Βασίλειος Σύρος
Επίτιμος Εντεταλμένος Εταίρος, National Maritime Foundation (Ινδία)
Από τις 20 έως τις 23 Μαΐου διεξήχθη στη Βομβάη και το Νέο Δελχί η επίσκεψη του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη. Τον Κύπριο πρόεδρο συνόδευε πολυμελής αντιπροσωπεία, η οποία περιελάμβανε τον Υπουργό Εξωτερικών Κωνσταντίνο Κόμπο, τον Υπουργό Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων Αλέξη Βαφεάδη, υψηλόβαθμους κυβερνητικούς αξιωματούχους και επιχειρηματίες. Η επίσκεψη έλαβε χώρα σχεδόν έναν χρόνο μετά την επίσκεψη του Ινδού πρωθυπουργού Narendra Modi στη Λευκωσία στις 15 και 16 Ιουνίου 2025 – την πρώτη επίσκεψη Ινδού πρωθυπουργού στην Κύπρο μετά από περισσότερο από δύο δεκαετίες.
Σε άτυπη συνάντηση μεταξύ της κυπριακής αποστολής και μικρού αριθμού εκπροσώπων των ΜΜΕ και γεωπολιτικών αναλυτών, στην οποία είχα την τιμή να συμμετάσχω, κατέστη σαφές ότι πρωταρχικός στόχος των διαβουλεύσεων ανάμεσα στην ινδική και την κυπριακή πλευρά ήταν η αναβάθμιση των σχέσεων τους σε στρατηγική συνεργασία. Ο Κύπριος πρόεδρος επέστρεψε στη Λευκωσία με έξι μνημόνια συνεργασίας και συμφωνίες που αφορούν την άμυνα, το εμπόριο, τις επενδύσεις, την τεχνολογία, την κυβερνοασφάλεια, την τεχνητή νοημοσύνη, την καινοτομία, την έρευνα και την εκπαίδευση.
Η Κύπρος εξέφρασε την πρόθεσή της να αξιοποιήσει μέρος του αμυντικού της προϋπολογισμού (περίπου 1,2 δισ. ευρώ) — στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού μηχανισμού SAFE — για την προμήθεια εξοπλιστικών συστημάτων από την Ινδία. Τα θέματα αυτά αναμένεται να συζητηθούν εκτενέστερα κατά την επικείμενη επίσκεψη του Κύπριου Υπουργού Άμυνας Βασίλη Πάλμα στο Ν. Δελχί. Σε ό,τι αφορά τη διασυνδεσιμότητα, εξετάζεται η έναρξη απευθείας πτήσεων μεταξύ των δύο χωρών από αεροπορικές εταιρείες όπως η IndiGo και η Air India. Το καλοκαίρι αναμένεται να γυριστεί στην Κύπρο η πρώτη ταινία Bollywood. Παράλληλα, η Κύπρος δεσμεύτηκε για αναβάθμιση του προσωπικού της Ύπατης Αρμοστείας της στο Ν. Δελχί, καθώς και για τη λειτουργία εμπορικού γραφείου στη Βομβάη. Η ίδρυση γραφείου αντιπροσωπείας της Eurobank στη Βομβάη, του οποίου τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν στις 21 Μαΐου, αποτελεί ήδη ένα πρωτοποριακό βήμα για την τόνωση των εμπορικών και τραπεζικών σχέσεων και τη διευκόλυνση των συναλλαγών μέσω του ψηφιακού συστήματος πληρωμών UPI. Η κυπριακή αντιπροσωπεία επανέλαβε τη στήριξή της στην υποψηφιότητα της Ινδίας για μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, αξιοποιώντας και την ιδιότητά της ως Προεδρεύουσας του Συμβουλίου της ΕΕ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Ένα από τα κεντρικά σημεία της συνεργασίας Κύπρου–Ινδίας είναι ο οικονομικός διάδρομος India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC) και ειδικότερα ο ρόλος της Κύπρου στη μεσογειακή πτέρυγα του διαδρόμου μαζί με την Ελλάδα και την Ιταλία. Δεν είναι ακόμη σαφές αν η κρίση στη Μέση Ανατολή θα λειτουργήσει ως επιταχυντής ή τροχοπέδη για την υλοποίηση του IMEC. Από τη μία πλευρά, ενισχύεται η συνειδητοποίηση της ανάγκης ταχείας εφαρμογής του σχεδίου και πιο ενεργούς εμπλοκής του ιδιωτικού τομέα. Από την άλλη, οι γεωπολιτικές προκλήσεις παραμένουν υψηλές όσο συνεχίζεται η ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν.
Η στάση της Σαουδικής Αραβίας παραμένει ένα μεγάλο ερωτηματικό ύστερα από τις διαφωνίες που προέκυψαν λόγω της αποχώρησης των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ. Είναι ακόμη πρόωρο να αποφανθεί κανείς αν πρόκειται για μια «ενδοοικογενειακή» υπόθεση η οποία θα διευθετηθεί ομαλά ή αν θα έχει ευρύτερες επιπλοκές. Δεν είναι πάντως τυχαίο ότι τόσο η Κύπρος όσο και η Ινδία έχουν συνάψει στρατηγικές συνεργασίες με το Άμπου Ντάμπι, ενώ ο Narendra Modi επισκέφτηκε τα Εμιράτα στις 15 Μαΐου. Δεδομένων των στενών δεσμών που διατηρούν η Κύπρος και η Ινδία με το Ισραήλ, είναι πιθανό να καλλιεργηθεί σταδιακά ένας άτυπος αλλά πιο συστηματικός διάλογος μεταξύ Ινδίας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΑΕ, ο οποίος θα επικεντρωθεί στον IMEC, τη θαλάσσια ασφάλεια, την προστασία κρίσιμων υποδομών, την ενεργειακή ασφάλεια, την κυβερνοανθεκτικότητα και τη διαχείριση κρίσεων.
Σε αντιδιαστολή με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, η Κύπρος διαθέτει μεγαλύτερη ευελιξία σε ορισμένους τομείς ιδιαίτερης ευαισθησίας για την Ινδία. Πρώτον, ως μη μέλος του NATO, η Κύπρος έχει (θεωρητικά τουλάχιστον) μεγαλύτερο φάσμα επιλογών για προμήθεια εξοπλισμών από την Ινδία, ακόμα και του υπερηχητικού πυραυλικού συστήματος BrahMos, το οποίο αποτελεί προϊόν ινδορωσικής συμπαραγωγής. Η Ελλάδα έχει επανειλημμένα εκδηλώσει ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο σύστημα. Ωστόσο, η ρωσική συμμετοχή στο πρόγραμμα και ζητήματα συμβατότητας με τις νατοϊκές προδιαγραφές λειτουργούν αποτρεπτικά για την αγορά του.
Δεύτερον, η Κύπρος είναι λιγότερο εκτεθειμένη στην οικονομική επιρροή της Κίνας σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σε αντίθεση με την περίπτωση του Λιμανιού του Πειραιά στην Ελλάδα, η Λευκωσία δεν αντιμετωπίζει αντίστοιχες εξαρτήσεις από κινεζικά συμφέροντα. Επιπλέον, η αναδιάρθρωση του κυπριακού τραπεζικού συστήματος μετά την οικονομική κρίση του 2012–2013 συνετέλεσε στην απαγκίστρωση από ρωσικά κεφάλαια και σε μεγάλο βαθμό στην αντικατάστασή τους από αμερικανικά. Τόσο η κυπριακή όσο και η ινδική κυβέρνηση ευελπιστούν ότι, στο πλαίσιο μάλιστα της τετραήμερης επίσκεψης του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio στην Ινδία η οποία ξεκίνησε το Σάββατο, η Ουάσιγκτον θα εξακολουθήσει να στηρίζει με αμείωτη ζέση την εκτέλεση του IMEC.
Είναι αξιοθαύμαστο το πώς μια χώρα με πληθυσμό μικρότερο από εκείνου μιας μεγάλης συνοικίας του Ν. Δελχί έχει κατορθώσει να αναδειχτεί στους δέκα σημαντικότερους επενδυτές και να αποκτήσει μια τόσο ουσιαστική παρουσία στον δημόσιο διάλογο και στους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς στην Ινδία. Στην τωρινή συγκυρία, η σύμπραξη Ινδίας–Κύπρου κινείται σε δύο βασικούς άξονες: τις σχέσεις ΕΕ–Ινδίας, ιδιαίτερα σε σύνδεση με τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου, η οποία υπεγράφη τον Ιανουάριο του 2026· και τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μ. Ανατολή. Μέχρι στιγμής, η κυπριακή ηγεσία και η διπλωματική της αντιπροσωπεία στο Ν. Δελχί φαίνεται να λειτουργούν με μεθοδικότητα και επαρκή κατανόηση των εξελίξεων που διαμορφώνουν τις κυπροϊνδικές σχέσεις και ενδέχεται να έρθουν στο προσκήνιο μέχρι τις αρχές του φθινοπώρου.
