Σε μια περίοδο κατά την οποία ο στρατηγικός ανταγωνισμός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας αναδιαμορφώνει τις διεθνείς ισορροπίες, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συναντώνται στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα για μια Σύνοδο Κορυφής με ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα. Η συνάντηση πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων διεθνών εντάσεων, όπου οι πόλεμοι, οι ενεργειακές αντιπαραθέσεις, οι οικονομικές πιέσεις και ο τεχνολογικός ανταγωνισμός συνθέτουν ένα ολοένα πιο ασταθές διεθνές σύστημα.
Παράλληλα, οι διαφορετικές προτεραιότητες και στρατηγικές επιδιώξεις των κρατών-μελών αναδεικνύουν ότι, παρά τη διακηρυγμένη ενότητα της Συμμαχίας, οι εσωτερικές αποκλίσεις και οι ανταγωνισμοί παραμένουν υπαρκτοί.
Όλα είναι έτοιμα στην Άγκυρα για την άφιξη του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πραγματοποιεί διήμερη επίσκεψη στην Τουρκία, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκεται η προγραμματισμένη διμερής συνάντησή του με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Ουάσινγκτον και Άγκυρας επανέρχονται στο προσκήνιο των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης χαρακτηρίζουν την επίσκεψη «ιστορική», καθώς πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Τουρκία έπειτα από 17 χρόνια. Η συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς αναμένεται να καθορίσει την πορεία μιας σειράς κρίσιμων διμερών και περιφερειακών ζητημάτων, σε μια συγκυρία αυξημένων περιφερειακών και διεθνών προκλήσεων.
Η Τουρκία επιδιώκει να αξιοποιήσει τη Σύνοδο όχι μόνο για να ενισχύσει τον γεωπολιτικό της ρόλο, αλλά και για να εδραιώσει τη θέση της ως βασικού παίκτη στη δυτική πολεμική βιομηχανία.
Η Άγκυρα επιδιώκει μεγαλύτερη ενσωμάτωση της αμυντικής της παραγωγής στις αλυσίδες εφοδιασμού της Συμμαχίας, προβάλλοντας τις δυνατότητές της σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV), συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, ναυτικές πλατφόρμες και την αεροδιαστημική βιομηχανία. Παράλληλα, αναδεικνύει τη γεωστρατηγική της θέση ως κόμβο που συνδέει την Ευρώπη, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή, επιδιώκοντας να ενισχύσει τον ρόλο της τόσο στον στρατιωτικό σχεδιασμό όσο και στις μελλοντικές αμυντικές συνεργασίες της Συμμαχίας.
Κρίση εμπιστοσύνης στο ΝΑΤΟ
Η εμπιστοσύνη των Αμερικανών προς το ΝΑΤΟ φαίνεται να υποχωρεί σε επίπεδα που φαίνεται ότι προκαλούν ανησυχία, τόσο εντός της συμμαχίας όσο και μεταξύ αξιωματούχων.
Την ώρα που η γεωπολιτική ένταση στην Ευρώπη παραμένει υψηλή και η συλλογική άμυνα επανέρχεται στο επίκεντρο της δυτικής στρατηγικής, μια εσωτερική δημοσκόπηση του ΝΑΤΟ, που περιήλθε σε γνώση του ειδησεογραφικού μέσου Politico, καταγράφει μια αξιοσημείωτη κρίση εμπιστοσύνης στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον άλλοτε πυρήνα της Συμμαχίας.
Το εύρημα αυτό δεν εμφανίζεται σε πολιτικό κενό. Συνδέεται χρονικά με την επαναλαμβανόμενη αμφισβήτηση της αξίας και της λειτουργίας του ΝΑΤΟ από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει υιοθετήσει μια ρητορική που αμφισβητεί ευθέως την αμοιβαιότητα της συμμαχίας και τη δέσμευση των ΗΠΑ στο Άρθρο 5. Σε αυτό το περιβάλλον, μόλις το 43% των ενηλίκων στις ΗΠΑ δηλώνει ότι πιστεύει πως το ΝΑΤΟ θα έσπευδε να υπερασπιστεί τη χώρα σε περίπτωση επίθεσης, το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των 32 κρατών-μελών, με τον μέσο όρο της Συμμαχίας να διαμορφώνεται στο 57%.
Σύμφωνα με την Gerlinde Niehus, ανεξάρτητη ειδικό σε θέματα ασφάλειας και πρώην αξιωματούχο του ΝΑΤΟ, η τάση αυτή μπορεί να ερμηνευθεί ως αντανάκλαση της πολιτικής ρητορικής στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Θα μπορούσε να είναι μια αντίδραση στη ρητορική του Τραμπ ότι θέτει υπό αμφισβήτηση την αλληλεγγύη προς τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ», σημείωσε, υποστηρίζοντας ότι η διαμορφούμενη αφήγηση στον αμερικανικό πληθυσμό αποτελεί «λογική εξήγηση για αυτή την πτώση».
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει συμμάχους του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας τους για ανεπαρκή συνεισφορά σε κοινές επιχειρήσεις και για έλλειψη αμοιβαιότητας, ενώ έχει χαρακτηρίσει τη συμμαχία «χάρτινη τίγρη». Παράλληλα, έχει θέσει υπό αμφισβήτηση την αυτόματη ισχύ του Άρθρου 5 και έχει διατυπώσει δηλώσεις που επεκτείνονται πέρα από το πλαίσιο της Συμμαχίας, από την πρόταση προσάρτησης της Γροιλανδίας έως τον δημόσιο σκεπτικισμό για τη συμβολή συμμάχων των ΗΠΑ σε πολεμικές επιχειρήσεις.
