Ιωάννης Χρ. Ιακωβίδης- Διδάκτωρ Κοινωνιολογίας του Παντείου
Πανεπιστημίου, φιλόλογος, ιστορικός , πολιτικός επιστήμων, ειδικός επιστημονικός
συνεργάτης στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ και συγγραφέας
Ο γράφων, πρόσφυγας από την κατεχόμενη Λάπηθο της επαρχίας Κερύνειας μαζί με την αείμνηστη σύζυγό του Νίκη Παναρέτου εκ Πάφου , διατελέσασα φιλόλογο στο 1ο Γυμνάσιο Αχαρνών και τις δύο μικρές κόρες τους , Χρυστάλλα και Μαρία, εγκαταστάθηκε στις Αχαρνές τον Αύγουστο του 1988, μετά τον μόνιμο διορισμό του στη Χώρα Μεσσηνίας, στης οποίας το Λύκειο δίδαξε από τον Σεπτέμβριο του 1983 έως τον Ιούνιο του 1988. Από τον Σεπτέμβριο συνέχισε το έργο του στο 1ο Γενικό Λύκειο Αχαρνών (Είναι ένα εκ των παλαιοτέρων της Αττικής , το οποίο ιδρύθηκε το 1889-1890 και το 2025 εόρτασε τα 135 του έτη, με Διευθύντρια την Δρα Μαριάννα Βενούτσου, φιλόλογο . Βλ. ενδεικτικά : «Εκδήλωση εορτασμού των 135 χρόνων λειτουργίας του 1ου ΓΕΛ Αχαρνών», στο http://1lyk-acharn.att.sch.gr, 18/05/2025 και Ιωάννης Χρ. Ιακωβίδης, «135 χρόνια από την ίδρυση του 1ου Γενικού Λυκείου Αχαρνών», στο www.epikaira.gr, 10 Ιουνίου, 2025), επί σειρά ετών, μέχρι που συνταξιοδοτήθηκε το 2013. (Με δεκαετή περίοδο απουσίας του από το σχολείο ,κατά το διάστημα κυρίως 2001-2011 λόγω μεταπτυχιακών σπουδών, εκπόνησης της διδακτορικής του διατριβής , διδασκαλίας του, ως αποσπασμένου εκπαιδευτικού στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και της ετήσιας θητείας του, ως Σχολικού Συμβούλου Φιλολόγων στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Β΄ Αθήνας το 2011)
Ο ίδιος αγαπά τις Αχαρνές και τις θεωρεί δεύτερη πατρίδα του. Καρπός αυτών των συναισθημάτων για την πόλη είναι και βιβλίο του που εκδόθηκε το 2023. ( Πρόκειται για το έργο του με τίτλο Αχαρναί. Ιστορία, άλλες εκφάνσεις της πόλης και « Αχαρνέων Αναμνήσεις». Από το 1988 δεύτερη αγαπημένη πατρίδα για ένα ζευγάρι Κυπρίων. Σύντομο αφιέρωμα: 200 χρόνια από την Εθνεγερσία του 1821 κυρίως στην Αττική, πρόλογος: Μητροπολίτης Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως κ. Αθηναγόρας, Αθήνα: Ζενίθ, Μάρτιος 2023) Δύο σύλλογοι τον τίμησαν με την ιδιότητα του επιτίμου μέλους τους . (Είναι ο Όμιλος Φίλων Δημοτικής Πινακοθήκης «Χρήστος Τσεβάς» Αχαρνών (2016) , και η «Κίνηση Πολιτών για την ανάδειξη του Αρχαίου Θεάτρου Αχαρνών “ΕΠΙΣΚΗΝΙΟΝ”»(2023)
Υπάρχουν διάφοροι Σύλλογοι στις Αχαρνές ( Βλ. ενδεικτική καταγραφή στο « Σύλλογοι, σωματεία και ενώσεις -Αχαρνές», βάσει του « Χρυσού Οδηγού» του Ο.Τ.Ε.) : π.χ. α. λαογραφικοί και πολιτιστικοί, ( Καταγράφονται ενδεικτικά οι Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Αχαρνών(Ι.Λ.Ε. Α.), Λύκειο Ελληνίδων Αχαρνών, Φιλότεχνη Λέσχη Αχαρνών, Σύλλογος Θεσσαλών Αχαρνών, Ένωση Ηπειρωτών Αχαρνών , Σύλλογος Ποντίων Μενιδίου και Αττικής ο «Ευκλείδης», Σύλλογος Πελοποννησίων Αχαρνών «Θεόδωρος Κολοκοτρώνης», Σύλλογος Κρητών Αχαρνών, Λαογραφικός Χορευτικός Σύλλογος Αχαρνών «Ο Κόκκινος Μύλος», Λαογραφική Εταιρεία Θρακομακεδόνων «Αριστοτέλης» κ.λπ.) β. επαγγελματικοί και κοινωνικοί φορείς ( Ενδεικτικά οι Σύλλογος Τριτέκνων Αχαρνών, Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία – Παράρτημα Αχαρνών και Φυλής, Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Εθελοντών Αιμοδοτών (ΠΟΣΕΑ): έχοντας ως έδρα τις Αχαρνές, συντονίζει την εθελοντική αιμοδοσία , Ένωση Γονέων και Κηδεμόνων Δήμου Αχαρνών, Σύλλογος Εργαζομένων Δήμου Αχαρνών, Ένωση Γυναικών Ελλάδας( Παράρτημα Αχαρνών) , Ένωση Τεχνιτών και Εργατών Οικοδόμων Αχαρνών, Κτηνοτροφικός Σύλλογος Περιφέρειας Αττικής “Άγιος Γεώργιος”, Κυνηγετικός Σύλλογος Αχαρνών κ.λπ.), γ. τοπικοί και εξωραϊστικοί Σύλλογοι, (Αναφέρονται ενδεικτικά οι Εξωραϊστικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Βαρυμπόμπης, Σύλλογος Κατοίκων Ολυμπιακού Χωριού, Σύλλογος Εξωραϊστικός Αγίου Δημητρίου, Σύλλογος Εξωραϊστικός και Εκπολιτιστικός Άνω Αχαρνών και Σύλλογος Εξωραϊστικός Πολιτιστικός “Άγιος Ιωάννης” κλπ.) και δ. αθλητικοί και άλλοι Όμιλοι ( Ενδεικτικά οι Ε.Ο.Σ. Αχαρνών (Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος) Όμιλος Φίλων του Δάσους, Γυμναστικός Σύλλογος Άρτεμις Αχαρνών, Varibopi Dog Sport and Train (Κυναθλητικός Όμιλος), Αθλητικός Σύλλογος Tae Kwon Do Αχαρνών, Ολυμπιακή Φλόγα Αχαρνών κλπ.)
β. Η Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Αχαρνών (Ι.Λ.Ε.Α.)
Ωστόσο στο παρόν κείμενο παρατίθενται στοιχεία για την Ι.Λ.Ε.Α. που κατεξοχήν αποτελεί μαζί με το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο τον θεματοφύλακα της μνήμης και της παραδόσεως των Αχαρνών. Ο γράφων έκρινε σκόπιμο να παρουσιάσει την ανωτέρω πολιτιστική Εταιρεία λόγω της πολυσχιδούς της δράσεως. Ταυτόχρονα αποτελεί μέλος της, παρακολουθεί συχνά εκδηλώσεις της και τον βοήθησε σημαντικά κατά τη συγγραφή του ανωτέρω πονήματός του για τις Αχαρνές. Ευχαριστεί τα -κατά καιρούς -Δ.Σ και τη γραμματεία , ιδιαίτερα από το 2020 και εξής. Απευθύνει ευχαριστίες κυρίως στον τέως Πρόεδρο της Ι.Λ.Ε.Α. , Γιώργο Φυτά, για τον Χαιρετισμό και την εν γένει στήριξή του, κατά τη συγγραφή του εκδοθέντος το 2023 βιβλίου του.
- Η ίδρυση , οι δράσεις και οι φορείς με τους οποίους συνεργάζεται η Ι.Λ.Ε.Α
H σύσταση της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Αχαρνών (Ι.Λ.Ε.Α.) έλαβε χώρα το 1981 και τα μέλη της είναι 600. Υπό την ευθύνη της λειτουργεί το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Αχαρνών, διοργανώνονται Συμπόσια Λαογραφίας και Ιστορίας, εκθέσεις και άλλες εκδηλώσεις και προβαίνει στην έκδοση βιβλίων. Η Ι.Λ.Ε.Α. συνεργάζεται με την Ακαδημία Αθηνών, το Υπουργείο Πολιτισμού, το Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, τα Μουσεία αφενός της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου – Ευταξία και Μπενάκη και αφετέρου του Νοσοκομείου «Σωτηρία», τον ΕΟΣ Αχαρνών, τον Σύλλογο Φίλων του Τατοΐου, τον Όμιλο Φίλων Δημοτικής Πινακοθήκης “Χρήστος Τσεβάς” και το ΕΠΙΣΚΗΝΙΟΝ – Κίνηση Πολιτών για την ανάδειξη του Αρχαίου Θεάτρου Αχαρνών. (Βλ. ενδεικτικά https://www.ilea.gr . «ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΛΕΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ», https://ileamousio.wordpress.com και «Ιστορική & Λαογραφική Εταιρεία των Αχαρνών», στο https://acharnes.by.citymobile.gr )
Συνεργάζεται ακόμη με το « Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου» το οποίο συστάθηκε το 2016 -κατόπιν Προεδρικού Διατάγματος- αποτελεί Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου και αποσκοπεί στη δημιουργία δομών και προγραμμάτων που ενισχύουν την κοινωνία στους σημαντικούς τομείς της Παιδείας, της Υγείας , της Θρησκείας, του Πολιτισμού και της Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Το κοινωφελές έργο της οικογένειας Μαρτίνου πραγματοποιείται εκ παραλλήλου και διά μέσου της “Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας Πολιτιστικού και Κοινωφελούς Έργου ΑΙΓΕΑΣ”, της οποίας η δραστηριοποίηση λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα και αλλού από το 2015, με την παραγωγή σημαντικού έργου σε τομείς που ενδιαφέρουν το Ίδρυμα. ( «Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου, στο https://www.iamm.gr. και στο https://www.iamm.gr › aegeas-amke)
- Το Μουσείο της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Αχαρνών
α.1. Το ιστορικό της ιδρύσεώς του – Ο σεισμός του 1999
Μέλη του Ορειβατικού Συλλόγου Αχαρνών άρχισαν το 1977, ως ομάδα, να συλλέγουν αντικείμενα καθημερινής χρήσεως, διότι ήθελαν τη συγκέντρωση, καταγραφή και διαφύλαξη της ιστορίας και του πολιτισμού των Αχαρνών. Αποσκοπούσαν στη δημιουργία ενός συνόλου επισκέψιμων εκθεμάτων, ως παρακαταθήκης για τις μέλλουσες γενεές. Ο πλούτος αυτής της συλλογής κατέστησε αναγκαία τη σύσταση ενός χωριστού και ανεξάρτητου φορέα διαχειρίσεως και αναδείξεώς του , με αποτέλεσμα την ίδρυση το 1981 της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Αχαρνών. Παραδόθηκαν τα αντικείμενα στην ΙΛΕΑ, η οποία από τότε εδρεύει στην κεντρική πλατεία του Αγίου Βλασίου , συγκεκριμένα στο παλαιό Δημαρχείο της πόλεως των Αχαρνών. Το ίδιο έτος , η Υπουργός Πολιτισμού, Μελίνα Μερκούρη και ο τότε συντοπίτης Υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας, Ευστάθιος (Στάθης) Γιώτας, εγκαινίασαν το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Αχαρνών. Εξαιτίας του καταστροφικού σεισμού του 1999, το οίκημα είχε υποστεί εκτεταμένες ζημιές, για αυτό επιβλήθηκαν αφενός η αναστολή της λειτουργίας του και αφετέρου η μεταφορά και ασφαλής αποθήκευση των αντικειμένων.
α. 2. Επαναλειτουργία του Μουσείου
Το Μουσείο επαναλειτούργησε , τον Οκτώβριο του 2011, ως ένα εκ των πλέον συγχρόνων και άρτια οργανωμένων Μουσείων της Αττικής. Σε αυτό συνέβαλαν επιστημονικά οι Σόνια Χαραλαμπίδου, καθηγήτρια του Ε.Μ.Π. – Μουσειολόγος , Μισέλ Ροσιέ και Κριστιάν Λασκαρίδη, Αρχιτέκτονες -Μουσειολόγοι και η ομάδα τους.
Κυρίως οι δωρεές και αγορές κατοίκων έχουν εμπλουτίσει τις συλλογές του Μουσείου. Υπερβαίνουν αριθμητικά τις 25.000 αντικείμενα τα οποία αναπαριστούν τον τρόπο ζωής και τις συνήθειες των Αχαρνέων από την περίοδο της οθωμανικής αυτοκρατορίας μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα.
Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές για την απαιτούμενη θερμοκρασία και υγρασία , για τον κατάλληλο φωτισμό και τη σωστή συντήρηση των εκθεμάτων, ένα μέρος αυτών εκτίθεται στις αίθουσες , ενώ παράλληλα προβάλλονται σε οθόνες φωτογραφίες και σημαντικά ιστορικά έγγραφα . ( Βλ. ενδεικτικά: «Μουσείο Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Αχαρνών», στο https://museumfinder.gr και «Η ιστορία του Μουσείου», στο https://www.ilea.gr)
- Εκδόσεις- Συμπόσια και Εκπαιδευτικά προγράμματα
Η Ι.Λ.Ε.Α εκ παραλλήλου προωθεί εκδοτικά πονήματα τα οποία σχετίζονται με την Ιστορία και Λαογραφία των Αχαρνών. Ορισμένα έργα των εκδόσεων της Ι.Λ.Ε.Α, του Δημήτρη Γιώτα , Ιστοριοδίφη, διατίθενται δωρεάν και κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να τα αναζητήσει στο Διαδίκτυο.(«ΙΛΕΑ: Καλώς ήρθατε», στο https://www.ilea.gr)
Ακόμη από τον Μάρτιο του 1988 έχει διοργανώσει το 1ο Συμπόσιο Ιστορίας και Λαογραφίας Βορείου Αττικής και -μετά από εννέα έτη- τον Οκτώβριο του 2011, το 10ο Συμπόσιο Ιστορίας και Λαογραφίας της Αττικής( «ΙΛΕΑ : Καλώς ήρθατε», στο https://www.ilea.gr)
Υπάρχουν δύο εκπαιδευτικά προγράμματα του Μουσείου , το πρώτο είναι «Ο Μαστραπούλης μια μέρα στο μουσείο» και το δεύτερο «Ο Μαστραπούλης και ο Φούντης, μια μέρα στο Μουσείο» είναι το δεύτερο εγκεκριμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα.( «ΙΛΕΑ : Καλώς ήρθατε», στο https://www.ilea.gr)
- Το λεύκωμα της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Αχαρνών
Εισαγωγή
Η ανωτέρω αναφερθείσα «Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρία Πολιτιστικού και Κοινωφελούς Έργου ΑΙΓΕΑΣ»- μεταξύ άλλων- ενισχύει τη «διά βίου» μάθηση μέσω δωρεών στη λειτουργία ή τη δημιουργία νέων Βιβλιοθηκών Μουσείων και άλλων Πολιτιστικών Φορέων , ενθαρρύνει την εκδοτική δραστηριότητα και προωθεί οικονομικά την επιστημονική έρευνα. ( «Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου», ό. π., στο https://www.iamm.gr › aegeas-amke»)
Σε αυτό το πλαίσιο ανέλαβε και την έκδοση του Λευκώματος « Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Αχαρνών (Ι.Λ.Ε.Α.), Αθήνα: Ι.Λ.Ε.Α.-Αιγέας ΑΜΚΕ Πολιτιστικού και Κοινωφελούς Έργου, Νοέμβριος 2019»
Στη μεγάλη αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός», η Iστορική και Λαογραφική Εταιρεία Αχαρνών (Ι.Λ.Ε.Α.) παρουσίασε ενώπιον πολυπληθούς ακροατηρίου το επετειακό της Λεύκωμα, τον Δεκέμβριο του 2019, διότι είχαν συμπληρωθεί 40 έτη από τη σύστασή της. Η έκδοση αυτή περιλαμβάνει 570 αρχειακές ανέκδοτες φωτογραφίες, μερικές εκ των οποίων τοποθετούνται χρονικά στην πρώτη περίοδο ανάπτυξης της φωτογραφικής τέχνης στη χώρα μας. ( «Τι κρύβει στις σελίδες του το Λεύκωμα της ΙΛΕΑ;», στο menidiatis.blogspot.com›, 19 Δεκ 2019. «Το λεύκωμα για την ιστορία των Αχαρνών από την ΙΛΕΑ είναι γεγονός », στο https://www.parnesnews.gr, 23Δεκ 2019 .Για την πλήρη βιβλιοκρισία βλ. Ιακωβίδης, Αχαρναί. Ιστορία, άλλες εκφάνσεις της πόλης και « Αχαρνέων Αναμνήσεις». Από το 1988 δεύτερη αγαπημένη πατρίδα για ένα ζευγάρι Κυπρίων…, ό. π., σελ. 129-135 )
Επιχειρείται μέσα από τις 420 σελίδες του η αναβίωση της ιστορικής μνήμης της περιοχής τωνΑχαρνών. ( Για την ιστορική μνήμη και συναφείς έννοιες βλ. ενδεικτικά Maurice Halbwachs, Η συλλογική μνήμη: επιστημονική επιμέλεια-πρόλογος: Άννα Μαντόγλου, μετάφραση: Τίνα Πλυτά, Αθήνα: Παπαζήσης, 2013 κ, λ π.).
Αυτό το εμπεριστατωμένο εγχείρημα πραγματοποιήθηκε με τη χορηγία της ΑΙΓΕΑΣ-ΑΜΚΕ και την ευγενή φροντίδα του Αθανασίου Μαρτίνου. Την έκδοση επιμελήθηκαν οι επιστημονικές ομάδες της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Αχαρνών (Ι.Λ.Ε.Α.) και της ΑΙΓΕΑΣ-ΑΜΚΕ, όπως επίσης και η διαπρεπής φωτογράφος, Μαρία Στέφωση. Τον τόμο είχαν παρουσιάσει οι Ευάγγελος Καραμανές, Διευθυντής Ερευνών και Διευθύνων το Κέντρον Ερεύνης και Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, Λεωνίδας Κουρής, διατελέσας Νομάρχης Ανατολικής Αττικής, Αναστασία Λαζαρίδου, δρ Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του ΥΠΠΟΑ και Γιώργος Φυτάς, Έφορος Αρχείου, τέως Πρόεδρος ΙΛΕΑ. (Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Αχαρνών (Ι.Λ.Ε.Α.), Αθήνα: Ι.Λ.Ε.Α.-Αιγέας ΑΜΚΕ Πολιτιστικού και Κοινωφελούς Έργου, Νοέμβριος 2019. «Τι κρύβει στις σελίδες του το Λεύκωμα της ΙΛΕΑ;», ό. π.)
Τι περιέχει το βιβλίο
Το πόνημα περιλαμβάνει τα εξής κεφάλαια: Ι. «Ο κύκλος της ζωής: Γάμος – Οικογένειες-Διασκέδαση -Τελευτή του βίου», ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ. 23-134)
ΙΙ. «Διαβίωση: Οικογενειακή οικονομία – Αγροτική ζωή- Επαγγέλματα -Αποδημία ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.135-192) και ΙΙΙ. «Πνευματικός βίος: Θρησκευτικά αντικείμενα-Πνευματικοί τόποι-πανηγύρια», ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.193-236)
IV.«Νους υγιής εν σώματι υγιεί: Εκπαίδευση -Αθλητισμός -Προσκοπισμός-Αναψυχή», (Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.237- 284) V. «Συμμετοχή στους εθνικούς και κοινωνικούς αγώνες: Πορτραίτα στρατιωτικών-Βαλκανικοί Πόλεμοι-Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος -Μικρασιατική Καταστροφή -Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος- Κατοχή- Στρατιωτικά κειμήλια- Κοινωνικοί αγώνες», ( Ι. Λ. Ε. Α., ό. π., σελ.285-360) VI. «Ιδιωτικά αρχεία: Αρχείο Στρατηγού Ιωάννη Στριφτού -Αρχείο οπλαρχηγού Σταματίου Βερτσέκου – Αρχείο Αλέξανδρου Πάντου-Αρχείο Εμμανουήλ και Αικατερίνης Κριαρά – Αρχείο Χρήστου Τσεβά» ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.361-396) και VIΙ. «Πάρνηθα, η γενέθλια γη: Σανατόριο Πάρνηθας- Τατόι-Τύμβος του Σοφοκλή». ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.397-416)
Στον χαιρετισμό της η πρόεδρος της Ι.Λ.Ε.Α., Ειρήνη Λιόση, επισημαίνει,
ανάμεσα σε άλλα, ότι αυτό το εκδοτικό επίτευγμα έχει την αφετηρία του πριν από 40
έτη «(…) με τη συλλογή των πρώτων αντικειμένων, φωτογραφιών και εγγράφων
και την ταυτόχρονη καταγραφή της ιστορίας του δωριζόμενου κειμηλίου (έτος,
πρόσωπα ,συγγενείς, μικρά παραλειπόμενα κλπ. Έτσι χτίστηκε σιγά-σιγά στα αρχεία
της Ι.Λ.Ε.Α. ένα μικρό αρχείο για κάθε οικογένεια που έζησε σε τούτο τον τόπο και
φτάσαμε στο σήμερα.(…)» ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.11 )
Πρόλογος και Χαιρετισμοί
Στον πρόλογό του ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως κ. Αθηναγόρας, αφού παραθέσει μερικές σκέψεις του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μιχαήλ Γ. Μερακλή, για τη σημασία της Λαογραφίας ως επιστήμης, αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι το Λεύκωμα αυτό «δεν αποτελεί απλώς μία Ιστορική Μαρτυρία» αλλά και «ένα συνδετικό κρίκο, “ανοξείδωτο” και αδιάσπαστο, που συνδέει το λαμπρό παρελθόν του ευλογημένου τόπου των Αχαρνών, με ένα ελπιδοφόρο μέλλον, που θα το χαρακτηρίζει η πρόοδος και προκοπή σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής.(…)» ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.13-14)
Η πρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου Αχαρνών, Εύα Μπάλλιου, στον χαιρετισμό της επισημαίνει ότι «(…)οι τόποι ξεχνιούνται και σταματούν να προοδεύουν, όταν οι άνθρωποι παύουν να τους αγαπούν και πλέον λησμονούν το παρελθόν τους. (…)Ο Ε.Ο.Σ. Αχαρνών με τη δημιουργία της Ι.Λ.Ε.Α .εκπλήρωσε το χρέος του για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς τόσων αιώνων.(…)» ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.15)
O έφορος Αρχείων Ι.Λ.Ε.Α., Γιώργος Φυτάς, υπογραμμίζει στο προλογικό του σημείωμα, μεταξύ άλλων, ότι υπάρχουν «(…) πολλές φωτογραφίες που φέρουν σφραγίδες ορισμένων από τους πρωτοπόρους της φωτογραφικής τέχνης στην Ελλάδα, με τις παλαιότερες εξ αυτών να χρονολογούνται στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Σκηνές από την καθημερινή ζωή των Μενιδιατών αιχμαλωτίζονται από τον φακό του Φίλιππου Μαργαρίτη, του Νικόλαου Παντζόπουλου, του Γεώργιου Μωραϊτη, του Π. Σωτηρόπουλου, του Χρήστου Μηλιώνη, του Ι. Καλλιγέρη, του Πέτρου Πουλίδη, της Έλλης Σεραϊδάρη (Nelly), των αδελφών Μεγαλοκονόμου και πολλών άλλων. Συνάμα δεν πρέπει να ξεχνάμε και τον περίφημο“ φωτο- κινησιογράφο” του Μενιδίου, Γιώργο Μπίρη.(…)» Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται, μεταξύ άλλων, «στον Αθανάσιο Μαρτίνο, διότι αγκάλιασε εξαρχής και υλοποίησε το όραμά μας: το όραμα δηλαδή της διατήρησης και ανάδειξης της ιστορικότητας και πολιτιστικής ταυτότητας των Αχαρνών». ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.16-17. Ο Αθανάσιος Μαρτίνος είναι μεγάλος δωρητής και επίτιμο μέλος της Ι.Λ.Ε.Α. https://1821.cycladic.gr. )
Παρατίθενται, εν συνεχεία, βιβλιογραφία για τις Αχαρνές, ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.18) φωτογραφικό υλικό για το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Αχαρνών το οποίο ίδρυσε το 1977 ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος (Ε.Ο.Σ.) Αχαρνών επί προεδρίας Νώντα Νίκα, εγκαινίασε το 1982 η τότε υπουργός Πολιτισμού, Μελίνα Μερκούρη και για το πρώτο διοικητικό συμβούλιο της Ι.Λ.Ε.Α., το ίδιο έτος, με πρόεδρο τον Δημήτρη Γιώτα και τους Ματούλα Στριφτού-Βάθη, Γιώργο Πανουργιά και Ντίνο Βρεττό (δήμαρχο Αχαρνών), Σωτήρη Παρθενίου, Ελένη Νίκα και Νώντα Νίκα, Χρήστο Τσεβά και Ελένη Βερτσέκου-Νίκα. Ιδρυτικά μέλη της Ι.Λ.Ε.Α. υπήρξαν οι Βασίλης και Νώντας Νίκας, οι οποίοι διετέλεσαν πρόεδροι του (Ε.Ο.Σ.). ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.19)
Στοιχεία για την Ι.Λ.Ε.Α.
Καταγράφονται ακόμη στοιχεία για την Ι.Λ.Ε.Α. που ιδρύθηκε το 1981, συνεργάζεται με την Ακαδημία Αθηνών, το Υπουργείο Πολιτισμού, μουσεία και άλλους πολιτιστικούς φορείς. Έχει ως στόχο να διαφυλάξει την πολιτιστική, ιστορική και λαογραφική κληρονομιά των Αχαρνών. ( Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.20. «Λαυρεωτική /Λαογραφία -Ανατολική Αττική, Μεσόγεια», στο petros filippou.gr (παρατίθεται βιβλιογραφία)
Πρόεδροί της ήταν οι : Δημήτρης Γιώτας (1981-1983 και 1985-1991), Ελένη Βερτσέκου- Νίκα (1983-1985), Γιάννης Ματουκάς (1991-2006), Ανδριανή Κατσιγιάννη (2006-2010) και Γιώργος Φυτάς (2010-2018). (Ι.Λ.Ε.Α., ό. π., σελ.21: τα επίτιμα μέλη είναι οι Χρήστος Καλογράνης, Βασίλειος και Ευγενία Λαδά, Αθανάσιος Μαρτίνος, Χαράλαμπος Φυτάς και Δημήτρης Γιώτας, Χρήστος Τσεβάς, Ντίνος Βρεττός, Καίτη Παπανίκα, Βασίλης Νίκας, αδελφοί Αλέξανδρος και Κωνσταντίνος Φυτάς, Μαρία Κατάρα, Λεωνίδας Κουρής, αδελφοί Γεώργιος και Δημήτριος Σωτηρίου.
Μετά τις εκλογές της 12ης Φεβρουαρίου 2023 προέκυψε η εξής σύνθεση του Δ.Σ. της Ι.Λ.Ε.Α.: πρόεδρος: Γεώργιος Φυτάς, αντιπρόεδρος: Ειρήνη Λιόση και ταμίας: Γεώργιος Τσαμάλης, γενική γραμματέας: Μαργαρίτα Κλαδιά, διευθύντρια Μουσείου: Ελένη Δίελα και έφορος Αρχείου: Ιωάννης Μουστακάτος, έφορος υλικού: Φωτεινή Ράπτη, υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων: Αντωνία Δημητρακοπούλου και ειδική γραμματέας: Αναστασία Κατάρα. Η σύνθεσή του είναι η ίδια με αυτήν του προηγούμενου Δ.Σ. (2020-2023). Γραμματέας της Ι.Λ.Ε.Α. είναι η Χριστίνα Κεσίδη.( Ηλεκτρονικό μήνυμα της Ι.Λ.Ε.Α., 17 Φεβρουαρίου 2023 (Πρακτικό 1ο, 17 Φεβρουαρίου 2023) και Ιακωβίδης, Αχαρναί. Ιστορία,…, ό. π., σελ.135 και 139)
Κοπή βασιλόπιτας και αναγόρευση τριών επιτίμων μελών , Ορειβατικός Σύλλογος Αχαρνών, 4 Φεβρουαρίου 2024
Στις 4 Φεβρουαρίου 2024 πραγματοποιήθηκαν η κοπή της βασιλόπιτας της Ι.Λ.Ε.Α. και η ετήσια Γενική Συνέλευση στο οίκημα του Ορειβατικού Συλλόγου Αχαρνών. Κατά τη διάρκεια της εκδηλώσεως τιμήθηκαν για την προσφορά τους και αναγορεύθηκαν επίτιμα μέλη της Ι.Λ.Ε.Α. οι Πέτρος Φιλίππου, Μαρία Μίχα, και Σωτήρης Παρθενίου. (Ηλεκτρονικό μήνυμα της ΙΛΕΑ, στο https://www.facebook.com,, 7-10 Φεβρουαρίου 2024)
Αναγόρευση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως κ. Αθηναγόρα σε επίτιμο μέλος της Ι.Λ.Ε.Α., 11 Φεβρουαρίου 2026
Ανήμερα της εορτής του προστάτη της πόλης μας, Αγίου Βλασίου, πραγματοποιήθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αχαρνών, το «Πέτρινο» , στις 11 Φεβρουαρίου 2026 , η παρουσίαση της πορείας των εργασιών αποκαταστάσεως του ομώνυμου Καθεδρικού Ναού εκ μέρους του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως κ. Αθηναγόρα και του Δημάρχου Αχαρνών κ. Σπύρου Βρεττού. Ταυτόχρονα, η Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Αχαρνών , τίμησε τον Σεβασμιώτατο αναγορεύοντάς τον επίτιμο μέλος της, « σε αναγνώριση της πολύτιμης κοινωνικής του προσφοράς και της συνολικής πνευματικής του συμβολής στην Ιστορία, στη Λαογραφία και στον Πολιτισμό των Αχαρνών». (Ηλεκτρονικό μήνυμα της ΙΛΕΑ , 13 Φεβρουαρίου 2026)
Κοπή βασιλόπιτας και εκλογές για την ανάδειξη νέου Δ.Σ. της Ι.Λ.Ε.Α. ,15 Φεβρουαρίου 2026
Στις 15 Φεβρουαρίου 2026 , πραγματοποιήθηκε η κοπή της βασιλόπιτας της Ι.Λ.Ε.Α..
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν οι Βουλευτές Γιώργος Βλάχος, Στέλιος Πέτσας, Στέλιος Φωτόπουλος, εκ μέρους του Βουλευτή Μάκη Βορίδη η Βαλ Μαρί Σταματιάδου, ο Αντιπεριφερειάρχης Αν. Αττικής Δημήτρης Δαμάσκος, η Περιφερειακή Σύμβουλος Αν. Αττικής Βίκυ Καβαλλάρη, οι Αντιδήμαρχοι Νίκος Δαμάσκος και Γιάννης Νίκας, ο πρώην Δήμαρχος Σαρωνικού και Επίτιμο Μέλος της Ι.Λ.Ε.Α. Πέτρος Φιλίππου, ο πρώην Δήμαρχος Σαρωνικού Γιώργος Σωφρόνης, ο Πρόεδρος ΔΕΕΠ Αν. Αττικής Μιχαήλ Αργυρούδης και τα μέλη Μαρία Γκούβρα και Γιώτα Γιαννάκου, η πρ. Πρόεδρος ΔΕΕΠ Αν. Αττικής Βανίτα Σωφρόνη, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Αναπτυξιακής Γιάννης Μίχας, η Πρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου Αχαρνών Εύα Μπάλλιου, η Πρόεδρος του Επισκηνίου και Επίτιμο Μέλος της Ι.Λ.Ε.Α. Μαρία Μίχα, εκ μέρους της Φιλότεχνης Λέσχης η Ευτυχία Παράσχου και η Λιάνα Διαμαντοπούλου, η Πρόεδρος του Ομίλου Φίλων Δημοτικής Πινακοθήκης «Χρήστος Τσεβάς» Νικολέττα Μπεκιάρη, η Αντιπρόεδρος Αναστασία – Βασιλική Τσαμάλη και τα μέλη Ηλιάννα Δημητροκάλη και Αμαλία Τσολάκη, ο Πρόεδρος της Αντικαρκινικής Εταιρείας Αχαρνών & Φυλής Παναγιώτης Καζανάς, ο Πρόεδρος του Κυνηγετικού Συλλόγου και Πρόεδρος ΔΗΜ.Τ.Ο. Ν. Δημοκρατίας Αχαρνών – Θρακομακεδόνων Πέτρος Μαρίνης, η Πρόεδρος του Λυκείου Ελληνίδων Αχαρνών Αναστασία Βενετσάνου και τα μέλη Ελένη Φυτά – Μουστακάτου, Μαρία Λιόση και Ελένη Ελευθεράκου, ο Νίκος Σιδηρόπουλος από τους Εθελοντές Αχαρνών- Θρακομακεδόνων, η Γ. Γ. του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Αττικής Μάγδα Κοντογιάννη, η συγγραφέας Ματούλα Στριφτού – Βάθη, ο συγγραφέας Δρ. Ιωάννης Ιακωβίδης, ο Πρόεδρος της Ένωσης Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων Αχαρνών Στέλιος Βυθούλκας, από τον τοπικό τύπο η Άρτεμις Γκούρλια καθώς και πολλά μέλη, φίλοι και εθελοντές της Ι.Λ.Ε.Α..
Μετά την κοπή της πίτας ακολούθησε η Γενική Συνέλευση και οι αρχαιρεσίες της Ι.Λ.Ε.Α. Η βασιλόπιτα ήταν προσφορά του αρτοποιείου Μεγαγιάννη.
Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο της Ι.Λ.Ε.Α.(για την περίοδο 2026-2029) που προέκυψε από τις εκλογές της 15ης Φεβρουαρίου 2026 είναι:
Πρόεδρος: Μαργαρίτα Κλαδιά, Αντιπρόεδρος: Γεώργιος Φυτάς, Ταμίας: Γεώργιος Τσαμάλης, Γενική Γραμματέας: Αναστασία Κατάρα, Διευθύντρια Μουσείου: Φωτεινή Ράπτη, Έφορος Αρχείου: Σωτήρης Καλατζής, Έφορος Υλικού: Ιωάννα Κόλλια – Νικολάου, Υπεύθυνος Δημοσίων Σχέσεων: Ιωάννης Μουστακάτος και Ειδική Γραμματέας: Αντωνία Δημητρακοπούλου ( Ηλεκτρονικό μήνυμα της Ι.Λ.Ε.Α., 6 Μαρτίου 2026)
Βιβλιογραφία
Ενδεικτική παράθεση
–Αχαρναί. Όψεις της Ιστορίας του δήμου και της πόλης, Αθήνα: Δήμος Αχαρνών-Αιγέας ΑΜΚΕ Πολιτιστικού και Κοινωφελούς Έργου, 2018.
– Γκίρας Αλέξανδρος, Αχαρναί. Ιστορία τριών χιλιετηρίδων (500 π.Χ.-1949), πρόλογος: Χρήστος Σωτ. Δέδες, Αθήναι, 1949.
-Πλάτωνος-Γιώτα Μ., Αχαρναί. Ιστορική και Τοπογραφική Επισκόπηση των Αρχαίων Αχαρνών, των γειτονικών Δήμων και των οχυρώσεων της Πάρνηθας, Αχαρνές: Δήμος Αχαρνών, 2004.
– Παπασωτηρίου Γ. Ντίνος, Χρονικό των Αχαρνών (Μενιδιού της Αττικής) Με σύντομην ιστορία γραμμένη από τον Αντώνη Αμπαρτζάκη, Αθήναι, 1976.
-Στριφτού-Βάθη Σταματίνα, Αχαρναί, τόμοι Α΄ και B΄, Αχαρναί: Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ανατολικής Αττικής, 2009.
