Του Σάββα Παυλίδη
Η χθεσινή κακοκαιρία στην Αττική αποτέλεσε μία ακόμα διαπίστωση πως το Λεκανοπέδιο παραμένει ακόμα έρμαιο των καιρικών φαινομένων, παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις της Περιφέρειας Αττικής για αντιπλημμυρική θωράκιση. Οι εικόνες πλημμυρισμένων δρόμων, εγκλωβισμένων οδηγών, ζημιών σε σπίτια και καταστήματα, αλλά και οι εκατοντάδες κλήσεις προς την Πυροσβεστική, έφεραν ξανά στο προσκήνιο το ερώτημα: τι έχει πραγματικά αλλάξει; Ειδικά από τη στιγμή που από χθες η χώρα θρηνεί και δύο νεκρούς.
Τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα μετά την ανάληψη της διοίκησης από τον Νίκο Χαρδαλιά, η Περιφέρεια Αττικής έχει παρουσιάσει ένα “φιλόδοξο” αφήγημα πρόληψης. Ένα αφήγημα που βασίζεται σε αριθμούς, χρονοδιαγράμματα και διαβεβαιώσεις ότι «η Αττική θωρακίζεται». Ωστόσο, η εμπειρία των πολιτών κατά τη χθεσινή καταιγίδα δείχνει ότι η απόσταση ανάμεσα στον σχεδιασμό και στο αποτέλεσμα παραμένει μεγάλη.
Οι υποσχέσεις που δόθηκαν
Σε επίσημες ανακοινώσεις, συνεντεύξεις και δελτία Τύπου, η Περιφέρεια Αττικής έχει επανειλημμένα δεσμευτεί για μια σειρά παρεμβάσεων. Ενδεικτικά, έχουν προβληθεί τα εξής:
-
Εκτεταμένο πρόγραμμα αντιπλημμυρικών έργων σε όλο το Λεκανοπέδιο, με δεκάδες παρεμβάσεις σε ρέματα και αστικές περιοχές υψηλού κινδύνου.
-
Διασφαλισμένη χρηματοδότηση για τα έργα, με στόχο να μην υπάρξουν καθυστερήσεις λόγω έλλειψης πόρων.
-
Καθαρισμοί ρεμάτων και αγωγών όμβριων υδάτων, ως άμεσο μέτρο πρόληψης πριν από έντονα καιρικά φαινόμενα.
-
Συνεχής επιχειρησιακή ετοιμότητα των υπηρεσιών της Περιφέρειας σε συνεργασία με την Πολιτική Προστασία.
-
Ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα, με τη δέσμευση ότι σημαντικό μέρος των έργων θα ολοκληρωθεί εντός της τρέχουσας θητείας.
Οι παραπάνω εξαγγελίες δημιούργησαν την εικόνα ότι η Αττική μπαίνει σε μια νέα φάση πρόληψης, αφήνοντας πίσω τις χρόνιες παθογένειες που μετατρέπουν κάθε ισχυρή βροχόπτωση σε κρίση.
Τι έδειξε, όμως, η χθεσινή κακοκαιρία
Η πραγματικότητα που βίωσαν οι κάτοικοι ήταν διαφορετική. Περιοχές που έχουν πλημμυρίσει επανειλημμένα στο παρελθόν βρέθηκαν ξανά στο ίδιο έργο θεατές. Κεντρικές αρτηρίες μετατράπηκαν σε ποτάμια, η κυκλοφορία διακόπηκε, ενώ σπίτια και καταστήματα υπέστησαν ζημιές από τα ορμητικά νερά. Τραγική κατάληξη; Μια γυναίκα 55 ετών να βρει στην Άνω Γλυφάδα τραγικό τέλος.
Το βασικό πρόβλημα δεν είναι ότι «έβρεξε πολύ». Τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται απρόβλεπτα. Αντιθέτως, αποτελούν αναμενόμενη συνέπεια της κλιματικής κρίσης. Το ερώτημα είναι αν οι υποδομές και τα έργα πρόληψης είναι σχεδιασμένα για να αντέχουν σε αυτά τα νέα δεδομένα.
Η εικόνα δείχνει πως, σε πολλές περιπτώσεις, όχι. Οι καθαρισμοί ρεμάτων, όσο αναγκαίοι κι αν είναι, δεν αρκούν όταν δεν συνοδεύονται από ολοκληρωμένα έργα διευθέτησης. Τα μεγάλα αντιπλημμυρικά έργα, που παρουσιάζονται ως λύση, βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό ακόμη σε φάση μελετών ή δημοπράτησης. Και μέχρι να ολοκληρωθούν, το κενό προστασίας παραμένει.
Το ζήτημα της πολιτικής ευθύνης
Η Περιφέρεια επισημαίνει συχνά ότι τέτοιου μεγέθους έργα απαιτούν χρόνο. Αυτό είναι αλήθεια. Όμως, όταν οι δημόσιες τοποθετήσεις μιλούν για «θωρακισμένη Αττική» και «απόλυτη ετοιμότητα», τότε ο πήχης ανεβαίνει. Και μαζί του ανεβαίνουν και οι προσδοκίες των πολιτών.
Η πολιτική ευθύνη δεν περιορίζεται στο τι θα παραδοθεί σε τρία ή πέντε χρόνια. Κρίνεται και στο πώς προστατεύονται οι πολίτες σήμερα. Χθες, πολλοί ένιωσαν ότι για ακόμη μία φορά κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν μόνοι τους τις συνέπειες ενός φαινομένου που είχε προβλεφθεί.
