Μακροχρόνιες και έντονες συνέπειες εκτιμάται ότι θα έχει η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή για την αγορά του φυσικού αερίου και του υγροποιημένου (LNG), όπως διαμορφώθηκαν πλέον τα πράγματα.
Μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, ένα μεγάλο επενδυτικό κύμα με αιχμή του δόρατος τις ΗΠΑ και το Κατάρ ερχόταν να «πλημμυρίσει» την αγορά με νέο LNG. Η νέα προσφορά θα έριχνε τις διεθνείς τιμές και θα ανακούφιζε τους καταναλωτές, που πέρασαν ορισμένα δύσκολα χρόνια.
Για τη φετινή χρονιά η άνοδος της παραγωγής LNG αναμενόταν να φτάσει το 8% διεθνώς, με το μεγαλύτερο μέρος να προέρχεται από τις ΗΠΑ. Σε απόλυτους αριθμούς μιλάμε για 35 εκατ. τόνους. Η απώλεια εξαγωγών από τον Περσικό λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, αντιστοιχεί σε περίπου 20% αυτής της ποσότητας κάθε μήνα που περνάει. Κατ’ επέκταση, αν η διαταραχή συνεχιστεί για πέντε μήνες, τότε θα εξανεμιστεί για φέτος η παραπάνω παραγωγή που περίμενε η αγορά να έρθει.
Δυστυχώς, πλέον το πρόβλημα δεν είναι μόνο προσωρινό, αλλά μακροχρόνιο και δομικό. Η καταστροφή μέρους των εγκαταστάσεων του Κατάρ σημαίνει ότι 17% της παραγωγής του βγαίνει μόνιμα εκτός αγοράς και θα χρειαστούν έως 5 χρόνια για να επανέλθει.
Ακόμα χειρότερα, εκτιμάται ότι οι Καταριανοί αναγκαστικά θα πάνε πίσω στα σχέδιά τους για τις επόμενες γραμμές παραγωγής που προορίζονταν να μπουν σε λειτουργία σταδιακά μέσα στα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με τη Wood Mackenzie, πρόκειται για 48 εκατ. τόνους ετησίως. Έτσι μετριάζονται οι εκτιμήσεις για τη νέα παραγωγή που όλοι περίμεναν ότι θα έμπαινε στην παγκόσμια αγορά στο εξής.
Έπειτα, υπάρχει το ζήτημα της εμπιστοσύνης στις εμπορικές σχέσεις του Κατάρ και των υπολοίπων αραβικών κρατών με τους πελάτες τους. Αναλόγως του πως θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος, οι αγοραστές LNG σε Ασία και Ευρώπη δεν θα ξαναδούν με το ίδιο μάτι τη συγκεκριμένη πηγή εφοδιασμού. Μοιραία θα αναζητήσουν πιο ασφαλείς προμηθευτές, είτε θα απαιτήσουν συμβόλαια με τους Άραβες με σαφώς ευνοϊκότερους όρους.
Ακόμα ένας σκόπελος είναι το νομικό θέμα. Οι Καταριανοί ανακοίνωσαν ήδη ότι θα επικαλεστούν καθεστώς ανωτέρας βίας στα συμβόλαια με τους πελάτες τους, καθώς δεν είναι σε θέση να τα εξυπηρετήσουν όπως πριν. Όμως, μεγάλη σημασία έχει το πως θα γίνει στην πράξη αυτή η μείωση. Θα είναι οριζόντια σε όλα τα συμβόλαια ή θα επιλεγούν ορισμένα για να ακυρωθούν εντελώς και κάποια άλλα θα παραμείνουν ακέραια;
Η Ντόχα ήδη ανακοίνωσε ότι θα επηρεαστούν οι προμήθειες προς Ιταλία, Βέλγιο, Κορέα και Κίνα, δίχως να προσφέρει περισσότερες λεπτομέρειες. Πάντως, οι «κακές γλώσσες» θέλουν το Κατάρ να προχωρά επιλεκτικά στην ακύρωση των φθηνότερων συμβολαίων για να κρατήσει τα ακριβότερα. Αν ισχύει κάτι τέτοιο, τότε ενδεχομένως ανοίγει ο δρόμος για προσφυγές σε διεθνή διαιτησία, αφού οι πελάτες που πλήττονται θα μπορούν να εγείρουν το λογικό ερώτημα «γιατί εμάς και όχι τους άλλους;».
Αν το Κατάρ αποτελεί τον μεγάλο χαμένο του πολέμου, οι ΗΠΑ σίγουρα είναι ο μεγάλος νικητής στο φυσικό αέριο. Σύμφωνα με το Bloomberg, ήδη μερίδα αγοραστών LNG στρέφεται προς την Αμερική για να καλύψει τις ανάγκες της. Έτσι είναι προφανές ότι οι αμερικανικοί παραγωγοί θα είναι οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι από τις εξελίξεις. Οι σταθμοί υγροποίησης στις ΗΠΑ αναμένεται να λειτουργήσουν κοντά στο 100% της δυναμικότητάς τους από εδώ και πέρα, ενώ οι αυξημένες τιμές θα μεταφραστούν και σε ακριβότερα μακροχρόνια συμβόλαια.
Το ίδιο ισχύει σε ένα βαθμό και για τη Ρωσία που μπορεί να έχασε την Ευρώπη μόνιμα, αλλά βρίσκει ήδη περισσότερα ενεργειακά έσοδα. Το ρωσικό LNG θα γίνει περιζήτητο για όσους έχουν τη διάθεση να αγνοήσουν τις κυρώσεις, ενώ η χαλάρωσή τους εκ μέρους των ΗΠΑ στο πετρέλαιο ανοίγει παράθυρο για να γίνει ίσως το ίδιο και στο αέριο.
Τέλος, το πλήγμα για τη φήμη της Μέσης Ανατολής ως ασφαλούς προμηθευτή, ανοίγει το δρόμο και για νέα πιθανά έργα σε άλλες περιοχές, όπως είναι η Αυστραλία και η Δυτική Αφρική.
