Του Κώστα Παππά
Σε μια περίοδο όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση μοιάζει να εγκλωβίζεται σε αλλεπάλληλα οικονομικά, ενεργειακά και γεωπολιτικά αδιέξοδα, μια μέχρι πρότινος «απαγορευμένη» συζήτηση επιστρέφει δυναμικά στο τραπέζι: η επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία και τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Παρά τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και το βαρύ κλίμα κυρώσεων και αντιπαράθεσης, κορυφαίοι Ευρωπαίοι ηγέτες αρχίζουν να παραδέχονται ότι η πλήρης ρήξη με τη Μόσχα δεν αποτελεί βιώσιμη στρατηγική μακροπρόθεσμα.
Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη κοινή συνέντευξη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν σε έξι μεγάλες ευρωπαϊκές εφημερίδες, όπου έθεσε ανοιχτά στην ατζέντα την ανάγκη επανέναρξης του ευρωπαϊκού διαλόγου με τη Ρωσία. Ο Μακρόν μίλησε για μια «καλά οργανωμένη» προσέγγιση, με περιορισμένο αριθμό συνομιλητών, υπογραμμίζοντας ότι οι πρώτες τεχνικές επαφές έδειξαν πως «η Ρωσία δεν θέλει την ειρήνη» στην παρούσα φάση. Παρ’ όλα αυτά, το μήνυμά του ήταν σαφές: η Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοεί τη γεωπολιτική πραγματικότητα.
«Η γεωγραφία μας δεν θα αλλάξει. Είτε μας αρέσει είτε όχι, η Ρωσία θα εξακολουθήσει αύριο να είναι εκεί. Και βρίσκεται στην πόρτα μας», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γάλλος πρόεδρος, αποτυπώνοντας τον ρεαλισμό που αρχίζει να διαπερνά ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σύμφωνα με τον ίδιο, την ημέρα που η Μόσχα και το Κίεβο θα καταλήξουν σε μια ειρηνευτική συμφωνία, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο καθήκον: την οικοδόμηση μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας, στην οποία η Ρωσία, αναπόφευκτα, θα έχει ρόλο.
Η συζήτηση αυτή, ωστόσο, αποκαλύπτει και τα βαθιά ρήγματα στο εσωτερικό της ΕΕ. Τα 27 κράτη-μέλη εμφανίζονται έντονα διχασμένα: ορισμένα τάσσονται υπέρ μιας σταδιακής επαναπροσέγγισης, άλλα αντιδρούν σθεναρά, ενώ τα περισσότερα επιλέγουν στάση αναμονής, «μετρώντας» τις εξελίξεις. Η έλλειψη ενιαίας στρατηγικής αναδεικνύει τη δυσκολία της Ένωσης να λειτουργήσει ως συμπαγής γεωπολιτικός παίκτης.
Αν και η ιδέα της επανέναρξης των διπλωματικών σχέσεων με το Κρεμλίνο δεν είναι καινούργια, αποκτά πλέον νέο βάρος μετά τις δημόσιες τοποθετήσεις τόσο του Μακρόν όσο και της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι. Οι δηλώσεις τους αντανακλούν την αυξανόμενη ανησυχία για την οικονομική στασιμότητα, το ενεργειακό κόστος και τη στρατηγική εξάρτηση της Ευρώπης από εξωτερικούς παράγοντες.
Σε αυτό το πλαίσιο, η επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία δεν παρουσιάζεται ως πολιτική συγχώρεσης, αλλά ως αναγκαστική επιλογή ρεαλισμού. Μια δύσκολη, αντιφατική και πολιτικά επικίνδυνη συζήτηση, που όμως φαίνεται έχει ήδη ξεκινήσει στην καρδιά της Ευρώπης.
Η απάντηση του Κρεμλίνου
«Ακούσαμε την τοποθέτηση του Εμανουέλ Μακρόν και παραμένουμε ανοιχτοί σε διάλογο», τόνισε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ και σχετικά με την επίσκεψη του απεσταλμένου του Μακρόν στη Μόσχα, ανέφερε: Υπήρξαν επαφές με τη Γαλλία αλλά δεν έχουμε ενδείξεις ότι το Παρίσι επιθυμεί να αναβαθμιστεί ο διάλογος πέρα από το τεχνικό επίπεδο».
