Του Κώστα Παππά
Η αναφορά του Ντόναλντ Τραμπ στο ενδεχόμενο απόκτησης της Γροιλανδίας έφερε στο προσκήνιο ένα ζήτημα που μέχρι πρότινος απασχολούσε κυρίως διπλωμάτες και ειδικούς γεωπολιτικής: τη στρατηγική σημασία της Αρκτικής. Παρότι η ιδέα αντιμετωπίστηκε αρχικά ως αιφνιδιαστική, στην πραγματικότητα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διεθνών εξελίξεων που αναβαθμίζουν τον ρόλο της περιοχής.
Καθοριστικός παράγοντας είναι η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας. Το νησί βρίσκεται μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης και ελέγχει θαλάσσιες και εναέριες διαδρομές στρατηγικής σημασίας. Η σταδιακή υποχώρηση των πάγων καθιστούν την Αρκτική περισσότερο προσβάσιμη, δημιουργώντας νέες εμπορικές οδούς που μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον χρόνο μεταφοράς αγαθών μεταξύ των μεγάλων αγορών του πλανήτη. Οι εξελίξεις αυτές εντείνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ κρατών με παγκόσμιες φιλοδοξίες.
Στο πλαίσιο αυτό, η στρατιωτική διάσταση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η αμερικανική βάση Thule, που λειτουργεί εδώ και δεκαετίες στη βορειοδυτική Γροιλανδία, αποτελεί βασικό κρίκο του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης των Ηνωμένων Πολιτειών. Η παρουσία αυτή επιτρέπει την παρακολούθηση βαλλιστικών εκτοξεύσεων και την ενίσχυση της άμυνας της Βόρειας Αμερικής, σε μια περίοδο που η διεθνής ασφάλεια χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα.
Εξίσου σημαντικός είναι ο οικονομικός και ενεργειακός παράγοντας. Η Γροιλανδία διαθέτει πλούσια κοιτάσματα σπάνιων γαιών, κρίσιμων για την παραγωγή ηλεκτρονικών συσκευών, τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αμυντικών συστημάτων. Παράλληλα, εκτιμάται ότι στο υπέδαφός της υπάρχουν αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σε μια περίοδο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να ενισχύσουν την ενεργειακή τους ασφάλεια και να περιορίσουν εξαρτήσεις από τρίτες χώρες, οι πόροι αυτοί αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Το ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία συνδέεται, επίσης, με τον διεθνή ανταγωνισμό στην Αρκτική. Η Ρωσία έχει επενδύσει σημαντικά σε στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές στην περιοχή, ενώ η Κίνα δηλώνει παρούσα μέσω επενδύσεων και ερευνητικών αποστολών. Σε αυτό το περιβάλλον, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι δεν θα βρεθούν σε μειονεκτική θέση.
Η προσέγγιση του Ντόναλντ Τραμπ, τέλος, αντικατοπτρίζει μια πραγματιστική αντίληψη της εξωτερικής πολιτικής, όπου η στρατηγική αξία ενός εδάφους αξιολογείται με βάση την ασφάλεια, την οικονομία και τη γεωπολιτική επιρροή.Η Γροιλανδία, λοιπόν, δεν αποτελεί απλώς ένα απομακρυσμένο και παγωμένο νησί. Αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα των διεθνών εξελίξεων, εξηγώντας γιατί βρέθηκε στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος.
