Του Κώστα Παππά
Τριάντα ολόκληρα χρόνια μετά τη δραματική κρίση των Ιμίων, το ελληνικό δημόσιο βήμα επανέρχεται στην τραγική εκείνη νύχτα του Ιανουαρίου του 1996 , μια νύχτα που έφερε την Ελλάδα και την Τουρκία στο χείλος ένοπλης σύγκρουσης και άφησε ανεξίτηλη τη μνήμη των τριών Ελλήνων αξιωματικών που θυσιάστηκαν για την πατρίδα.
Η κρίση ξεκίνησε στα τέλη Δεκεμβρίου του 1995 από ένα φαινομενικά άσχετο ναυτικό ατύχημα την προσάραξη τουρκικού φορτηγού στα αβαθή των Ιμίων και μετατράπηκε σε εθνικό πρόβλημα όταν η Άγκυρα άρχισε να αμφισβητεί ευθέως την ελληνική κυριαρχία στις βραχονησίδες.
Στις κρίσιμες ημέρες που ακολούθησαν, η ελληνική ηγεσία υπό τον νέο τότε πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη επέλεξε μια πολιτική αποφυγής κλιμάκωσης, εγκαταλείποντας , όπως υποστήριξαν πολλοί , κάθε αποφασιστική στρατηγική πρωτοβουλία. Αντί μια σταθερή και εθνικά ανεξάρτητη γραμμή, η κυβέρνηση επέδειξε, κατά τους επικριτές της, υπερβολική προσήλωση στην αποκλιμάκωση και στις πιέσεις τρίτων δυνάμεων, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να δείχνει αδύναμη απέναντι στις προκλήσεις της Τουρκίας.
Το αποκορύφωμα ήρθε στις πρώτες πρωινές ώρες της 31ης Ιανουαρίου, όταν ελληνικό ελικόπτερο του Πολεμικού Ναυτικού κατέπεσε μεταξύ των βραχονησίδων, με αποτέλεσμα τον θάνατο των τριών μελών του πληρώματος:
• Ο υποπλοίαρχος Χριστόδουλος Καραθανάσης
• Ο υποπλοίαρχος Παναγιώτης Βλαχάκος
• Ο αρχικελευστής Έκτορας Γιαλοψός
Η επίσημη εκδοχή έκανε λόγο για δυσμενείς καιρικές συνθήκες και μηχανική βλάβη, όμως πολλά στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και αναλυτές αμφισβήτησαν αυτή τη θέση, εκτιμώντας ότι η πτώση θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί με διαφορετικούς χειρισμούς και καλύτερο πολιτικό σχεδιασμό.
Για τους πολλούς στην ελληνική κοινωνία, η απώλεια των τριών ηρώων των Ιμίων δεν ήταν μόνο μια στρατιωτική τραγωδία αλλά και μια εθνική πληγή , σύμβολο της αδυναμίας μιας πολιτικής ηγεσίας να υπερασπιστεί με συνέπεια και αποφασιστικότητα τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Η πολιτική επιλογή τότε να υποχωρήσει από τη συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων και να δεχτεί το διεθνές τρίπτυχο «no ships, no troops, no flags» (χωρίς πλοία, χωρίς στρατεύματα, χωρίς σημαίες) , που επέβαλαν Αμερικανοί διπλωμάτες για να αποφευχθεί η σύρραξη , έμεινε ως μια απόφαση που πολλοί θεωρούν ότι υπέσκαψε την ελληνική θέση και ενέχυρωσε μια εικόνα αδυναμίας.
Τρεις δεκαετίες μετά, η αφήγηση αυτή ενισχύεται από την επιμονή της τουρκικής διπλωματίας να θέτει ζητήματα για «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο , μια ρητορική που εκμεταλλεύεται κάθε έλλειψη σαφούς και αποφασιστικής ελληνικής πολιτικής. Για όσους θεωρούν ότι η ενότητα και η συνοχή του ελληνικού λαού , ιδιαίτερα σε θέματα εθνικής ασφάλειας, προδόθηκαν από αδύναμους χειρισμούς, η κρίση των Ιμίων παραμένει ένα μάθημα για το πώς η πολιτική διστακτικότητα μπορεί να γίνει εργαλείο στρατηγικής ήττας.
Τα Ίμια, δύο μικρές βραχονησίδες στο Αιγαίο, πέρασαν στην ιστορία όχι ως γεωγραφικά σημεία αλλά ως σύμβολα μιας σύγχρονης εθνικής τραγωδίας: της θυσίας τριών γενναίων και της σιωπηλής υπόμνησης ότι η μικρή Ελλάδα δεν δικαιούται καμία υποχώρηση όταν πρόκειται για την υπεράσπιση της εθνικής της κυριαρχίας.
