομεσαίοι που πιέζονται φορολογικά, οι ελεύθεροι επαγγελματίες που αισθάνονται ανασφάλεια, δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους σε μια πολιτική αφήγηση που μοιάζει αποστασιοποιημένη από τις ανάγκες τους.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον ανοιχτά είναι αν η Νέα Δημοκρατία μπορεί να ξαναβρεί τη σύνδεσή της με την κοινωνική της βάση και να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της ως ευρεία κεντροδεξιά παράταξη. Διαφορετικά, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο η εκλογική φθορά, αλλά η απώλεια της ιστορικής της ταυτότητας. Κανένα κόμμα δεν μπόρεσε να επανέλθει όταν απώλεσε την ιστορική του ταυτότητα του.
