Του Κώστα Παππά
Η πραγματικότητα της στρατιωτικής κλιμάκωσης στην Μέση Ανατολή επαναφέρει έναν γνώριμο εφιάλτη για τις ευρωπαϊκές οικονομίες: μια νέα ενεργειακή κρίση. Σε μια περίοδο που η Ευρώπη εξακολουθεί να προσπαθεί να σταθεροποιήσει το ενεργειακό της σύστημα μετά τη ρήξη με τη Ρωσία λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, ένα πολεμικό μέτωπο στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Το Ιράν βρίσκεται στον πυρήνα μιας από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές περιοχές του πλανήτη. Από τα Στενά του Ορμούζ περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, γεγονός που καθιστά την περιοχή στρατηγικής σημασίας για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Ακόμη και η απλή απειλή στρατιωτικής κλιμάκωσης θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σε απότομη άνοδο, καθώς οι αγορές αντιδρούν προληπτικά σε ενδεχόμενη διακοπή της προσφοράς. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το κόστος ενέργειας θα αυξανόταν άμεσα, επηρεάζοντας τη βιομηχανία, τις μεταφορές αλλά και τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη στις διακυμάνσεις των ενεργειακών τιμών. Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο τα τελευταία χρόνια, το ενεργειακό σύστημα εξακολουθεί να εξαρτάται από τις διεθνείς αγορές υδρογονανθράκων και από εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου. Μια μεγαλύτερη κρίση στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να περιορίσει τις ενεργειακές ροές ή να αυξήσει δραματικά το κόστος μεταφοράς, οδηγώντας σε νέα άνοδο του πληθωρισμού και επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης.
Μέσα σε αυτό το γεωπολιτικό σκηνικό, η Μόσχα έχει λόγους να παρακολουθεί τις εξελίξεις με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν γνωρίζει ότι κάθε μεγάλη άνοδος στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου μεταφράζεται σε αυξημένα έσοδα για τη ρωσική οικονομία. Παρά τις δυτικές κυρώσεις, η Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς ενέργειας παγκοσμίως και επωφελείται από κάθε αναταραχή που περιορίζει την προσφορά ή αυξάνει τις τιμές.
Ταυτόχρονα, μια ενεργειακή πίεση στις ευρωπαϊκές οικονομίες θα μπορούσε να δημιουργήσει πολιτικές και κοινωνικές εντάσεις στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ώρα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν να στηρίζουν την Ουκρανία στον πόλεμο με τη Ρωσία. Έτσι, μια πιθανή κρίση στον Περσικό Κόλπο δεν θα ήταν μόνο μια περιφερειακή σύγκρουση, αλλά ένας παράγοντας που θα μπορούσε να επηρεάσει την ισορροπία ισχύος σε ολόκληρο το διεθνές σύστημα. Σε έναν κόσμο όπου η ενέργεια παραμένει το πιο ισχυρό γεωπολιτικό όπλο, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να έχουν συνέπειες πολύ πέρα από τα σύνορα της περιοχής.
