Του Κώστα Παππά
Με αιχμηρή παρέμβαση, ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο της πολιτικής αντιπαράθεσης, θέτοντας ευθέως ζητήματα που άπτονται της εθνικής κυριαρχίας και της διαχείρισης των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Με φόντο τη σύμβαση με την Chevron για έρευνες και εξορύξεις νότια της Κρήτης, αλλά και τις αναφορές περί τουρκικής παρεμπόδισης ερευνών στην Κάσο, ο κ. Σαμαράς δηλώνει ότι «δεν δικαιούται να σιωπά» και απαιτεί ξεκάθαρες απαντήσεις από την κυβέρνηση.
Ο πρώην πρωθυπουργός εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για όρους που, όπως αναφέρει, προστέθηκαν την τελευταία στιγμή στη σύμβαση με την κοινοπραξία της Chevron και οι οποίοι «υποδηλώνουν, εμμέσως πλην σαφώς, τη δυνητική εκχώρηση κυριαρχικών μας δικαιωμάτων». Επικαλείται συγκεκριμένες προβλέψεις, όπως τη δυνατότητα αποχώρησης της εταιρείας από περιοχές που «θα μπορούσαν να μην αποτελούν μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ», ακόμη και σε περίπτωση που έχει ήδη προσδιοριστεί περιοχή εκμετάλλευσης.
«Τι είδους σύμβαση είναι αυτή; Νομοθετούμε για πιθανή αποχώρηση από τα οικόπεδά μας; Η Ελλάδα συζητάει τα κυριαρχικά της δικαιώματα; Με ποιους; Από πότε;» διερωτάται με έντονο ύφος. Η παρέμβασή του αγγίζει τον πυρήνα της εθνικής στρατηγικής: κατά πόσο οι ενεργειακές συμφωνίες διασφαλίζουν πλήρως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα ή αν ενσωματώνουν ρήτρες που αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης.
Από πολιτικής άποψης, η κριτική Σαμαρά αναδεικνύει έναν διαχρονικό διχασμό στην ελληνική εξωτερική πολιτική: μεταξύ ρεαλιστικής διαχείρισης κινδύνων και αδιαπραγμάτευτης προβολής κυριαρχίας. Οι αναφορές του λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι στα εθνικά θέματα οι λεπτομέρειες των συμβάσεων έχουν βαρύνουσα σημασία.
Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, ο κ. Σαμαράς επικαλείται δήλωση από τη Λευκωσία περί παρεμπόδισης ερευνών από την Τουρκία στην Κάσο, σε αντίθεση με τη θέση της Αθήνας ότι «το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε απολύτως». «Λέει ψέματα η Κύπρος;» ρωτά με νόημα, αμφισβητώντας την κυβερνητική εικόνα περί «ήρεμων νερών».
Η φράση του «Αυτά δεν λέγονται ήρεμα νερά» συμπυκνώνει τη βασική του ένσταση: ότι η πραγματικότητα στο πεδίο ενδέχεται να διαψεύδει τη ρητορική αποκλιμάκωσης. Πολιτικά, η τοποθέτησή του ενισχύει τη σκληρή γραμμή στα ελληνοτουρκικά και πιέζει την κυβέρνηση να τοποθετηθεί με μεγαλύτερη διαφάνεια.
Σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων στην Ανατολική Μεσόγειο, η παρέμβαση Σαμαρά επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα αν η Ελλάδα κινείται με στρατηγική αυτοπεποίθηση ή με υπερβολική διάθεση κατευνασμού.
