Tου Κώστα Παππά
Η πρόσφατη Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Γροιλανδία και οι αντιδράσεις απέναντι στους νέους αμερικανικούς δασμούς αποκάλυψαν, για ακόμη μία φορά, μια σκληρή αλήθεια: η Ευρώπη δεν ηγείται· ακολουθεί. Και μάλιστα λαχανιασμένη, πάντα ένα βήμα πίσω από τα γεγονότα, ανίκανη να διαμορφώσει μια καθαρή, ενιαία και πειστική πολιτική φωνή σε έναν κόσμο που αλλάζει βίαια και γρήγορα.
Οι αποφάσεις της Συνόδου δεν αποτέλεσαν προϊόν στρατηγικής διορατικότητας, αλλά μια καθυστερημένη αντίδραση στις πρωτοβουλίες των Ηνωμένων Πολιτειών και κυρίως στην ατζέντα που επαναφέρει δυναμικά ο Ντόναλντ Τραμπ. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες μοιάζουν μικροί όχι σε αξίωμα, αλλά σε πολιτικό βάθος. Αντί να θέτουν την ατζέντα, την σχολιάζουν. Αντί να προτείνουν, αμύνονται. Και αντί να υπερασπίζονται συλλογικά τα συμφέροντα της Ένωσης, καταφεύγουν σε αόριστες διατυπώσεις και διπλωματικά ευχολόγια.
Η υπόθεση της Γροιλανδίας είναι ενδεικτική. Μια περιοχή κομβικής γεωστρατηγικής σημασίας, σε έναν κόσμο όπου η Αρκτική μετατρέπεται σε νέο πεδίο ανταγωνισμού, αντιμετωπίστηκε με αμηχανία και γραφειοκρατική ψυχρότητα. Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικοί δασμοί πλήττουν ευθέως την ευρωπαϊκή οικονομία, αλλά η απάντηση της ΕΕ παραμένει χλιαρή, κατακερματισμένη και φοβική.
Για δεκαετίες, η Ευρώπη κοιμόταν τον ύπνο του δικαίου, προστατευμένη κάτω από τη στρατιωτική ομπρέλα του ΝΑΤΟ και την οικονομική ισχύ των ΗΠΑ. Αυτή η εξάρτηση δεν δημιούργησε μόνο ασφάλεια· καλλιέργησε και πολιτική νωθρότητα. Τώρα που ο κόσμος μεταβαίνει σε μια εποχή ωμής ισχύος, εμπορικών πολέμων και γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η Ευρώπη δείχνει ανέτοιμη να σταθεί στα πόδια της.
Το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι η ΕΕ δυσκολεύεται. Είναι ότι δεν φαίνεται να συνειδητοποιεί το μέγεθος της κρίσης. Χωρίς στρατηγική αυτονομία, χωρίς κοινή εξωτερική πολιτική και χωρίς ηγεσία με πολιτικό θάρρος, η Ευρώπη κινδυνεύει να μετατραπεί από παγκόσμιος παίκτης σε θεατή των εξελίξεων. Και στην ιστορία, οι θεατές σπάνια καθορίζουν το τέλος.
