Του Κώστα Παππά
Ένας χρόνος συμπληρώνεται από την ημέρα που ο Ντόναλντ Τραμπ ορκίστηκε εκ νέου Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, εγκαινιάζοντας μια θητεία που από την πρώτη στιγμή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις εντός και εκτός συνόρων. Δώδεκα μήνες μετά, η αποτίμηση του πρώτου αυτού έτους αποκαλύπτει μια προεδρία συγκρουσιακή, ιδεολογικά φορτισμένη και αποφασισμένη να αμφισβητήσει τις βεβαιότητες της μεταψυχροπολεμικής εποχής.
Στο εσωτερικό μέτωπο, ο Τραμπ επανέφερε μετωπικά τον πόλεμο κατά της παγκοσμιοποίησης και της λεγόμενης woke ατζέντας. Με σειρά εκτελεστικών αποφάσεων και δημόσιων παρεμβάσεων, επιχείρησε να ανατρέψει πολιτικές που –κατά τον ίδιο– ευνοούσαν τις ελίτ εις βάρος της μεσαίας τάξης και υπονόμευαν τις παραδοσιακές αξίες της αμερικανικής κοινωνίας. Η ρητορική του βρήκε ισχυρή απήχηση σε ένα μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος, ενώ ταυτόχρονα όξυνε την κοινωνική και πολιτική πόλωση, μετατρέποντας τον πολιτισμικό πόλεμο σε κεντρικό άξονα διακυβέρνησης.
Στην εξωτερική πολιτική, ο Τραμπ επιδίωξε να εμφανιστεί ως ηγέτης που «σπάει τα αδιέξοδα». Οι πρωτοβουλίες του για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία και για την αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή παρουσιάστηκαν ως απόπειρες ρεαλιστικής διπλωματίας, μακριά από ιδεολογικές αγκυλώσεις. Αν και οι συγκρούσεις δεν έλαβαν τέλος, η Ουάσινγκτον επανήλθε δυναμικά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, επενδύοντας στη λογική των απευθείας επαφών και της πίεσης προς όλες τις πλευρές.
Ιδιαίτερο βάρος απέκτησε η πολυσυζητημένη συνάντηση του Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα. Για ορισμένους αναλυτές, επρόκειτο για μια ιστορική στιγμή που σηματοδότησε μια νέα φάση στις αμερικανορωσικές σχέσεις και μια προσπάθεια αναδιαμόρφωσης της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος. Για άλλους, ήταν μια κίνηση υψηλού ρίσκου, που έστειλε αμφίσημα μηνύματα στους συμμάχους των ΗΠΑ και ενίσχυσε τη γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέμειναν ψυχρές. Ο Τραμπ επανέφερε το ζήτημα της «άνισης κατανομής βαρών» στο ΝΑΤΟ και συγκρούστηκε με τις Βρυξέλλες σε εμπορικά και θεσμικά ζητήματα. Παράλληλα, η σκληρή στάση απέναντι στην Κίνα οδήγησε σε νέα κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου, με την πολιτική των δασμών να αποτελεί βασικό εργαλείο πίεσης, προκαλώντας αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές.
Παρά τις προσπάθειες του Λευκού Οίκου να προβάλει τον Πρόεδρο ως ειρηνοποιό, το πολυπόθητο Νόμπελ Ειρήνης δεν ήρθε ποτέ. Η διεθνής κοινότητα παρέμεινε επιφυλακτική, αξιολογώντας τις πρωτοβουλίες περισσότερο ως τακτικές κινήσεις ισχύος παρά ως ολοκληρωμένα σχέδια ειρήνης.
Στη Λατινική Αμερική, η Βενεζουέλα βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο, με την Ουάσινγκτον να εντείνει τις πιέσεις για πολιτική αλλαγή, ενώ στο γεωστρατηγικό επίπεδο, η Γροιλανδία αναδείχθηκε σε «μεγάλο στοίχημα». Η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην Αρκτική συνδέεται άμεσα με τον ανταγωνισμό για τους φυσικούς πόρους και τους νέους εμπορικούς διαδρόμους.
Έναν χρόνο μετά την ορκωμοσία του, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη αφήσει έντονο αποτύπωμα. Είτε ως ηγέτης που αμφισβήτησε ανοιχτά την παγκοσμιοποιημένη τάξη είτε ως παράγοντας που όξυνε τις διεθνείς εντάσεις, η προεδρία του αποδεικνύεται καθοριστική. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι πως αυτή η πορεία θα οδηγήσει σε μια νέα ισορροπία δυνάμεων; το οτι συμβαίνει η αλλαγή ήδη είναι δεδομένο, ποιόν κόσμο όμως θα διαμορφώσει είναι ακόμα ένα αναπάντητο ερώτημα.
