Του Αντώνη Μακατούνη
Σε κάθε θεατρική παράσταση δίνει ένα κομμάτι της ψυχή της. Αναδεικνύει διαχρονικά θέματα που απασχολούν την παγκόσμια κοινότητα. Έννοιες όπως ελευθερία, δικαιοσύνη, ισότητα βρίσκονται συνεχώς στο προσκήνιο. Προσφέρει στο θεατή την ευκαιρία να κάνει μία ψυχική… ενδοσκόπηση και ίσως αυτοκριτική για τα πεπραγμένα του.
Ο λόγος για την Κωνσταντίνα Νικολαΐδη που μίλησε στα epikaira.gr απαντώντας σε ερωτήματα που σχετίζονται με τέσσερις από τις παραστάσεις που σκηνοθετεί, «Η Παναγία των Παρισίων», “12 Ένορκοι”, «EVELYN EVELYN», «Ο Άνθρωπος χωρίς όνομα», αλλά και σε υπαρξιακά ερωτήματα που απασχολούν τον κάθε άνθρωπο, «Η συμπεριφορά και ο χαρακτήρας του ανθρώπου οφείλεται σε εξωγενείς, αλλά και εσωτερικούς παράγοντες. Ο άνθρωπος επηρεάζεται ως κοινωνικό ον και από τον περίγυρό του, αλλά επηρεάζει κιόλας ως ξεχωριστή μοναδική ύπαρξη. Η παιδεία που είναι μέρος της πολιτικής παίζει άκρως σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των συμπεριφορών και κατ’ επέκταση της κοινωνίας. Η εγωπάθεια και ο εγωκεντρισμός είναι ίσως το πιο βλαβερό δηλητήριο για την ψυχή του ανθρώπου» ανέφερε, μεταξύ άλλων, η γνωστή θεατρική σκηνοθέτιδα.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη:
–Η φετινή θεατρική σαιζόν είναι ακόμα μία «απαιτητική» περίοδος για εσάς. Μεταξύ άλλων σκηνοθετείτε την παράσταση -σημείο αναφοράς- «Η Παναγία των Παρισίων» που «ζωντανεύει» στο «Θέατρον» του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», με τη συμμετοχή ενός λαμπρού 20μελούς καστ, που «εκπέμπει» -το σημαντικότερο- ένα οικογενειακό κλίμα.
Το οικογενειακό κλίμα που εκπέμπει η παράσταση αυτή είναι και ο πυρήνας της και θα έλεγα ότι αυτός ο πυρήνας αποτελεί προϋπόθεση σε όλες τις δημιουργίες και τις συνεργασίες μου. Με ενδιαφέρει ο θίασος και οι συντελεστές να είναι αγαπημένοι μεταξύ τους και οι ηθοποιοί και οι τεχνικοί να πηγαίνουν κάθε μέρα στο θέατρο χαρούμενοι και με αίσθηση ευθύνης και σεβασμού απέναντι στην παράσταση και στους θεατές. Η Παναγία των Παρισίων είναι ένα μεγαλειώδες έργο το οποίο πιστεύω πως -με την πολύτιμη βοήθεια όλων των συντελεστών και φυσικά του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού- καταφέραμε να το αποδώσουμε με τέτοιο τρόπο ώστε να αφορά τόσο τους μικρούς όσο και τους μεγαλύτερους ηλικιακά θεατές (όπως και οι Άθλιοι). Να τους συγκινήσει, να τους κάνει να γελάσουν με την ψυχή τους και να τους αφήσει ανεξίτηλο μέσα τους το πολύτιμο μήνυμα της αγάπης και της συγχώρεσης. Δεν υπάρχει άλλο γιατρικό για τις ψυχές μας παρά η Αγάπη.
-Το musical EVELYN EVELYN ήλθε για πρώτη φορά στην Ελλάδα! Μετά τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο καθώς και άλλες μεγάλες πόλεις σε όλο τον κόσμο, παρουσιάζεται από τις 24 Ιανουαρίου στο θέατρο 104 για πρώτη φορά στη χώρα μας με ζωντανή μουσική και σε σκηνοθεσία δική σας. Πρόκειται για δύο σιαμαίες αδελφές που έρχονται αντιμέτωπες από τη γέννησή τους με τη σκληρότητα του κόσμου, με την εκμετάλλευση, τη βία, την απαξίωση, τον χλευασμό, την απομόνωση. Πείτε μας τα συναισθήματά σας αλλά και την ανταπόκριση του κοινού.
Ασχολήθηκα με πολύ όρεξη με το “Έβελυν Έβελυν“. Ήταν μια ιδέα της ηθοποιού Τζούλι Τσόλκα που μου το πρότεινε πριν δύο χρόνια. Άκουσα το μουσικό άλμπουμ της Amanda Palmer και του Jason Webley -τους οποίους θα έχουμε τη χαρά να υποδεχτούμε τον Μάρτιο καθώς θα ταξιδέψουν από την Αμερική για πρώτη φορά στην Ελλάδα για να δουν την παράστασή μας- μου άρεσε πάρα πολύ αυτή η παράξενη και σοκαριστική σε πολλά σημεία ιστορία των δύο σιαμαίων αδερφών, αλλά και η μουσική σύνθεση και θέλησα να ασχοληθώ με το συγκεκριμένο έργο. Η ιστορία των αδερφών Έβελυν Έβελυν παρόλο που θα λέγαμε ότι είναι μία ακραία ιστορία που δεν σε κάνει να ταυτίζεσαι άμεσα, έχει πολλά σημεία -περισσότερα απ’ όσα περίμενα- που μας αγγίζει όλους μας βαθιά -και τους συντελεστές και τους θεατές απ’ ό,τι βλέπω- και συγκινεί πολύ. Σε κάθε παράσταση γινόμαστε όλοι μάρτυρες της σκληρής και απάνθρωπης ζωής των αδερφών αυτών από τη μέρα της γέννησής τους έως το τέλος. Είναι μεγάλη μου χαρά και τιμή η συνεργασία μου με τους ηθοποιούς μου, καθώς και με την Χριστίνα Φωτεινάκη (χορογράφος) και όλους τους συντελεστές και το θέατρο 104. Τους ευχαριστώ γι’ αυτό το ταξίδι και πάνω απ’ όλους την Τζούλι.
-Κάθε χρόνο συνεργάζεσθε με δεκάδες αξιόλογους ηθοποιούς σε αρκετές παραστάσεις. Πείτε μου μία όμορφη ιστορία ή κάτι που θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας από όλη αυτή τη συναναστροφή.
Ευτυχώς υπάρχουν πολλές όμορφες ιστορίες σε όλες τις συνεργασίες μου. Η σχέση μου με τους ηθοποιούς είναι ανθρώπινη και ουσιαστική, όχι μόνο επαγγελματική ή καλλιτεχνική και νιώθω -όπως πιστεύω το νιώθουν και οι ίδιοι- ότι είμαστε κοντά ο ένας στον άλλον και στα όμορφα, αλλά και στα δύσκολα και υπάρχει εκτίμηση, θαυμασμός και σεβασμός. Δεν μπορώ να πω για μία μόνο όμορφη ιστορία, θα αδικούσα όλες τις υπόλοιπες, αλλά θα έλεγα ότι “Οι 12 ένορκοι” μου έχουν χαρίσει πάρα πολλές όμορφες αναμνήσεις να θυμάμαι τα 11 χρόνια που παρουσιάζονται στο θέατρο Αλκμήνη και συγκινούμαι όταν σκέφτομαι τι μεγάλο μέρος της ζωής μου αποτελεί αυτή η παράσταση.
-Στις παραστάσεις που διασκευάζετε θεατρικά και σκηνοθετείτε αναδεικνύονται υψηλά ιδεώδη όπως η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η ισότητα. Αυτές οι έννοιες άλλωστε είναι πάντα διαχρονικές και επίκαιρες «συμπλέοντας» ή μη με την ιστορία της ανθρωπότητας και «απασχολούν» την παγκόσμια κοινότητα. Είστε αισιόδοξη για το μέλλον ή οι έννοιες αυτές είναι «άπιαστες» στην ολότητά τους;
Για να είμαι ειλικρινής στον γήινο κόσμο μας αυτές οι έννοιες όντως είναι άπιαστες στην ολότητά τους. Είναι όμως αρετές που πρέπει πάντα ο άνθρωπος να θυμάται να κυνηγάει στη ζωή του κι ακόμα κι αν δεν μπορέσει η ανθρωπότητα να τις κατακτήσει απόλυτα ποτέ, κάθε στιγμή πρέπει ο καθένας μας με διαρκή επαγρύπνηση να τις αναζητεί σα να είναι ότι πιο πολύτιμο υπάρχει. Γιατί είναι.
«Η εγωπάθεια και ο εγωκεντρισμός είναι ίσως το πιο βλαβερό δηλητήριο για την ψυχή του ανθρώπου»
-Παρότι έχουν απήχηση (σ.σ. σε αρκετές περιπτώσεις) ιστορίες που αναδεικνύουν υψηλά ιδεώδη, δεν εντοπίζουμε ριζική μεταβολή στη νοοτροπία σε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Αρχικά, κατά τη γνώμη σας, ισχύει κάτι τέτοιο και αν ναι γιατί; Είναι θέμα «ουσιαστικής παιδείας», εγωκεντρισμού και εγωπάθειας, εξωγενών συνθηκών όπως η διαφθορά σε θεσμικούς φορείς;
Είναι όλα αυτά που αναφέρεις. Η συμπεριφορά και ο χαρακτήρας του ανθρώπου οφείλεται σε εξωγενείς, αλλά και εσωτερικούς παράγοντες. Ο άνθρωπος επηρεάζεται ως κοινωνικό ον και από τον περίγυρό του, αλλά επηρεάζει κιόλας ως ξεχωριστή μοναδική ύπαρξη. Η παιδεία που είναι μέρος της πολιτικής παίζει άκρως σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των συμπεριφορών και κατ’ επέκταση της κοινωνίας. Η εγωπάθεια και ο εγωκεντρισμός είναι ίσως το πιο βλαβερό δηλητήριο για την ψυχή του ανθρώπου.
-Συνεχίζεται και φέτος η παράσταση «Ο Άνθρωπος χωρίς όνομα» στο θέατρο «Αποθήκη» (σ.σ. κάθε Δευτέρα και Τρίτη) που έχει διθυραμβικές κριτικές από το κοινό σε γνωστή ιστοσελίδα του πολιτισμού, επομένως οι: Θανάσης Κουρλαμπάς, Ορέστης Τρίκας, Ντορέττα Παπαδημητρίου και Φώτης Κουτρουβίδης κάτι… καλό θα κάνουν. Για ποιούς λόγους πρέπει να δουν τη συγκεκριμένη παράσταση οι θεατρόφιλοι;
Τελειώνοντας η παράσταση “Άνθρωπος χωρίς όνομα” ο θεατής θα αναρωτηθεί ποιος πραγματικά είναι. Ποιος είναι πέρα από τις ταμπέλες τις οποίες ο ίδιος επέλεξε να τον καθορίζουν ή άλλοι του φόρεσαν. Το κύρος, τα χρήματα, το επάγγελμα, η εξουσία, η ηλικία, η οικογενειακή κατάσταση, η εμφάνιση. Οτιδήποτε δεν είναι πραγματικά βαθιά δικό μας, αλλά νομίζουμε λανθασμένα ότι μας προσδιορίζει. Αυτό καταλήγει να ψάχνει και ο ήρωας της ιστορίας μας ο συνταγματάρχης Σαμπέρ του Ονορέ ντε Μπαλζάκ ο οποίος άθελά του, χάνοντας την ταυτότητά του και αναζητώντας την, βρίσκει μια βαθύτερη πιο αληθινή και πιο ουσιαστική ταυτότητα. Αυτό το ταξίδι δεν μπορεί να γίνει φυσικά αναίμακτα. Σ’ αυτό το ταξίδι ουσιαστικής αναζήτησης του εαυτού ο άνθρωπος πολύ πιθανό να χάσει πολλά πράγματα και πολλούς ανθρώπους από δίπλα του. Αλλά όσο μεγάλο κι αν είναι το τίμημα, το κέρδος του να ανακαλύψεις την πηγή και την ουσία της ύπαρξής σου, καθώς και τον θεϊκό προορισμό σου αξίζει κάθε απώλεια και κάθε πληγή.
Ποιά είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον;
Συνήθως δεν προγραμματίζω από πολύ νωρίς και δεν κάνω σχέδια. Προχωρώντας και βλέποντας. Μου αρέσει να ζω την πορεία της κάθε παράστασής μου -όχι μόνο δηλαδή την δημιουργία της κατά την περίοδο των προβών- και να είμαι κοντά της, οπότε αυτή τη στιγμή βρίσκομαι κοντά σε τέσσερις παραστάσεις μου τις οποίες χαίρομαι και καμαρώνω πολύ. Το σίγουρο είναι ότι οτιδήποτε προκύψει καλλιτεχνικά στο μέλλον θα είναι όπως πάντα κάτι που θα με αντιπροσωπεύει βαθιά και θα δώσω όλο μου το είναι. Δεν διεκπεραίωσα ποτέ καμία μου δημιουργία και ούτε θα το κάνω. Μέσα σε κάθε παράσταση βρίσκεται ένα κομμάτι μου και θέλω να το δίνω μόνο σε ότι έχει να προσφέρει κάτι αληθινό και ουσιαστικό στις ψυχές των θεατών. Κάθε παράσταση είναι ένα δώρο προς τον θεατή που θέλω να φτιάχνω με προσοχή, τόσο το περιτύλιγμα, όσο και το περιεχόμενο.
